ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

Deepfake គឺជាបច្ចេកវិទ្យាមួយដែលប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) សម្រាប់កែសម្រួល ឬបង្កើតរូបភាព វីដេអូ និងសំឡេងឲ្យមើលទៅដូចពិត។ យោងតាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស, Deepfake គឺជាមាតិកាសំយោគ (synthetic media) ដែលប្រព័ន្ធ AI ផ្សំធាតុមេឌៀផ្សេងៗចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើតជាវត្ថុមេឌៀថ្មី ដោយអាចបង្ហាញមនុស្សពិត ឬប្រឌិត។ មាតិកាទាំងនេះពិបាកសម្គាល់ណាស់ ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាឧបករណ៍ដែលអាចប្រើបានទាំងក្នុងផ្លូវវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន។

Wikipedia បញ្ជាក់ថា ការព្រួយបារម្ភចំពោះ Deepfake កើនឡើង ពីព្រោះវាអាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការបំភ្លើងព័ត៌មាន ការបោកប្រាស់ហិរញ្ញវត្ថុ ការញុះញង់នយោបាយ និងការរំលោភសិទ្ធិឯកជន។ ឧទាហរណ៍ ការបង្កើតវីដេអូក្លែងក្លាយរបស់អ្នកនយោបាយអាចមានឥទ្ធិពលលើការបោះឆ្នោត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាម Wikipedia ការស្រាវជ្រាវនិងអភិវឌ្ឍន៍ Deepfake បានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍របស់សាកលវិទ្យាល័យនៅអាមេរិក និងអឺរ៉ុប ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន អ្នកប្រើប្រាស់និងអ្នកអភិវឌ្ឍន៍មាននៅទូទាំងពិភពលោក។ ប្រទេសដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងរុស្ស៊ីត្រូវបានគេដឹងថាមានសកម្មភាពខ្លាំងក្នុងការបង្កើតនិងប្រើប្រាស់ Deepfake សម្រាប់គោលបំណងផ្សេងៗ។ នៅក្នុងចំណោមប្រជាជន ក្រុមអ្នកប្រើប្រាស់ Deepfake មានចម្រុះ រួមមានអ្នកស្រាវជ្រាវ អ្នកផលិតមាតិកាឌីជីថល អ្នកសាធារណៈទំនាក់ទំនង ព្រមទាំងឧក្រិដ្ឋជនស៊ីបព័រ និងភ្នាក់ងារព័ត៌មានមិនពិត។

Wikipedia ក៏បានលើកឡើងថា សហគមន៍អនឡាញនៅលើ Reddit បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើតពាក្យ «Deepfake» និងការផ្សព្វផ្សាយវីដេអូក្លែងក្លាយដំបូង ដែលបង្ហាញថាវាមិនមែនជាបច្ចេកវិទ្យាដែលកើតចេញពីរដ្ឋាភិបាលទេ ប៉ុន្តែពីសាធារណជនទូទៅ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, មូលដ្ឋានគ្រឹះបច្ចេកវិទ្យា Deepfake គឺ Generative Adversarial Networks (GANs) ដែលត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ២០១៤។ ប៉ុន្តែពាក្យ «Deepfake» បានលេចចេញជាដំបូងនៅចុងឆ្នាំ២០១៧ នៅលើវេទិកា Reddit នៅពេលដែលអ្នកប្រើប្រាស់ម្នាក់ឈ្មោះ ‘deepfakes’ បានបង្ហោះវីដេអូអាសអាភាសក្លែងក្លាយរបស់តារាល្បីៗ ដោយប្រើក្បួនដោះស្រាយសិក្សាជម្រៅ។ ការលេចឡើងនេះបានធ្វើឲ្យសារព័ត៌មាននិងរដ្ឋាភិបាលទូទាំងពិភពលោកចាប់ផ្តើមយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំង។

នៅឆ្នាំ២០១៨ សហគមន៍ស្រាវជ្រាវបានរៀបចំកម្មវិធីប្រកួតប្រជែងស្វែងរក Deepfake (Deepfake Detection Challenge) ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍឧបករណ៍សម្គាល់។ ត្រឹមឆ្នាំ២០២០, បច្ចេកវិទ្យានេះបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយវីដេអូក្លែងក្លាយកាន់តែមានភាពប្រាកដនិយម។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃ Deepfake ដែលល្បីល្បាញបំផុតគឺរូបភាពសម្ដេចប៉ាប Francis ពាក់អាវទ្រនាប់ក្រាស់ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ និងរូបភាពអតីតប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក Donald Trump ត្រូវចាប់ខ្លួន (ដែលជាការបង្កើតដោយ Midjourney AI)។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានបង្ហាញថា Deepfake មិនត្រឹមតែអាចបង្កើតរូបភាពស្ទីលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចក្លែងបន្លំស្ថានការណ៍ពិតៗយ៉ាងគួរឲ្យជឿ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

Wikipedia រាយការណ៍ថា Deepfake មានឥទ្ធិពលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចច្រើន រួមមានការបង្កើតសេវាកម្មពាណិជ្ជកម្មដើម្បីផ្លាស់ប្តូរមុខក្នុងវីដេអូ (deepfake as a service) ការប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យកម្សាន្តដូចជាការបង្កើតភាពយន្ត និងតន្ត្រីវីដេអូ។ ក៏ប៉ុន្តែមានការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចពីការឆបោកដោយសំឡេង AI ដូចករណីនៅឆ្នាំ២០១៩ ដែលក្រុមហ៊ុនថាមពលមួយនៅចក្រភពអង់គ្លេសត្រូវបានបញ្ឆោតដោយសំឡេងក្លែងក្លាយឲ្យផ្ទេរប្រាក់រាប់រយពាន់ដុល្លារ។

ផ្នែកវប្បធម៌, Deepfake បានបង្កើតបាតុភូតថ្មីនៃសិល្បៈឌីជីថល ដូចជាតន្ត្រីករដែលបានស្លាប់ទៅហើយអាចត្រលប់មកច្រៀងជាថ្មី ឬតារាសម្ដែងត្រូវបាន «de-aged» ឲ្យមើលទៅក្មេងជាង។ ប៉ុន្តែនៅពេលជាមួយគ្នា វាធ្វើឲ្យបាត់បង់ជំនឿលើមាតិកាមេឌៀ ដោយសារតែអ្នកមើលពិបាកដឹងថាអ្វីដែលពួកគេឃើញគឺពិតឬក្លែងក្លាយ។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា ការកើនឡើងនៃ Deepfake បង្កជាសំណួរថ្មីអំពីក្រមសីលធម៌ AI និងសិទ្ធិលើរូបភាពផ្ទាល់ខ្លួន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃ ការព្រួយបារម្ភអំពី Deepfake កាន់តែខ្លាំងឡើង ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទនយោបាយនិងការបោះឆ្នោត។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ BBC និង CNN, ឆ្នាំ២០២៤ គឺជាឆ្នាំដែលប្រទេសជាច្រើនមានការបោះឆ្នោតសំខាន់ៗ ហើយគេឃើញមានការប្រើប្រាស់ Deepfake ដើម្បីបង្កើតវីដេអូក្លែងក្លាយញុះញង់អ្នកបោះឆ្នោត។ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហភាពអឺរ៉ុបបានដាក់ចេញសេចក្តីណែនាំគ្រប់គ្រង AI ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យ នេះបើតាម Reuters។

នៅកម្ពុជា ទោះបីមិនទាន់មានករណីធំដុំក៏ដោយ ក៏អ្នកជំនាញព្រមានថាការកើនឡើងនៃអ៊ីនធឺណិតនិងការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទឆ្លាតវៃអាចធ្វើឲ្យពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះពីការបោកប្រាស់ដោយ Deepfake។ ដូច្នេះការយល់ដឹងពីបច្ចេកវិទ្យានេះគឺចាំបាច់។ Wikipedia រាយការណ៍ថាការអប់រំអំពីចំនុចខុសឆ្គងនៃ Deepfake (ដូចជាភ្នែកមិនព្រិចៗ ឬពន្លឺមិនធម្មតា) អាចជួយពលរដ្ឋឲ្យការពារខ្លួនបានក្នុងកម្រិតជាក់លាក់មួយ។ យោងតាម Reuters ក្រុមហ៊ុន Meta និង TikTok កំពុងពង្រឹងបច្ចេកវិទ្យាសម្គាល់ Deepfake របស់ពួកគេ ដើម្បីទប់ស្កាត់មាតិកាក្លែងក្លាយ។

ដូច្នេះ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដានការវិវត្តនៃ Deepfake គឺជាការចាំបាច់ដើម្បីយល់ពីព័ត៌មានមិនពិតដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់សង្គមកម្ពុជា។