ការនិរទេស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការនិរទេស គឺជាការបណ្តេញបុគ្គលឬក្រុមមនុស្សចេញពីទឹកដីអធិបតេយ្យរបស់រដ្ឋមួយ ដោយបង្ខំឬតាមនីតិវិធីច្បាប់។ និយមន័យនេះប្រែប្រួលទៅតាមទីកន្លែង បរិបទ និងយុគសម័យ។ អ្នកដែលត្រូវបាននិរទេស ឬស្ថិតក្រោមដីកានិរទេស ត្រូវបានហៅថា "ជននិរទេស" (deportee)។

ការនិរទេសត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលប្រើជាឧបករណ៍គ្រប់គ្រងអន្តោប្រវេសន៍ និងសន្តិសុខជាតិ។ Wikipedia បញ្ជាក់ថាវាមានទម្រង់ច្រើន ចាប់ពីការនិរទេសបុគ្គល រហូតដល់ការនិរទេសមហាជន (mass deportation) ដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ជាទូទៅ ការនិរទេសត្រូវបានអនុវត្តលើជនបរទេសដែលគ្មានសិទ្ធិស្នាក់នៅស្របច្បាប់ ប៉ុន្តែក៏អាចអនុវត្តចំពោះពលរដ្ឋខ្លួនក្នុងករណីពិសេសដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការនិរទេសកើតឡើងទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្តែទំហំនិងវិធីសាស្ត្រប្រែប្រួលតាមប្រទេស។ តាម Wikipedia ប្រទេសដែលនិរទេសច្រើនជាងគេរួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក ម៉ិកស៊ិក អាល្លឺម៉ង់ និងអង់គ្លេស។ ជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ជនភៀសខ្លួនដែលត្រូវបដិសេធ និងជនជាតិភាគតិចគ្មានឋានៈស្របច្បាប់ គឺជាក្រុមដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ។ កត្តាប្រជាសាស្ត្រដូចជា អាយុ ភេទ និងស្ថានភាពគ្រួសារក៏ដើរតួនាទីដែរ។ ជាក់ស្តែង ជនដែលមានកូនតូច ឬរស់នៅយូរក្នុងប្រទេសទទួល អាចទទួលបានការការពារផ្នែកច្បាប់ខ្លះៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការនិរទេសមានប្រវត្តិរាប់ពាន់ឆ្នាំ។ Wikipedia រៀបរាប់ថាសង្គមបុរាណដូចជាចក្រភពរ៉ូមបានប្រើវាជាទោស ដោយបណ្តេញឧក្រិដ្ឋជនទៅកន្លែងឆ្ងាយ។ នៅយុគសម័យអាណានិគម ប្រជាជនដើមត្រូវបានបង្ខំចល័តចេញពីទឹកដី ដែលជាទម្រង់នៃការនិរទេស។

សតវត្សរ៍ទី១៩ និងទី២០ បានឃើញការនិរទេសមហាជនដ៏សាហាវ។ ឧទាហរណ៍ ច្បាប់ដកជនជាតិឥណ្ឌានៅសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ១៨៣០ (Trail of Tears) ការនិរទេសជនជាតិអាមេនីដោយចក្រភពអូតូម៉ង់ឆ្នាំ១៩១៥ និងការនិរទេសជ្វីហ្វដោយណាស៊ីក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ សហភាពសូវៀតក៏បាននិរទេសជនជាតិភាគតិចទៅស៊ីបេរីផងដែរ។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ច្បាប់ហាមឃាត់ជនជាតិចិនឆ្នាំ១៨៨២ មិនត្រឹមតែហាមឃាត់ការចូលស្រុកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យនិរទេសជនជាតិចិនដែលរស់នៅរួចហើយ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពវិញ្ញាបនបត្រខាងលើ។

Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះជំរុញឱ្យមានច្បាប់អន្តរជាតិក្រោយសង្គ្រាម ដូចជាសេចក្តីប្រកាសសិទ្ធិមនុស្ស និងអនុសញ្ញាជនភៀសខ្លួន ដើម្បីទប់ស្កាត់ការនិរទេសដោយបំពាន។ ទោះយ៉ាងណា ការនិរទេសនៅតែជាឧបករណ៍គ្រប់គ្រងអន្តោប្រវេសន៍រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការនិរទេសជះឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង។ តាម Wikipedia វាកាត់បន្ថយការផ្ញើរប្រាក់ទៅគ្រួសារនៅប្រទេសដើម ដែលជាប្រភពចំណូលសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន។ ស្របពេលជាមួយគ្នា ការនិរទេសបង្កសម្ពាធលើសេវាសង្គម និងទីផ្សារការងារក្នុងប្រទេសដែលទទួលជននិរទេស។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការនិរទេសបង្កើត "ជំនាន់ទី ១.៥" ដែលជាជនដែលធំដឹងក្តីនៅក្រៅប្រទេស ប៉ុន្តែត្រូវនិរទេសទៅប្រទេសកំណើតដែលពួកគេមិនស្គាល់។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា ពួកគេជារឿយៗបាត់បង់អត្តសញ្ញាណ ប្រឈមនឹងការរើសអើង និងពិបាកសម្របខ្លួនយ៉ាងខ្លាំង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃ ការនិរទេសនៅតែជាប្រធានបទនយោបាយដ៏ក្តៅគគុក។ តាម Wikipedia ប្រទេសជាច្រើនកំពុងរឹតបន្តឹងគោលនយោបាយនិរទេស ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអន្តោប្រវេសន៍។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក វាជាចំណុចឈ្លោះប្រកែករវាងគណបក្សនយោបាយសំខាន់ៗ។

សម្រាប់សហគមន៍ខ្មែរ ការនិរទេសគឺជាបញ្ហាបន្ទាន់។ យោងតាម Wikipedia កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ២០០២ រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងកម្ពុជា អនុញ្ញាតឱ្យនិរទេសជនជាតិខ្មែរដែលមានបទឧក្រិដ្ឋ មកកម្ពុជាវិញ ទោះបីពួកគេធំដឹងក្តីនៅអាមេរិកតាំងពីក្មេងក៏ដោយ។ ជននិរទេសទាំងនេះប្រឈមមុខនឹងភាពគ្មានទីពឹង គ្មានការងារ និងបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត ដោយសារពួកគេមិនចេះភាសាខ្មែរ និងគ្មានបណ្តាញគ្រួសារ។ បញ្ហានេះបានបង្កើនភាពគ្មានផ្ទះសម្បែង និងឧក្រិដ្ឋកម្មនៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ហើយបានជំរុញឱ្យមានការអំពាវនាវឱ្យកែប្រែគោលនយោបាយនេះ។

អង្គការសង្គមស៊ីវិលដូចជា 1Love Cambodia បាននឹងកំពុងតវ៉ាប្រឆាំង ដោយចាត់ទុកថានេះជាការដាក់ទោសទ្វេដង (double punishment)។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា បញ្ហានេះបានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ និងជាក្តីបារម្ភចំបងសម្រាប់ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស។