ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា "ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍" គឺជាប្រទេសដែលមានមូលដ្ឋានឧស្សាហកម្មមិនទាន់អភិវឌ្ឍន៍ និងមានសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស (HDI) ទាបបើធៀបនឹងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។ ទោះយ៉ាងណា និយមន័យនេះមិនត្រូវបានទទួលយកជាសកលទេ ហើយក៏គ្មានការឯកភាពគ្នាច្បាស់លាស់ថាប្រទេសណាខ្លះដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុមនេះដែរ។

ពាក្យ "ប្រទេសមានប្រាក់ចំណូលទាបនិងមធ្យម" (LMIC) និង "សេដ្ឋកិច្ចកំពុងលេចធ្លោថ្មី" (NEE) ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់ ប៉ុន្តែវាសំដៅតែទៅលើសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសប៉ុណ្ណោះ។ ធនាគារពិភពលោកបានចាត់ថ្នាក់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកជា ៤ ក្រុម ដោយផ្អែកលើប្រាក់ចំណូលជាតិសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ គឺក្រុមប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ ប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប និងប្រាក់ចំណូលទាប។ លើសពីនេះ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មានក្រុមរងដូចជា ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច (LDC) ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលគ្មានផ្លូវចេញទៅសមុទ្រ និងរដ្ឋកោះតូចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ប្រទេសដែលស្ថិតនៅចុងម្ខាងទៀតនៃវិសាលគម ត្រូវបានគេហៅថាប្រទេសមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ឬប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើនស្ថិតនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក អាស៊ី និងអាមេរិកឡាទីន។ ប្រទេសទាំងនេះមានចំនួនប្រជាជនសរុបប្រមាណជាង ៦ ពាន់លាននាក់ ដែលតំណាងឱ្យភាគច្រើននៃចំនួនប្រជាជនពិភពលោក។ អត្រាកំណើនប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន ជាពិសេសនៅអនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្វ្រិក និងអាស៊ីខាងត្បូង គឺនៅតែខ្ពស់ជាងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។ ផែនទីរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិបង្ហាញថា កំណើនប្រជាជនពិភពលោកត្រូវបានជំរុញដោយប្រទេសទាំងនេះ រីឯប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនកំពុងជួបប្រទះការថយចុះ ឬស្ថានភាពប្រជាជនថេរ។ ដំណើរការនគរូបនីយកម្មក៏កំពុងកើតឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងប្រទេសទាំងនេះ ដែលនាំឱ្យមានការរីកធំនៃទីក្រុងធំៗដូចជា ម៉ុមបៃ និងឡាហ្គោស ហើយបង្កើតបញ្ហាប្រឈមថ្មីៗដូចជា តម្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសេវាសាធារណៈជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការបែងចែកប្រទេសជាក្រុម "កំពុងអភិវឌ្ឍន៍" និង "អភិវឌ្ឍន៍" បានលេចឡើងក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ មុននោះ ក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ គេប្រើពាក្យ "ពិភពលោកទីបី" (Third World) ដើម្បីសំដៅលើប្រទេសដែលមិនចូលរួមជាមួយប្លុកណាតូ ឬប្លុកសូវៀត។ តាមវិគីភីឌា នៅឆ្នាំ១៩៩០ កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ (UNDP) បានណែនាំសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស (HDI) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ការអភិវឌ្ឍន៍ក្រៅពីចំណូល ដោយរួមបញ្ចូលកត្តាសុខភាព អប់រំ និងកម្រិតជីវភាព។

ធនាគារពិភពលោកបានបង្កើតចំណាត់ថ្នាក់ប្រាក់ចំណូលរបស់ខ្លួន ហើយបានកែប្រែកម្រិតចំណូលជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយប្រើប្រាក់ចំណូលជាតិសរុប (GNI) សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗជាមាត្រដ្ឋាន។ ចំណែកអង្គការសហប្រជាជាតិបានបង្កើតក្រុមប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច (LDC) ជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ១៩៧១ ដោយប្រើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យដូចជា ចំណូលទាប ភាពងាយរងគ្រោះផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងសូចនាករទុនមនុស្សទាប។ ប្រទេសមួយចំនួនបានបញ្ចប់ការស្ថិតក្នុងបញ្ជី LDC ដូចជា បូតស្វាណាក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ និងកាប់វែរក្នុងឆ្នាំ២០០៧។ បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេស LDC ហើយកំពុងព្យាយាមដើម្បីចាកចេញពីចំណាត់ថ្នាក់នេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាធម្មតាមានមូលដ្ឋានឧស្សាហកម្មតិចតួច ហើយពឹងផ្អែកខ្លាំងលើកសិកម្ម ឬធនធានធម្មជាតិ។ យោងតាមវិគីភីឌា ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ (GDP per capita) នៅក្នុងប្រទេសទាំងនេះច្រើនតែទាប ហើយពួកគេប្រឈមនឹងបញ្ហាដូចជា ភាពក្រីក្រ វិសមភាព និងឱនភាពហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ សេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធមានទំហំធំ ហើយប្រាក់បំណាច់ពីពលករនៅក្រៅប្រទេសដើរតួនាទីសំខាន់។ បញ្ហាបរិស្ថានដូចជាការបំពុលខ្យល់ពីរោងចក្រនៅប្រទេសចិន និងការបំពុលប្លាស្ទិកនៅឆ្នេរសមុទ្រហ្គាណា គឺជាឧទាហរណ៍នៃផលវិបាកនៃការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយគ្មានការគ្រប់គ្រងបរិស្ថានគ្រប់គ្រាន់។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មានប្រពៃណី ភាសា និងបេតិកភណ្ឌដ៏សម្បូរបែប។ សហគមន៍នៅក្នុងប្រទេសទាំងនេះច្រើនតែរក្សាទំនៀមទម្លាប់បុរាណ ខណៈដែលកំពុងសម្របខ្លួនទៅនឹងឥទ្ធិពលសកលភាវូបនីយកម្ម។ ដូចជាប្រព័ន្ធគ្រួសារបន្តដើរតួនាទីសំខាន់ ហើយឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍វប្បធម៌ផ្តល់ប្រភពចំណូលសម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីក្រុមប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះកម្ពុជាស្ថិតក្នុងក្រុមនេះ។ បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាត្រូវបានធនាគារពិភពលោកចាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប ហើយជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចតាមអង្គការសហប្រជាជាតិ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានកំណត់គោលដៅចាកចេញពីចំណាត់ថ្នាក់ LDC នៅឆ្នាំ២០២៧ ប៉ុន្តែដំណើរការនេះអាចប្រឈមនឹងឧបសគ្គសេដ្ឋកិច្ចដូចជាផលប៉ះពាល់នៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងរបៀបវារៈអន្តរជាតិ ដូចជាគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDGs) ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ និងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ថាមពលកកើតឡើងវិញ ដូចជាការប្រើប្រាស់ចង្ក្រានពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅតាមសហគមន៍ជនបទ គឺជាផ្នែកមួយដ៏ចាំបាច់នៃការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ សម្រាប់កម្ពុជា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះនឹងកំណត់អនាគតសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមរបស់ប្រទេស ហើយ KhmerPulse នឹងបន្តតាមដាននិងផ្តល់ព័ត៌មានអំពីប្រធានបទនេះ។