ការរីករាលដាលវាលខ្សាច់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការរីករាលដាលវាលខ្សាច់ (Desertification) គឺជាដំណើរការបំផ្លាញដីមានជីជាតិបន្តិចម្តងៗ ឱ្យប្រែក្លាយទៅជាដីស្ងួតហួតហែងដូចវាលខ្សាច់ ដោយសារកត្តាធម្មជាតិរួមជាមួយនឹងសកម្មភាពមនុស្ស។ បញ្ហានេះមិនមែនជាការពង្រីកវាលខ្សាច់ដែលមានស្រាប់នោះទេ ប៉ុន្តែជាការបាត់បង់សមត្ថភាពរបស់ដីក្នុងការទ្រទ្រង់ជីវិត ដែលបង្កការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខស្បៀង ធនធានទឹក និងជីវចម្រុះនៅទូទាំងពិភពលោក។

ផែនទីចែកចាយតំបន់ស្ងួត (រូបភាពខាងលើ) ដែលគណនាដោយប្រើសន្ទស្សន៍ភាពស្ងួតជាមធ្យមរយៈពេល ៣០ ឆ្នាំ (ពីឆ្នាំ ១៩៨១ ដល់ ២០១០) បង្ហាញឱ្យឃើញថា តំបន់ស្ងួតហួតហែងគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីធំៗនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក អាស៊ីកណ្តាល អូស្ត្រាលី និងផ្នែកខ្លះនៃអាមេរិកខាងត្បូង។ តំបន់ភាគច្រើនស្ថិតក្នុងប្រភេទអាកាសធាតុស្ងួតខ្លាំង (hyper-arid) ហើយងាយរងគ្រោះពីការរីករាលដាលបន្ថែមទៀត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា តំបន់ដែលរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេរួមមាន តំបន់សាហេល (Sahel) នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ដែលកាត់តាមប្រទេសជាច្រើនដូចជា ម៉ាលី នីហ្សេ និងឆាដ ព្រមទាំងតំបន់ស្នែងអាហ្វ្រិក ដូចប្រទេសសូម៉ាលីដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ។ នៅអាស៊ី ប្រទេសចិនភាគខាងជើង និងពាយ័ព្យ ក៏ដូចជាវាលខ្សាច់ថារ (Thar) របស់ឥណ្ឌា កំពុងប្រឈមនឹងការបាត់បង់ដីយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

ប្រជាជនរាប់លាននាក់ដែលរស់នៅតំបន់ទាំងនេះត្រូវប្រឈមមុខនឹងផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់ ដូចជាការបាត់បង់ដីធ្វើស្រែចម្ការ ការខ្វះទឹកស្អាត និងការផ្លាស់ទីលំនៅដោយបង្ខំ។ វិគីភីឌាក៏បានចង្អុលបង្ហាញថា ព្យុះខ្សាច់ដ៏ធំជាផលវិបាកមួយដែលអាចរាលដាលទៅឆ្ងាយ សូម្បីតែដល់ទីក្រុងធំៗ ដូចបានឃើញនៅរូបភាពស្ពាន Sydney Harbour Bridge របស់អូស្ត្រាលីដែលគ្របដណ្តប់ដោយធូលីក្រហមពីព្យុះខ្សាច់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការរីករាលដាលវាលខ្សាច់មិនមែនជាបាតុភូតថ្មីនោះទេ។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា មនុស្សជាតិបានជួបប្រទះនឹងការបំផ្លាញដីតាំងពីបុរាណកាលមក ប៉ុន្តែកម្រិត និងទំហំនៃបញ្ហាបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងសម័យទំនើប ដោយសារការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការពង្រីកវិស័យកសិកម្ម និងការធ្វើនគរូបនីយកម្ម។ នៅប្រទេសចិន កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញពីព្យុះខ្សាច់ធំៗដែលបានកើតឡើងជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ដូចរូបភាពខាងលើបង្ហាញ។

ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ វិបត្តិគ្រោះរាំងស្ងួតនៅតំបន់សាហេលបានធ្វើឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ដែលនាំឱ្យមានការបង្កើតអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការរីករាលដាលវាលខ្សាច់ (UNCCD)។ UNCCD បានរៀបចំកិច្ចប្រជុំថ្នាក់តំបន់ជាបន្តបន្ទាប់ រួមទាំងសិក្ខាសាលានៅទីក្រុងញូវដេលី ឆ្នាំ ២០១៨ ដើម្បីសម្របសម្រួលគោលនយោបាយឆ្លើយតប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការរីករាលដាលវាលខ្សាច់បង្កផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរតាមរយៈការធ្លាក់ចុះនៃផលិតកម្មស្បៀង ការឡើងថ្លៃម្ហូបអាហារ និងការបាត់បង់ជីវភាពរបស់ប្រជាកសិករ។ យោងតាមវិគីភីឌា ដើម្បីទប់ទល់ ប្រទេសជាច្រើនបានវិនិយោគលើយុទ្ធសាស្ត្រស្តារដីឡើងវិញ ដូចជាការដាំរុក្ខជាតិដែលធន់នឹងភាពស្ងួត។ ឧទាហរណ៍ ការដាំ Jojoba នៅវាលខ្សាច់ថារ (រូបភាពខាងលើ) មិនត្រឹមតែការពារការហូរច្រោះដីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងផ្តល់ប្រាក់ចំណូលពីប្រេង Jojoba ដែលបម្រើជាផលិតផលសម្រាប់ឧស្សាហកម្មផងដែរ។ ដូចគ្នាដែរ ការដាំ Saxaul នៅតំបន់ Xinjiang ប្រទេសចិន និងការដំឡើងខែលការពារខ្សាច់នៅទុយណេស៊ី ជាភស្តុតាងនៃការច្នៃប្រឌិតរបស់មនុស្សក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិនេះ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ សហគមន៍នៅតំបន់រងគ្រោះត្រូវសម្របខ្លួនឥតឈប់ឈរ។ ការផ្លាស់ប្តូរពីកសិកម្មដាំដំណាំ ទៅជាការចិញ្ចឹមសត្វដែលអាចរស់នៅក្នុងស្ថានភាពស្ងួតហួតហែង ព្រមទាំងការអនុវត្តចំណេះដឹងប្រពៃណីដូចជាការរក្សាទុកទឹកភ្លៀង បានក្លាយជាផ្នែកនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ដែលអាចឲ្យពួកគេទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលបរិស្ថានបានមួយកម្រិត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ការរីករាលដាលវាលខ្សាច់នៅតែជាបញ្ហាបន្ទាន់ដែលតម្រូវឲ្យមានកិច្ចសហការសកល។ កិច្ចប្រជុំ UNCCD ឆ្នាំ ២០១៨ ដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ បានបញ្ជាក់សាជាថ្មីអំពីតម្រូវការពន្លឿនសកម្មភាពស្តារដី និងបញ្ឈប់ការបាត់បង់ជីវចម្រុះ។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងពន្លឿនដំណើរការនេះ ដោយធ្វើឲ្យគ្រោះរាំងស្ងួតកាន់តែញឹកញាប់ និងធនធានទឹកថយចុះ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ទោះជាប្រទេសមិនមែនជាចំណុចកណ្តាលនៃវិបត្តិក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែផលវិបាកនៃការថយចុះសន្តិសុខស្បៀងសកល និងចរន្តចំណាកស្រុកពីតំបន់បាត់បង់ដីអាចជះឥទ្ធិពលមកលើតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ការយល់ដឹង និងការចូលរួមក្នុងគំនិតផ្តួចផ្តើមដូចជាការដាំដើមឈើ ការគ្រប់គ្រងធនធានទឹកប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការគាំទ្រសន្ទុះអន្តរជាតិ គឺជាការវិនិយោគសម្រាប់អនាគតរួម។