ប្រធានបទ

អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិដេនវើរ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ដំបូលសរសៃកញ្ចក់ដែលស្រោបដោយក្រណាត់ Teflon នៃអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិដេនវើរ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិដេនវើរ (Denver International Airport) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថា DIA គឺជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិមួយស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃសហរដ្ឋអាមេរិក បម្រើដល់តំបន់ទីប្រជុំជនដេនវើរ រដ្ឋខូឡូរ៉ាដូ និងតំបន់ទីប្រជុំជនជួរភ្នំខាងមុខ (Front Range Urban Corridor)។ អាកាសយានដ្ឋាននេះបានបើកដំណើរការជាផ្លូវការកាលពីថ្ងៃទី ២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៥ ដោយជំនួសអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិស្ទែផលតុន (Stapleton International Airport) ដែលមានសមត្ថភាពមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់កំណើននៃការហោះហើរ។

តាម Wikipedia ដដែល DIA បច្ចុប្បន្នជាអាកាសយានដ្ឋានធំជាងគេនៅសហរដ្ឋអាមេរិកទាក់ទងនឹងផ្ទៃដី គ្របដណ្តប់ ៣៣,៥៣១ អា (ហិកតា ១៣,៥៧១) និងជាអាកាសយានដ្ឋានមមាញឹកបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក។ វាជាមជ្ឈមណ្ឌលហោះហើរ (hub) សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ United Airlines និង Frontier Airlines ហើយក៏ជាទីតាំងសំខាន់សម្រាប់ Southwest Airlines ផងដែរ។ អាគារស្ថានីយ Jeppesen ត្រូវបានរចនាឡើងដោយក្រុមហ៊ុនស្ថាបត្យករ Fentress Architects ជាមួយនឹងដំបូលរាងដូចកំពូលភ្នំស្រោបដោយក្រណាត់ Teflon ដែលរំឭកដល់ជួរភ្នំរ៉ក់គី (Rocky Mountains)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ផែនទីទំនាក់ទំនងនៃអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិដេនវើរ ប្រភព: Wikipedia

ដូចដែលបានកត់ត្រាក្នុង Wikipedia អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិដេនវើរស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ២៥ ម៉ាយល៍ (៤០ គីឡូម៉ែត្រ) ភាគឦសាននៃកណ្តាលទីក្រុងដេនវើរ ក្នុងខេត្តអាដាម (Adams County) រដ្ឋខូឡូរ៉ាដូ។ ទីតាំងនេះស្ថិតនៅលើវាលរាប មានកម្ពស់ ៥,៤៣៤ ហ្វីត (១,៦៥៦ ម៉ែត្រ) ពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ដែលធ្វើឲ្យ DIA ជាអាកាសយានដ្ឋានធំមួយដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេទីបីនៅលើពិភពលោក។ កម្ពស់នេះជះឥទ្ធិពលទៅលើប្រសិទ្ធភាពម៉ាស៊ីនយន្តហោះ ដែលតម្រូវឲ្យមានផ្លូវរត់វែងជាងធម្មតាសម្រាប់ការហោះឡើង។

យោងតាមទិន្នន័យពី Wikipedia ដែនអាកាសយានដ្ឋាននេះមានផ្លូវរត់ចំនួន ៦ ខ្សែ រួមទាំងផ្លូវរត់ 16R/34L ដែលមានប្រវែង ១៦,០០០ ហ្វីត (៤,៨៧៧ ម៉ែត្រ) ជាផ្លូវរត់ពាណិជ្ជកម្មវែងជាងគេបំផុតនៅអាមេរិកខាងជើង។ ទីតាំងដាច់ស្រយាលពីតំបន់ដែលមានប្រជាជនរស់នៅក្រាស់ អនុញ្ញាតឲ្យមានប្រតិបត្តិការហោះហើរ ២៤ ម៉ោង ដោយមិនសូវមានការរំខាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៅឆ្នាំ២០០២ អំឡុងពេលសាងសង់ផ្លូវរត់ 16R/34L ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia គម្រោងអាកាសយានដ្ឋានថ្មីបានចាប់ផ្តើមឡើងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ដោយសារអាកាសយានដ្ឋានចាស់ Stapleton ជិបពេញសមត្ថភាព និងមិនអាចពង្រីកបាន។ ការសាងសង់ជាផ្លូវការបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៨៩ ហើយអាកាសយានដ្ឋានបានបើកដំណើរការនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៥ ក្រោយការពន្យារពេលជាច្រើនលើក។ ការពន្យារពេលដ៏សំខាន់បំផុត គឺបណ្តាលមកពីប្រព័ន្ធដឹកឥវ៉ាន់ស្វ័យប្រវត្តិ (Automated Baggage System) ដែលជាបច្ចេកវិទ្យាទំនើបប៉ុន្តែបរាជ័យ ធ្វើឲ្យបាត់ឥវ៉ាន់យ៉ាងច្រើន ហើយត្រូវបានបោះបង់ចោលជាចុងក្រោយ។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា គម្រោងនេះចំណាយអស់ប្រមាណ ៤.៨ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក (តម្លៃឆ្នាំ១៩៩៥) ដែលជាគម្រោងសាងសង់សាធារណៈថ្លៃបំផុតមួយនាពេលនោះ។

ក្រៅពីបញ្ហាថវិកានិងពេលវេលា DIA ក៏បានក្លាយជាប្រធានបទនៃទ្រឹស្តីឃុបឃិតជាច្រើន ដូចដែលបានរៀបរាប់ដោយ Wikipedia។ រូបសំណាកសេះខៀវ «Blue Mustang» ដែលគេនិយមហៅ «Blucifer» មានភ្នែកក្រហមភ្លឺចាំង ហើយបានធ្លាក់មកលើសិល្បករ Luis Jiménez អំឡុងពេលច្នៃ ដែលបណ្តាលឲ្យគាត់ស្លាប់។ លោក Leo Tanguma បានបង្កើតគំនូរជញ្ជាំងដែលទទួលរងការរិះគន់ និងបង្កឲ្យមានពាក្យចចាមអារ៉ាមអំពីផ្លូវរូងក្រោមដី ថាជាទីតាំងសម្ងាត់របស់ក្រុម New World Order ជាដើម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ទិដ្ឋភាពអគារអាកាសយានដ្ឋាន (ផ្នែកខាងក្រោយ) និងសណ្ឋាគារ Westin ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៦ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិដេនវើរជាក្បាលម៉ាស៊ីនសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំសម្រាប់រដ្ឋខូឡូរ៉ាដូ បង្កើតការងាររាប់ម៉ឺនកន្លែង និងចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ វាជាមជ្ឈមណ្ឌលហោះហើរដ៏មមាញឹកសម្រាប់ United Airlines និង Frontier Airlines ហើយមានជើងហោះហើរអន្តរជាតិទៅកាន់អឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាមេរិកឡាទីន។ សកម្មភាពដឹកទំនិញក៏មានសារសំខាន់ ដោយមានមជ្ឈមណ្ឌលរបស់ FedEx និង UPS ស្ថិតនៅក្នុងដែនអាកាសយានដ្ឋាន។ សណ្ឋាគារ Westin ដែលភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ទៅនឹងស្ថានីយ ធ្វើឲ្យ DIA ជាកន្លែងដ៏ងាយស្រួលសម្រាប់អ្នកដំណើរឆ្លងកាត់។

ខាងវប្បធម៌វិញ ដំបូលរាងតង់ដ៏លេចធ្លោរបស់អាកាសយានដ្ឋាន ដែលត្រូវបានពិពណ៌នាក្នុង Wikipedia ថារំឭកដល់ជួរភ្នំ Rocky បានក្លាយជានិមិត្តរូបមួយនៃរដ្ឋខូឡូរ៉ាដូ។ DIA ក៏ត្រូវបានយោងជាញឹកញាប់ក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ រួមទាំងភាពយន្តនិងកម្មវិធីទូរទស្សន៍ ជាពិសេសជុំវិញរឿងទ្រឹស្តីឃុបឃិត។ ស្នាដៃសិល្បៈសាធារណៈដូចជាគំនូររបស់ Tanguma និងរូបសំណាក Blue Mustang ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាច្រើន ដែលធ្វើឲ្យអាកាសយានដ្ឋានក្លាយជាគោលដៅទស្សនាបន្ថែមមួយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃអគារស្ថានីយ Jeppesen ឆ្នាំ២០២៥ ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិដេនវើរកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលពង្រីកធំៗ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងកំណើនអ្នកដំណើរយ៉ាងឆាប់រហ័សក្រោយការរាតត្បាត COVID-19។ គម្រោងកែលម្អ «Great Hall» នៅក្នុងអគារ Jeppesen កំពុងពង្រីកសមត្ថភាពត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាព និងកន្លែងស្នាក់នៅរបស់អ្នកដំណើរ។ គម្រោងបន្ថែមច្រកចេញចូល (gates) នៅ Concourse A, B និង C ក៏កំពុងដំណើរការផងដែរ ដើម្បីសម្រួលដល់ចំនួនជើងហោះហើរដែលកើនឡើង។ បច្ចេកវិទ្យាជីវមាត្រ និងការត្រួតពិនិត្យលិខិតឆ្លងដែនស្វ័យប្រវត្តិក៏ត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ ស្របតាមនិន្នាការអាកាសចរណ៍ពិភពលោក។

សម្រាប់អ្នកអានក្នុងសហគមន៍ខ្មែរទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស DIA ជាច្រកតភ្ជាប់ដ៏សំខាន់មួយនៅអាមេរិក ដែលអាចប្រើប្រាស់សម្រាប់ការធ្វើដំណើរទៅកាន់គោលដៅនានានៅភាគខាងជើង ឬតំបន់ភ្នំ។ ការអភិវឌ្ឍឥតឈប់ឈររបស់អាកាសយានដ្ឋាននេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការងើបឡើងវិញនៃវិស័យអាកាសចរណ៍ និងផ្តល់ជាគំរូសម្រាប់ការសិក្សាអំពីការគ្រប់គ្រងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអាកាសយានដ្ឋានទំនើប។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

យន្តហោះ Frontier បុកមនុស្សស្លាប់នៅព្រលាន Denver ក្រោយលោតចូលផ្លូវរត់
ពិភពលោក

យន្តហោះ Frontier បុកមនុស្សស្លាប់នៅព្រលាន Denver ក្រោយលោតចូលផ្លូវរត់

កាលពីយប់ថ្ងៃសុក្រ មនុស្សម្នាក់បានលោតរំលងរបងសន្តិសុខនៅព្រលានយន្តហោះ Denver ហើយត្រូវយន្តហោះក្រុមហ៊ុន Frontier បុកពេលកំពុងហោះឡើងបណ្ដាលឲ្យស្លាប់ និងឆេះម៉ាស៊ីន។

១០ ឧសភា ២០២៦