ដាណឺម៉ាក
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ប្រទេសដាណឺម៉ាក គឺជាប្រទេសន័រឌីកមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងជើង។ វាជាមាតាប្រទេស និងជាផ្នែកដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៃព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក ដែលរួមបញ្ចូលដែនដីស្វយ័តហ្វារ៉ូ (Faroe Islands) និងហ្គ្រោនលែន (Greenland) នៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកខាងជើង។ ដាណឺម៉ាកដីគោក ដែលត្រូវបានគេហៅថា "ដាណឺម៉ាកពិត" មានឧបទ្វីបយូតលែន (Jutland) និងប្រជុំកោះចំនួន ៤០៦ ។ វាជាប្រទេសស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងគេបំផុតក្នុងចំណោមប្រទេសស្កង់ឌីណាវី ដោយមានព្រំប្រទល់ខ្លីជាមួយប្រទេសអាល្លឺម៉ង់នៅភាគខាងត្បូង ហើយសមុទ្រខាងលិចគឺសមុទ្រខាងជើង និងខាងកើតគឺសមុទ្របល់ទិក។
ដាណឺម៉ាកជារដ្ឋឯកភាពដែលមានរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងប្រព័ន្ធរដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យសភា។ រាជធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតគឺកូប៉ិនហាក (Copenhagen)។ ប្រទេសនេះជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការណាតូ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុបតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៣។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
ដាណឺម៉ាកមានឆ្នេរសមុទ្រវែងជាង ៨,៧០០ គីឡូម៉ែត្រ ហើយគ្មានទីតាំងណាដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីសមុទ្រលើសពី ៥២ គីឡូម៉ែត្រឡើយ។ តាមវិគីភីឌា ឧបទ្វីបយូតលែនបង្កើតបានជាផ្នែកដីគោកដ៏សំខាន់ ហើយកោះធំៗរួមមាន ហ្សេលែន (Zealand) ហ្វុន (Funen) និងកោះតូចៗជាច្រើន។ ស្ពានអ៊័រសាន់ (Øresund Bridge) បានតភ្ជាប់ទីក្រុងកូប៉ិនហាកជាមួយទីក្រុងម៉ាល់ម៉ូ (Malmö) ក្នុងប្រទេសស៊ុយអែត។ បរិស្ថានធម្មជាតិមានវាលទំនាប ឆ្នេរខ្សាច់ ព្រៃឈើដើមប៊ីច (beech) និងបឹងតូចៗជាច្រើន។
យោងតាមវិគីភីឌា ប្រជាជនដាណឺម៉ាកមានប្រមាណ ៥,៩ លាននាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៣) ដោយភាគច្រើនជាជនជាតិដាណឺម៉ាក។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាដាណឺម៉ាក ប៉ុន្តែភាសាអង់គ្លេសក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយផងដែរ។ ដែនដីស្វយ័តហ្វារ៉ូ និងហ្គ្រោនលែនមានប្រជាជនប្រមាណ ៥០,០០០ និង ៥៦,០០០ នាក់រៀងៗខ្លួន ហើយមានស្វ័យភាពខាងក្នុងក្រោមព្រះរាជាណាចក្រ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
ប្រវត្តិសាស្ត្រដាណឺម៉ាកមានឫសគល់តាំងពីសម័យថ្ម និងសម័យសំរិទ្ធ ដោយមានវត្ថុបុរាណដូចជារទេះព្រះអាទិត្យទ្រូនហូម (Trundholm sun chariot)។ នៅសតវត្សទី៨ ដល់ទី១០ អឺរ៉ុបបានឃើញយុគសម័យវីគីង ដែលពួកវីគីងដាណឺម៉ាកបានស្វែងរកទឹកដីថ្មី និងពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេ។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសដាណឺម៉ាកត្រូវបានបង្រួបបង្រួមនៅឆ្នាំ៩៦៥ ដោយព្រះបាទហារ៉ាល់ ប្លូធូស (Harald Bluetooth) ដែលបានណែនាំសាសនាគ្រឹស្តទៅកាន់ប្រទេសនេះ។ ថ្មជេលលីង (Jelling Stones) ត្រូវបានចាត់ទុកថាជានិមិត្តរូបនៃការបង្កើតប្រទេសជាតិដាណឺម៉ាក។
ក្នុងសតវត្សទី១៤ ដាណឺម៉ាកបានបង្កើតសហភាពកាល់ម៉ា (Kalmar Union) ជាមួយន័រវេស និងស៊ុយអែត ប៉ុន្តែក្រោយមកបានបាត់បង់ឥទ្ធិពល។ នៅឆ្នាំ១៦៥៩ កងទ័ពស៊ុយអែតបានឡោមព័ទ្ធទីក្រុងកូប៉ិនហាក ប៉ុន្តែត្រូវបានទប់ទល់ដោយជោគជ័យ។ ឆ្នាំ១៨៤៩ រដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូងត្រូវបានចុះហត្ថលេខា ដោយប្រែក្លាយរបបរាជានិយមផ្តាច់ការ ទៅជារបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ នៅសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដាណឺម៉ាកត្រូវបានកាន់កាប់ដោយណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ហើយបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម វាបានក្លាយជារដ្ឋសុខុមាលភាពដ៏ទំនើប និងសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិសំខាន់ៗ។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
ដាណឺម៉ាកមានសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារចម្រុះ ដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋសុខុមាលភាពខ្ពស់ និងកម្រិតពន្ធដ៏សំខាន់។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសនេះមានប្រាក់ចំណូលសេសសល់បន្ទាប់ពីបង់ពន្ធខ្ពស់ (disposable income) និងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់កំពូលក្នុងសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស។ វិស័យសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗរួមមាន ឱសថ ដឹកជញ្ជូន (ក្រុមហ៊ុន Maersk) ថាមពលខ្យល់ (Vestas) និងកសិកម្ម ជាពិសេសការនាំចេញសាច់ជ្រូក។ ក្រុមហ៊ុនឡេហ្គោ (Lego) និង Novo Nordisk ជាសហគ្រាសលំដាប់ពិភពលោកដែលមានមូលដ្ឋាននៅដាណឺម៉ាក។
ផ្នែកវប្បធម៌ ដាណឺម៉ាកបានផ្តល់កំណើតឱ្យអក្សរសិល្ប៍ករដ៏ឆ្នើមដូចជា ហាន់ គ្រីស្ទាន អាន់ឌឺសិន (Hans Christian Andersen) និងទស្សនវិទូ សូរ៉ិន គៀរខេហ្គាដ (Søren Kierkegaard)។ ឧស្សាហកម្មភាពយន្តដាណឺម៉ាកបានល្បីល្បាញតាមរយៈចលនា Dogme 95 និងអ្នកដឹកនាំរឿងដូចជា ឡាស ហ្វុន ទ្រីយ័រ (Lars von Trier)។ រូបភាពស្ថាបត្យកម្មដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍រួមមាន វិហារហ្គ្រុនថ្វីក (Grundtvig's Church) និងប្រាសាទក្រនបួក (Kronborg Castle) ដែលជាទីតាំងនៃរឿង Hamlet ។ ម្ហូបអាហារពេញនិយមរួមមាន Smørrebrød (នំប័ុងបើកចំហរ) និងគំនិត "hygge" ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើភាពកក់ក្ដៅ និងសុភមង្គល។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ដាណឺម៉ាកមានតួនាទីគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ យោងតាមវិគីភីឌា នាយករដ្ឋមន្រ្តីបច្ចុប្បន្ន មិតថិ ហ្វ្រីដឺរិកសិន (Mette Frederiksen) បានដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលចម្រុះតាំងពីឆ្នាំ២០១៩ ដោយផ្តោតលើគោលនយោបាយសង្គម អន្តោប្រវេសន៍ និងបរិស្ថាន។ ដាណឺម៉ាកគឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់ក្នុងអង្គការណាតូ ហើយបានផ្តល់ការគាំទ្រយ៉ាងសកម្មដល់អ៊ុយក្រែន ប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី។
ប្រទេសនេះក៏ជាអ្នកនាំមុខក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយបានកំណត់គោលដៅកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់យ៉ាងខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០៣០។ តាមវិគីភីឌា ដាណឺម៉ាកជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់ជាបន្តបន្ទាប់លើសន្ទស្សន៍សុភមង្គលពិភពលោក និងសន្ទស្សន៍នីតិរដ្ឋ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាគំរូមួយសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដែលចាប់អារម្មណ៍លើកិច្ចការពិភពលោក ដាណឺម៉ាកផ្តល់នូវមេរៀនសំខាន់ៗស្តីពីរដ្ឋសុខុមាលភាព និងនវានុវត្តន៍បៃតង។ សូមតាមដានព័ត៌មានថ្មីៗអំពីប្រទេសនេះនៅលើ KhmerPulse ។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
បាឡែនខ្នងខ្នុរ "ធីមមី" ត្រូវបានរកឃើញងាប់នៅដាណឺម៉ាកក្រោយការសង្គ្រោះដ៏ចម្រូងចម្រាស
អាជ្ញាធរដាណឺម៉ាកបានបញ្ជាក់កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ថា ត្រីបាឡែនហ៊ំប៊ែកឈ្មោះធីមមីដែលបានជាប់នៅសមុទ្របាល់ទិកនិងទទួលការសង្គ្រោះនៅអាល្លឺម៉ង់កាលពីពីរសប្តាហ៍មុន ត្រូវបានរកឃើញងាប់នៅជិតកោះអាន់ហុល ។