ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការប្តូរភាគី ឬការប្តូរភក្តីភាព (Defection) គឺជាសកម្មភាពមួយដែលបុគ្គលម្នាក់បោះបង់ភក្តីភាពចំពោះរដ្ឋមួយ ហើយងាកទៅផ្តល់ភក្តីភាពដល់រដ្ឋមួយទៀត ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទង្វើមិនស្របច្បាប់ដោយរដ្ឋដើម។ លើសពីនេះ ពាក្យនេះក៏ពិពណ៌នាអំពីការបោះបង់ចោលបុគ្គល មូលហេតុ ឬគោលលទ្ធិណាមួយដែលជាប់ទាក់ទងនឹងភក្តីភាព ឬករណីយកិច្ចផងដែរ។

នៅក្នុងបរិបទនយោបាយ ការប្តូរភាគីកើតឡើងជាញឹកញាប់នៅពេលដែលបុគ្គល ជាពិសេសមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ទាហាន ឬអ្នកការទូត សម្រេចចិត្តរត់គេចចេញពីប្រទេសរបស់ខ្លួន ហើយស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននៅក្នុងប្រទេសមួយទៀត។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ទង្វើនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឧក្រិដ្ឋកម្មធ្ងន់ធ្ងរដោយរដ្ឋដើម ហើយអាចនាំឱ្យមានផលវិបាកផ្នែកច្បាប់ និងការដាក់ទណ្ឌកម្មយ៉ាងតឹងរឹង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការប្តូរភាគីជារឿយៗកើតឡើងនៅតាមតំបន់ព្រំដែនរវាងប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធនយោបាយ និងមនោគមវិជ្ជាខុសគ្នាខ្លាំង។ តំបន់ភូមិសាស្ត្រល្បីៗសម្រាប់ការប្តូរភាគីរួមមាន ព្រំដែនរវាងអាល្លឺម៉ង់ខាងកើត និងអាល្លឺម៉ង់ខាងលិចអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ តំបន់គ្មានយោធានៅឧបទ្វីបកូរ៉េ និងព្រំដែនរវាងរុស្ស៊ី និងបណ្តាប្រទេសស្កេនឌីណាវី។ យោងតាម Wikipedia អ្នកប្តូរភាគីអាចជាបុគ្គលពីគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន ចាប់ពីទាហាន អ្នកនយោបាយ រហូតដល់អ្នកសិល្បៈ និងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីយន្តហោះ Lavochkin La-7 របស់សហភាពសូវៀត ដែលបានចុះចតបន្ទាន់នៅស៊ុយអែត បន្ទាប់ពីអ្នកបើកបរបានរត់គេចចូលប្រទេសនោះនៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៩។ ករណីនេះជាឧទាហរណ៍ដ៏គួរឲ្យកត់សម្គាល់នៃការប្រថុយជីវិតដើម្បីសេរីភាពតាមរយៈការប្តូរភាគី។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia បាតុភូតនៃការប្តូរភាគីមានតាំងពីបុរាណកាល ប៉ុន្តែបានក្លាយជារឿងលេចធ្លោជាពិសេសនៅសតវត្សរ៍ទី២០ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់។ ការប្រកួតប្រជែងខាងមនោគមវិជ្ជារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀតបានធ្វើឲ្យអ្នកប្តូរភាគីក្លាយជាធនធានដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ភាគីទាំងសងខាង ដើម្បីប្រមូលព័ត៌មានសម្ងាត់ និងធ្វើការឃោសនា។ ករណីដ៏ល្បីរួមមានមន្ត្រីស៊ើបការណ៍សូវៀតជាច្រើននាក់ដែលបានប្តូរភាគីមកកាន់លោកខាងលិច និងបានផ្តល់ព័ត៌មានសំខាន់ៗយ៉ាងច្រើន។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រការប្តូរភាគីគឺការសាងសង់ជញ្ជាំងប៊ែរឡាំងនៅឆ្នាំ១៩៦១។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតបានសាងសង់ជញ្ជាំងនេះក្នុងគោលបំណងបញ្ឈប់លំហូរដ៏ធំនៃប្រជាពលរដ្ឋដែលប្តូរភាគីទៅកាន់ប៊ែរឡាំងខាងលិច។ វិមានអនុស្សាវរីយ៍នៅជិត Checkpoint Charlie ត្រូវបានដាក់តាំងអស់រយៈពេល ១០ ខែក្នុងឆ្នាំ២០០៤ និង២០០៥ ដើម្បីរំឮកដល់អ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិតពេលព្យាយាមឆ្លងកាត់ជញ្ជាំងនោះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រូបថតដ៏ល្បីល្បាញរបស់ Konrad Schumann ជាទាហានការពារព្រំដែនអាល្លឺម៉ង់ខាងកើតដែលបានលោតរំលងរបងលួសបន្លានៅឆ្នាំ១៩៦១ បានក្លាយជានិមិត្តរូបដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៃការប្តូរភាគីក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា សកម្មភាពរបស់ Schumann បានបង្ហាញពីភាពក្លាហាន និងក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់សេរីភាពផ្ទាល់ខ្លួន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កត្តាសេដ្ឋកិច្ចជាកម្លាំងចលករដ៏ធំមួយសម្រាប់ការប្តូរភាគី។ យោងតាម Wikipedia បុគ្គលជាច្រើននាក់ដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ ឬប្រព័ន្ធនយោបាយគាបសង្កត់ តែងតែរត់គេចទៅរកឱកាសសេដ្ឋកិច្ចប្រសើរជាងមុននៅបរទេស។ ការប្តូរភាគីមិនមែនគ្រាន់តែជារឿងសុវត្ថិភាព ឬនយោបាយប៉ុណ្ណោះទេ វាក៏ជាយុទ្ធសាស្ត្ររស់រានមានជីវិតផងដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការប្តូរភាគីបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សារព័ត៌មាន សិល្បៈ និងអក្សរសាស្ត្រ។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា នៅក្នុងប្រទេសទទួល អ្នកប្តូរភាគីជារឿយៗត្រូវបានគេចាត់ទុកជាវីរបុរស ឬជានិមិត្តរូបនៃសេរីភាព ខណៈដែលនៅក្នុងប្រទេសដើម ពួកគេត្រូវគេចាត់ទុកជាជនក្បត់ជាតិ។ ភាពផ្ទុយគ្នានេះបានលេចឡើងនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត ប្រលោមលោក និងការប្រព្រឹត្តិរបស់សាធារណជនជាច្រើន ដែលបានជួយកសាងការនិទានរឿងជុំវិញការរត់គេច និងភក្តីភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ការប្តូរភាគីនៅតែជាប្រធានបទពាក់ព័ន្ធក្នុងនយោបាយ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ការរត់គេចពីកូរ៉េខាងជើង និងបណ្តាប្រទេសផ្តាច់ការផ្សេងទៀតនៅតែបន្តកើតមាន ហើយអ្នកប្តូរភាគីទាំងនេះតែងតែផ្តល់ព័ត៌មានដ៏សំខាន់អំពីស្ថានភាពក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេ។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការយល់ដឹងអំពីការប្តូរភាគីអាចជួយបង្កើនទស្សនៈទានអំពីសារៈសំខាន់នៃសិទ្ធិមនុស្ស ព្រំដែន និងសន្តិសុខជាតិ។ បច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមក៏បានធ្វើឲ្យការប្តូរភាគីមានភាពស្មុគស្មាញជាងមុន ដោយអនុញ្ញាតឲ្យបុគ្គលអាចលេចធ្លាយព័ត៌មានសម្ងាត់បានដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ព្រំដែនជាក់ស្តែង ប៉ុន្តែគោលការណ៍គ្រឹះនៃការបោះបង់ភក្តីភាពនៅតែដដែល។