ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ជម្ងឺគ្រុនឈាមគឺជាជម្ងឺបណ្តាលមកពីវីរុសគ្រុនឈាម (dengue virus) ដែលចម្លងដោយមូសខ្លាញី។ តំបន់ដែលមានជម្ងឺនេះរីករាលដាលភាគច្រើនគឺតំបន់ត្រូពិក និងស៊ុបត្រូពិក។ អ្នកជំងឺភាគច្រើនមិនបង្ហាញរោគសញ្ញាឬបង្ហាញរោគសញ្ញាស្រាលៗ។ រោគសញ្ញាជាធម្មតាចាប់ផ្តើមពី ៣ ទៅ ១៤ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីទទួលការខាំពីមូសដែលមានវីរុស។ រោគសញ្ញាទាំងនោះរួមមានគ្រុនក្តៅខ្លាំង ឈឺក្បាល ក្អួត ឈឺសាច់ដុំ និងសន្លាក់ និងកន្ទួលរមាស់លើស្បែក។ Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា អ្នកជំងឺភាគច្រើនជាសះស្បើយក្នុងរយៈពេលពី ២ ទៅ ៧ ថ្ងៃ។ ទោះបីជាយ៉ាងណា ក្នុងសមាមាត្រតូចមួយ ជម្ងឺនេះអាចវិវត្តទៅជាជម្ងឺគ្រុនឈាមធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបង្កឲ្យមានការហូរឈាម កម្រិតប្លាកែតទាប ការលេចធ្លាយប្លាស្មា និងសម្ពាធឈាមទាបខ្លាំង ដែលអាចគំរាមកំហែងដល់អាយុជីវិត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីមូសខ្លាញី Aedes aegypti ដែលជាអ្នកចម្លងចម្បងនៃវីរុសជម្ងឺគ្រុនឈាម។ តាមរយៈ Wikipedia ជម្ងឺនេះរីករាលដាលនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់ត្រូពិក និងស៊ុបត្រូពិក រួមមានអាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាមេរិកកណ្តាល និងអាហ្វ្រិក។ មូសទាំងនេះជាធម្មតារស់នៅក្នុងតំបន់ដែលមានទឹកដក់ ដូចជាសំបកកង់ចាស់ ផើងផ្កា និងធុងផ្ទុកទឹក ហើយវាយ៉ាងសកម្មនៅពេលថ្ងៃ។ កម្ពុជាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដែលប្រឈមមុខនឹងការផ្ទុះឡើងនៃជម្ងឺគ្រុនឈាមជារៀងរាល់ឆ្នាំ ជាពិសេសនៅរដូវវស្សា នៅពេលដែលមានទឹកដក់ច្រើន ដែលជាជម្រកដ៏ល្អសម្រាប់មូសបន្តពូជ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រនេះពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០ ផ្តល់ដោយ Wikipedia បង្ហាញពីការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់សហគមន៍ក្នុងការលុបបំបាត់ទឹកដក់ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំនួនមូស។ យោងតាមឯកសារយោងដែលបានលើកឡើងក្នុង Wikipedia ជម្ងឺគ្រុនឈាមមានវត្តមានជាយូរមកហើយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្ស ហើយការគ្រប់គ្រងជម្រកមូសត្រូវបានអនុវត្តតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ២០។ ការរីករាលដាលនៃជម្ងឺនេះបានកើនឡើងក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ដោយសារការធ្វើទីក្រុង ការធ្វើដំណើរសកល និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបានពង្រីកដែនជម្រករបស់មូសចម្លង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពនេះបានមកពី Wikipedia និងបង្ហាញពីផ្ទាំងជូនដំណឹងសុខភាពសាធារណៈនៅប្រទេសសិង្ហបុរី ដែលជូនដំណឹងអំពីវត្តមានករណីជម្ងឺគ្រុនឈាម ១០ ករណី ឬច្រើនជាងនេះក្នុងសង្កាត់តែមួយ។ វាឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌នៃការប្រុងប្រយ័ត្ន និងយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីវិធានការបង្ការ។ លើសពីនេះ រូបថតមួយទៀតពី Wikipedia បង្ហាញពីការបិទពែងទឹកសក្ការៈនៅព្រះវិហារកាតូលិកមួយក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដើម្បីកាត់បន្ថយប្រភពទឹកដក់ដែលអាចក្លាយជាជម្រកមូស ដែលបង្ហាញថាទំនៀមទម្លាប់សាសនាក៏ត្រូវបានកែសម្រួលដើម្បីទប់ទល់នឹងការរីករាលដាលនៃជម្ងឺនេះដែរ។ តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច ការគ្រប់គ្រងជម្ងឺគ្រុនឈាមតម្រូវឲ្យមានការចំណាយធំលើការថែទាំសុខភាព ការរៀបចំយុទ្ធនាការអប់រំ និងការគ្រប់គ្រងវ៉ិចទ័រ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រូបក្រាហ្វខាងលើនេះ ដកស្រង់ចេញពី Wikipedia បង្ហាញពីដំណាក់កាលនៃការធ្វើតេស្តរកវីរុសគ្រុនឈាមក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ តាមការពិពណ៌នារបស់ Wikipedia តេស្ត PCR អាចរកឃើញវីរុសនៅដើមដំបូងនៃការចាប់ផ្តើមរោគសញ្ញា រីឯតេស្តអង់ទីករ (IgM, IgG) មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៅដំណាក់កាលក្រោយៗ ហើយក៏អាចបញ្ជាក់ថាតើអ្នកជំងឺមានការឆ្លងដំបូង ឬការឆ្លងជាលើកទីពីរដែលបង្កហានិភ័យខ្ពស់នៃជម្ងឺធ្ងន់ធ្ងរ។ បច្ចុប្បន្ននេះ ជម្ងឺគ្រុនឈាមនៅតែជាក្តីបារម្ភដ៏ធំសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាមួយនឹងការផ្ទុះឡើងជាថ្មីជាញឹកញាប់ក្នុងរដូវវស្សា។ វិធានការបង្ការដូចជាការប្រើប្រាស់មុង ការលុបបំបាត់ទឹកដក់ និងការស្វែងរកការព្យាបាលទាន់ពេលវេលា គឺជាចំណុចស្នូលក្នុងការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់។ អ្នកអាន KhmerPulse អាចតាមដានព័ត៌មានថ្មីៗពីក្រសួងសុខាភិបាល និងអង្គការដៃគូ ស្តីពីស្ថានភាពជម្ងឺនេះ និងរបៀបការពារខ្លួននិងក្រុមគ្រួសារ។