ដេង ស៊ាវពីង

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ដេង ស៊ាវពីង គឺជារដ្ឋបុរស អ្នកបដិវត្តន៍ និងជាអ្នកទ្រឹស្ដីនយោបាយចិន ដែលបានបម្រើការជាមេដឹកនាំកំពូលនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៨ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៨៩។ លោកបានលេចមុខជាឥស្សរជនដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតរបស់ប្រទេសចិន បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់លោក ម៉ៅ សេទុង នៅឆ្នាំ ១៩៧៦ ហើយលោកបានដឹកនាំប្រទេសទៅកាន់សម័យកំណែទម្រង់ និងបើកចំហរ ដែលបានផ្លាស់ប្ដូរសេដ្ឋកិច្ចពីផែនការកណ្ដាលទៅជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសង្គមនិយម។ លោកត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជា "ស្ថាបត្យករនៃប្រទេសចិនទំនើប" (Architect of Modern China) និងជាអ្នកបង្កើតទ្រឹស្ដី "សង្គមនិយមដែលមានលក្ខណៈពិសេសរបស់ចិន" និង "ទ្រឹស្ដីដេង ស៊ាវពីង" (Deng Xiaoping Theory) ដែលជាមគ្គុទេសន៍គ្រឹះសម្រាប់នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចចិនរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ ក្នុងឋានៈជាមេដឹកនាំកំពូល លោកមិនបានកាន់តំណែងជាប្រមុខរដ្ឋទេ ប៉ុន្តែបានកាន់តំណែងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការយោធាកណ្ដាល និងមានអំណាចជាក់ស្ដែងលើបក្សកុម្មុយនីស្តចិន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia លោក ដេង ស៊ាវពីង កើតនៅថ្ងៃទី ២២ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩០៤ នៅស្រុកហ្គួនអាន (Guang'an) ខេត្តស៊ីឈួន (Sichuan) ប្រទេសចិន។ លោកមានសញ្ជាតិចិន និងជាសមាជិកបក្សកុម្មុយនីស្តចិនតាំងពីវ័យក្មេង។ មុនពេលក្លាយជាមេដឹកនាំកំពូល លោកបានចូលរួមក្នុងកម្មវិធីសិក្សានៅប្រទេសបារាំងតាមរយៈកម្មវិធី "ធ្វើការ-សិក្សា" (Work-Study Program) នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០។ លោកបានធ្វើការនៅរោងចក្រស្បែកជើងនៅទីក្រុង Châlette-sur-Loing ប្រទេសបារាំង រយៈពេលជាច្រើនខែ ហើយបទពិសោធន៍នេះបានជះឥទ្ធិពលដល់គំនិតរបស់លោកស្ដីពីឧស្សាហូបនីយកម្ម និងបដិវត្តន៍។ ក្រោយមក លោកបានវិលត្រឡប់ទៅចិនវិញ ហើយបានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពបដិវត្តន៍ជាបន្តបន្ទាប់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ប្រវត្តិនយោបាយរបស់លោក ដេង ស៊ាវពីង មានឫសគល់តាំងពីការចូលរួមក្នុងបក្សកុម្មុយនីស្តចិននៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០។ លោកបានចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការធំៗ រួមមានការហែក្បួនយ៉ាងវែង (Long March) និងសង្គ្រាមស៊ីវិលចិន ដោយបម្រើការជាស្នងការនយោបាយនៅក្នុងជួរកងទ័ពក្រហម។ ក្នុងអំឡុងសម័យសង្គ្រាម លោកបានសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនាយឧត្តមសេនីយ៍ Liu Bocheng (លោក លីវ បូឆេង) ដែលបានជួយពង្រឹងតួនាទីរបស់លោកក្នុងបក្ស។

បន្ទាប់ពីការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅឆ្នាំ ១៩៤៩ លោកបានកាន់តំណែងជាន់ខ្ពស់ជាច្រើន រួមទាំងជាអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តចិន និងជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី។ ប៉ុន្តែក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍វប្បធម៌ (Cultural Revolution) ដែលផ្ដើមឡើងដោយលោក ម៉ៅ សេទុង នៅឆ្នាំ ១៩៦៦ លោកត្រូវបានគេបន្សុទ្ធ និងដកចេញពីគ្រប់តំណែង ដោយសារការគាំទ្រគោលនយោបាយជាក់ស្ដែងនិយម (pragmatism) ជាជាងមនោគមវិជ្ជាសុទ្ធ។ លោកត្រូវបានបញ្ជូនទៅធ្វើការជាកម្មករនៅរោងចក្រត្រាក់ទ័រមួយរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។

បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់លោក ម៉ៅ សេទុង និងការបញ្ចប់បដិវត្តន៍វប្បធម៌ លោកបានវិលត្រឡប់មកកាន់អំណាចវិញបន្តិចម្ដងៗ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៧៨ បានក្លាយជាមេដឹកនាំកំពូល។ លោកបានផ្ដួចផ្ដើមគោលនយោបាយ "កំណែទម្រង់ និងបើកចំហរ" (Reform and Opening Up) ដែលជាចំណុចរបត់ប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចចិន។ គោលនយោបាយទាំងនោះរួមមានការបំបែកកសិកម្មសមូហភាព ការអនុញ្ញាតឱ្យមានអាជីវកម្មឯកជន និងការបង្កើតតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស (Special Economic Zones) ដូចជាក្រុងស៊ិនជិន (Shenzhen) ដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគបរទេស។

លោកក៏បានធ្វើជាស្ថាបនិកនៃការធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកមានលក្ខណៈធម្មតាឡើងវិញ តាមរយៈដំណើរទស្សនកិច្ចជាប្រវត្តិសាស្ត្រទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ជួបជាមួយប្រធានាធិបតី Jimmy Carter។ កិច្ចប្រជុំរបស់លោកជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស Margaret Thatcher ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៤ បានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងប្រគល់ហុងកុងមកឱ្យចិនវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩៧។

ទោះបីលោកបានចូលនិវត្តន៍ពីតំណែងជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩៨៩ ក៏ដោយ ក៏លោកនៅតែមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅពីក្រោយឆាកនយោបាយ ដូចបានបង្ហាញតាមរយៈដំណើរទស្សនកិច្ចភាគខាងត្បូង (Southern Tour) នៅដើមឆ្នាំ ១៩៩២ ដែលបានជំរុញឱ្យបន្តកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច។ លោកបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៩៧ ក្នុងជន្មាយុ ៩២ ឆ្នាំ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតដល់សព្វថ្ងៃ លោក ដេង ស៊ាវពីង ត្រូវបានគេចងចាំថាជាស្ថាបត្យករនៃការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចចិន។ តាម Wikipedia ទ្រឹស្ដីរបស់លោកត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញបក្សកុម្មុយនីស្តចិន និងបន្តជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលចិនក្រោមការដឹកនាំរបស់មេដឹកនាំជំនាន់ក្រោយៗ។ វិមានរំឭកដល់លោក ដូចជារូបសំណាកនៅក្រុងស៊ិនជិន និងវិមាននៅក្រុងប៊ីសកេគ (Bishkek) ប្រទេសគៀរហ្គីស្ថាន បង្ហាញពីការគោរពដ៏ធំធេងដែលលោកទទួលបានទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស។

សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា និងអ្នកអាន KhmerPulse ការសិក្សាអំពីលោក ដេង ស៊ាវពីង មានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាជួយពន្យល់ពីការក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសចិន ដែលសព្វថ្ងៃជាដៃគូវិនិយោគ និងពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតរបស់កម្ពុជា។ គោលនយោបាយបើកចំហរបស់លោកបានបង្កើតឱកាសសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនានានៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន រួមទាំងគម្រោងខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (Belt and Road Initiative) ដែលកម្ពុជាបានចូលរួមយ៉ាងសកម្ម។ ការយល់ដឹងពីមរតករបស់លោក ដេង ស៊ាវពីង គឺជាគន្លឹះសម្រាប់យល់ពីទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ចិន និងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន។