ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ គឺជាការដកហូត ឬបំផ្លាញព្រៃឈើដើម្បីបម្រើគោលបំណងក្រៅពីព្រៃឈើ ដូចជា ការធ្វើកសិកម្ម ការចិញ្ចឹមសត្វ ឬការអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុង។ ប្រមាណ ៣១% នៃផ្ទៃដីផែនដីត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយព្រៃឈើនាពេលបច្ចុប្បន្ន ដែលជាការថយចុះមួយភាគបីធៀបនឹងសម័យមុនការពង្រីកវិស័យកសិកម្ម។ ក្នុងចំណោមការបាត់បង់ទាំងនោះ ពាក់កណ្ដាលបានកើតឡើងនៅក្នុងសតវត្សចុងក្រោយនេះ។ ជាមធ្យម ដើមឈើចំនួន ២ ៤០០ ដើមត្រូវបានកាប់បំផ្លាញរៀងរាល់នាទី។

ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ស្ទើរតែមួយភាគបីនៃការបាត់បង់គម្របដើមឈើសរុប ឬប្រមាណ ៣,៨ លានហិកតា បានកើតឡើងនៅក្នុងព្រៃកុម្ភៈត្រូពិក ដែលជាតំបន់ព្រៃចាស់មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ជីវចម្រុះ និងការរក្សាទុកកាបូន។ បញ្ហានេះកើតចេញពីកត្តាសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមជាច្រើន ហើយបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន និងសង្គមជាតិទូទាំងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើភាគច្រើនកើតឡើងនៅតំបន់ត្រូពិក ដូចជាព្រៃអាម៉ាហ្សូន ព្រៃកុងហ្គោ និងព្រៃទឹកភ្លៀងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ តាមវិគីភីឌា តំបន់ទាំងនេះសម្បូរជីវចម្រុះ ប៉ុន្តែកំពុងប្រឈមមុខនឹងការបាត់បង់គម្របព្រៃឈើយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ផែនទីខាងលើបង្ហាញពីការរីករាលដាលនៃព្រៃទឹកភ្លៀងត្រូពិក ដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅជិតខ្សែសមតុល្យ។

ផលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជន ជាពិសេសសហគមន៍ជនជាតិដើមដែលពឹងផ្អែកលើព្រៃឈើ គឺធ្ងន់ធ្ងរ ដោយពួកគេបាត់បង់ទីជម្រក ប្រភពចំណូល និងវប្បធម៌ប្រពៃណី។ យោងតាមវិគីភីឌា ការផ្ទេរសិទ្ធិដីធ្លីដល់ជនជាតិដើមត្រូវបានអះអាងថាមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការអភិរក្សព្រៃឈើ។ ប្រទេសដូចជាប្រេស៊ីល ឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាដាហ្គាស្ការ កំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិទាំងនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើអាចតាមដានត្រឡប់ទៅយុគថ្មរំលីង (Neolithic) នៅពេលមនុស្សចាប់ផ្ដើមបោសសម្អាតព្រៃឈើដើម្បីធ្វើកសិកម្ម។ តាមវិគីភីឌា ឧបករណ៍បុរាណដូចជាពូថៅថ្ម បង្ហាញពីសកម្មភាពកាប់ព្រៃឈើដំបូងបំផុត។ នៅសម័យអាណានិគម ការកាប់ព្រៃឈើបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ ជាឧទាហរណ៍ នៅប្រេស៊ីលក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៨២០-១៨២៥ ទាសករត្រូវបានប្រើដើម្បីកាប់ព្រៃនៅតំបន់ឆ្នេរអាត្លង់ទិក។ កោះអ៊ីស្ទើរជាឧទាហរណ៍ដ៏ល្បីនៃការដួលរលំនៃសង្គមដែលបណ្ដាលមកពីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើទាំងស្រុង។

នៅសតវត្សទី២០ ការកាប់ព្រៃឈើបានពន្លឿនឡើងដោយសារឧស្សាហូបនីយកម្ម និងកំណើនប្រជាជនសកល។ ក្នុងសម័យទំនើប ការពង្រីកវិស័យកសិកម្មខ្នាតធំ និងការជីកយករ៉ែបានបន្តជំរុញឲ្យមានការបាត់បង់ព្រៃឈើនៅទូទាំងពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា កត្តាសេដ្ឋកិច្ចចម្បងដែលជំរុញការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើរួមមាន ការពង្រីកដំណាំកសិកម្ម (ដូចជាប្រេងដូង សណ្ដែកសៀង និងការចិញ្ចឹមគោក្របី) ការកាប់ឈើឧស្សាហកម្ម និងការជីកយករ៉ែ។ នៅតំបន់អាម៉ាហ្សូន ការចិញ្ចឹមគោក្របីគឺជាកត្តាជំរុញធំបំផុត។ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការដាំដំណាំប្រេងដូងបានបណ្ដាលឲ្យបាត់បង់ព្រៃឈើយ៉ាងច្រើន ជាពិសេសនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី។ ការកាប់ឈើខុសច្បាប់ក៏ជាបញ្ហាធំផងដែរ ដោយឈើមានតម្លៃដូចជាឈើគ្រញូង (rosewood) ត្រូវបាននាំចេញខុសច្បាប់ពីម៉ាដាហ្គាស្ការទៅកាន់ប្រទេសចិន។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការប្រើប្រាស់ធនធានព្រៃឈើបានផ្លាស់ប្ដូរពីការអនុវត្តបែបប្រពៃណីប្រកបដោយចីរភាព ទៅជាការធ្វើអាជីវកម្មខ្នាតធំជំរុញដោយតម្រូវការទីផ្សារសកល។ យោងតាមវិគីភីឌា ការសិក្សាមួយបានបង្ហាញថា ដីកសិកម្មសកលអាចកាត់បន្ថយបាន ៣/៤ ប្រសិនបើមនុស្សគ្រប់គ្នាទទួលយករបបអាហារបួស (vegan)។ លើសពីនេះ ការប្រើប្រាស់ឬស្សី (bamboo) ត្រូវបានលើកកម្ពស់ជាជម្រើសប្រកបដោយចីរភាពជាងការកាប់ឈើសម្រាប់ធ្វើជាប្រេងឥន្ធនៈ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតែជាបញ្ហាបន្ទាន់មួយក្នុងសតវត្សទី២១ ដោយវាមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការបាត់បង់ជីវចម្រុះ។ តាមវិគីភីឌា អគ្គិភ័យព្រៃឈើនៅអាម៉ាហ្សូនឆ្នាំ ២០១៩ បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ជាសកល និងជំរុញឲ្យមានការតវ៉ាពីអង្គការបរិស្ថាន និងមេដឹកនាំពិភពលោក។ កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិដូចជាកម្មវិធី REDD+ (ការកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ) ត្រូវបានបង្កើតឡើង ប៉ុន្ដែការអនុវត្តនៅមានកម្រិតនៅឡើយ។

នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បញ្ហាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើក៏កំពុងបន្តកើតមានផងដែរ ដោយសារការពង្រីកដំណាំកសិកម្ម និងការកាប់ឈើខុសច្បាប់។ រូបភាពផ្កាយរណបបង្ហាញពីអគ្គិភ័យព្រៃឈើនៅបូនេអូ និងស៊ូម៉ាត្រា ដែលជារឿយៗបង្កឡើងដោយការដុតព្រៃឈើដើម្បីត្រៀមដីកសិកម្ម។ យោងតាមវិគីភីឌា ការផ្ទេរសិទ្ធិដីធ្លីដល់សហគមន៍ជនជាតិដើម និងការលើកកម្ពស់កសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព គឺជាដំណោះស្រាយសំខាន់ក្នុងការទប់ស្កាត់វិបត្តិនេះ។