AUKUS

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា AUKUS (អានថា អាគូស) គឺជាភាពជាដៃគូសន្តិសុខត្រីភាគីរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងអូស្ត្រាលី ដែលបានប្រកាសជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១។ គោលដៅចម្បងរបស់ AUKUS គឺការលើកកម្ពស់ “តំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក សេរី និងបើកចំហ ប្រកបដោយសន្តិសុខ និងស្ថិរភាព” ។ AUKUS មានសសរស្តម្ភសំខាន់ពីរគឺ សសរទី១ ផ្តោតលើការផ្តល់ឱ្យអូស្ត្រាលីនូវនាវាមុជទឹកដើរដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ និងការដាក់ពង្រាយនាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេសនៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី។ ចំណែកសសរទី២ រួមមានការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពជឿនលឿនរួមគ្នាលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យាចំនួន ៦ ដូចជា សមត្ថភាពក្រោមទឹក បច្ចេកវិទ្យាកង់ទុំ (quantum) បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងស្វ័យប្រវត្តិកម្ម សន្តិសុខអ៊ីនធឺណិតកម្រិតខ្ពស់ មីស៊ីលល្បឿនលឿនជាងសំឡេង និងសង្គ្រាមអេឡិចត្រូនិក ព្រមទាំងមុខងារទូលំទូលាយពីរទៀតគឺ ការច្នៃប្រឌិត និងការចែករំលែកព័ត៌មាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

សមាជិកទាំងបីរបស់ AUKUS សុទ្ធតែជាមហាអំណាចសមុទ្រដែលមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រ។ តាមវិគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង មានរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី និងប្រជាជនប្រមាណ ៣៣០ លាននាក់។ ចក្រភពអង់គ្លេសជាប្រទេសកោះនៅអឺរ៉ុប មានរដ្ឋធានីឡុងដុង និងប្រជាជនប្រមាណ ៦៧ លាននាក់។ អូស្ត្រាលីជាទ្វីប-ប្រទេសតែមួយនៅអឌ្ឍគោលខាងត្បូង មានរដ្ឋធានីកង់បេរ៉ា និងប្រជាជនប្រហែល ២៦ លាននាក់។ ប្រទេសទាំងបីប្រើភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការ និងមានរបបនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យស្រដៀងគ្នា។ ទីតាំងរបស់អូស្ត្រាលីដែលនៅជាប់នឹងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក ធ្វើឱ្យប្រទេសនេះជាចំណុចយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការដាក់ពង្រាយកម្លាំង និងការត្រួតពិនិត្យសកម្មភាពក្នុងតំបន់។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានូវសមត្ថភាពយោធា និងបច្ចេកវិទ្យារបស់សមាជិកទាំងនេះ បង្កើតបានជាប្លុកសន្តិសុខដ៏មានឥទ្ធិពលមួយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការប្រកាសបង្កើត AUKUS បានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១ ដោយមេដឹកនាំទាំងបីគឺ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអូស្ត្រាលី លោក ស្កត ម៉ូរីសុន នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក បូរីស ចនសុន និងប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន។ ការប្រកាសនេះធ្វើឡើងក្រោមបរិបទនៃការកើនឡើងនូវឥទ្ធិពលយោធារបស់ចិននៅតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក ជាពិសេសនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយដែលកើតឡើងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការប្រកាស គឺការលុបចោលកិច្ចសន្យាមុជទឹកធម្មតា (Attack-class) រវាងអូស្ត្រាលី និងបារាំង ដែលបារាំងបានហៅថា “ជាការចាក់ពីក្រោយ”។ តាមវិគីភីឌា បារាំងបានដកឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់ខ្លួនចេញពីអូស្ត្រាលី និងអាមេរិកជាបណ្តោះអាសន្ន ដែលបង្ហាញពីភាពតានតឹងផ្នែកការទូតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

ចំពោះសសរទី១ ផែនការនាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរត្រូវបានបែងចែកជាដំណាក់កាល៖ ដំបូង អូស្ត្រាលីនឹងទទួលបាននាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរថ្នាក់ Virginia ពីសហរដ្ឋអាមេរិក ចំនួន ៣ ទៅ ៥ គ្រឿងនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០៣០ ហើយក្រោយមកនឹងសាងសង់នាវាមុជទឹកស៊េរីថ្មីហៅថា SSN-AUKUS នៅអូស្ត្រាលី ដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាពីអង់គ្លេស និងអាមេរិក។ យោងតាមវិគីភីឌា នាយទាហានជើងទឹកអូស្ត្រាលីជំនាន់ដំបូងបានបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាលាថាមពលនុយក្លេអ៊ែររបស់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣។ កិច្ចប្រជុំកំពូល AUKUS នៅទីក្រុងសានឌីអេហ្គោ នាថ្ងៃទី ១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលមានការចូលរួមពីលោក ចូ បៃដិន លោក រីស៊ី ស៊ុណាក់ និងលោក អង់តូនី អាល់បានីស បានប្រកាសអំពីព័ត៌មានលម្អិតនៃផែនការនាវាមុជទឹកនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

AUKUS មិនត្រឹមតែជាសម្ពន្ធភាពយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានវិមាត្រសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌សំខាន់ៗផងដែរ។ យោងតាមវិគីភីឌា គម្រោងនាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរនេះត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថានឹងត្រូវចំណាយរាប់សិបពាន់លានដុល្លារ ដែលនឹងជំរុញសេដ្ឋកិច្ចអូស្ត្រាលីតាមរយៈការបង្កើតការងារក្នុងឧស្សាហកម្មការពារជាតិ ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេសក៏ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការនាំចេញបច្ចេកវិទ្យា និងឧបករណ៍យោធាផងដែរ។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ប្រទេសទាំងបីមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធដោយសារប្រវត្តិសាស្ត្ររួម ភាសាអង់គ្លេស និងប្រព័ន្ធច្បាប់ Common Law។ ពួកគេក៏ជាសមាជិកស្នូលនៃក្រុមសម្ព័ន្ធចារកម្ម Five Eyes ផងដែរ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការធ្វើសមាហរណកម្មខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងការស្រាវជ្រាវរួមគ្នាលើបច្ចេកវិទ្យាទំនើបដូចជា quantum និង AI អាចធ្វើឱ្យប្លុក AUKUS ក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍ដ៏សំខាន់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ការពង្រឹងសន្តិសុខដែនសមុទ្រនៅឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកក៏អាចរួមចំណែកដល់ស្ថិរភាពនៃពាណិជ្ជកម្មតាមផ្លូវសមុទ្រក្នុងតំបន់ផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការបង្កើត AUKUS បានបង្កឱ្យមានប្រតិកម្មចម្រុះពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។ រដ្ឋាភិបាលចិនបានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង ដោយចោទថាជាការពង្រីកទស្សនៈសង្គ្រាមត្រជាក់ និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សន្តិភាពក្នុងតំបន់។ ប្រទេសមួយចំនួននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី បានសម្តែងក្តីព្រួយបារម្ភអំពីការកើនឡើងនៃការប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធ និងសក្តានុពលនៃការកើនឡើងភាពតានតឹងនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ នៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី មានក្រុមតវ៉ាបានរៀបចំការតវ៉ា ដូចនៅទីក្រុងមែលបួនជាដើម ដោយលើកឡើងពីហានិភ័យនៃការរីកសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងផលប៉ះពាល់ដល់ឯករាជ្យភាពគោលនយោបាយការបរទេស។

សម្រាប់កម្ពុជា ដែលជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រជិតស្និទ្ធរបស់ចិន ការពង្រឹងវត្តមានយោធារបស់ប្រទេសលោកខាងលិចតាមរយៈ AUKUS អាចត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាកត្តាជះឥទ្ធិពលដល់តុល្យភាពអំណាចក្នុងតំបន់។ ទោះបីជារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនទាន់ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការក៏ដោយ ក៏ការវិវត្តនៃសម្ពន្ធភាពនេះអាចមានផលប៉ះពាល់ដោយប្រយោលដល់គោលនយោបាយការបរទេស និងសន្តិសុខរបស់កម្ពុជា។

យោងតាមវិគីភីឌា កិច្ចព្រមព្រៀង AUKUS កំពុងបន្តពង្រីកវិសាលភាព ដោយមានការពិភាក្សាអំពីលទ្ធភាពអញ្ជើញប្រទេសជប៉ុនឱ្យចូលរួមក្នុងសសរទី២ ដែលអាចធ្វើឱ្យសម្ពន្ធភាពនេះកាន់តែមានឥទ្ធិពលនៅក្នុងតំបន់។