ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍ (Development finance) គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃវិស័យសិក្សាការអភិវឌ្ឍ ដែលផ្តោតលើការចល័ត និងការគ្រប់គ្រងមូលនិធិសម្រាប់ជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។ យោងតាមវិគីភីឌា វិស័យនេះសិក្សាទាំងប្រភពហិរញ្ញវត្ថុពីក្នុងស្រុក និងពីអន្តរជាតិ ដោយរួមបញ្ចូលនូវយន្តការជាច្រើន។ នៅថ្នាក់អន្តរជាតិ ប្រភពសំខាន់ៗមានដូចជា ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការ (Official Development Assistance – ODA) ដែលភាគច្រើនជាជំនួយឥតសំណង ឬកម្ចីឥតការប្រាក់ ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (Foreign Direct Investment – FDI) ដែលនាំមកនូវទុន បច្ចេកវិទ្យា និងការងារ ការផ្ទេរប្រាក់ពីពលករចំណាកស្រុក (remittances) ដែលជាលំហូរសាច់ប្រាក់ដ៏ធំទៅកាន់គ្រួសារនៅតាមប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ និងការរួមចំណែកពីអង្គការសប្បុរសធម៌ និងមូលនិធិឯកជនផ្សេងៗ។

ចំណែកប្រភពក្នុងស្រុកវិញ គេសិក្សាទាំងវិស័យធនាគារបុរាណ ដែលផ្តល់ឥណទាន និងសេវាសន្សំ និងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុក្រៅប្រព័ន្ធដូចជា ក្រុមសន្សំប្រាក់ ឬអ្នកឲ្យខ្ចីតាមមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងហិរញ្ញវត្ថុខ្នាតតូច (microfinance) ដែលផ្តោតលើអតិថិជនក្រីក្រដែលមិនអាចចូលប្រើប្រាស់ធនាគារបាន។ តួរនាទី និងសកម្មភាពរបស់ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍ (Development Finance Institutions – DFIs) ទាំងនៅថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិ ក៏ជាប្រធានបទស្នូលនៃការវិភាគក្នុងវិស័យនេះដែរ។ DFIs អន្តរជាតិដូចជាធនាគារពិភពលោក និងធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) ផ្តល់កម្ចី ជំនួយបច្ចេកទេស និងការធានារ៉ាប់រងហានិភ័យ ដើម្បីគាំទ្រគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ធំៗ ចំណែក DFIs ជាតិដូចជាធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ជនបទនៅកម្ពុជា មានតួរនាទីក្នុងការជំរុញវិស័យជាក់លាក់។ វិគីភីឌាបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការយល់ដឹងអំពីរបៀបដែលប្រភពទុនទាំងនេះភ្ជាប់គ្នា មានសារសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការបង្កើតគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍មានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់សកលលោក ប៉ុន្តែការយកចិត្តទុកដាក់ភាគច្រើនគឺសំដៅទៅលើប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅទ្វីបអាស៊ី អាហ្វ្រិក និងអាមេរិកឡាទីន។ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាសមាជិកមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ ទទួលបានផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីលំហូរទាំងនេះ។ តាមវិគីភីឌា ការផ្ទេរប្រាក់ពីពលករចំណាកស្រុក (remittances) បានក្លាយជាប្រភពហិរញ្ញវត្ថុដ៏ធំបំផុតមួយសម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន លើសពី ODA និង FDI ។ នៅកម្ពុជា ពលករខ្មែរនៅថៃ កូរ៉េខាងត្បូង ម៉ាឡេស៊ី និងជប៉ុន បានផ្ញើប្រាក់ត្រឡប់មកគ្រួសាររបស់ពួកគេជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលជួយទ្រទ្រង់ការប្រើប្រាស់ ការអប់រំ និងសុខាភិបាល។

ប្រជាជនដែលទទួលឥទ្ធិពលផ្ទាល់ពីហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍រួមមាន កសិករនៅតាមជនបទ សហគ្រិនខ្នាតតូច និងស្ត្រីដែលជាអតិថិជនសំខាន់នៃកម្មវិធីឥណទានខ្នាតតូច។ នៅតាមបណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ កម្មវិធីទាំងនេះបានផ្តល់អំណាចសេដ្ឋកិច្ចដល់ស្ត្រី និងជួយពួកគេឲ្យចូលរួមក្នុងទីផ្សារការងារ និងការសម្រេចចិត្តក្នុងគ្រួសារ។ តាមរយៈគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលទទួលមូលនិធិពី DFIs សហគមន៍ទាំងមូលក៏ទទួលបានផលប្រយោជន៍ដូចជា ផ្លូវថ្នល់ សាលារៀន និងមន្ទីរពេទ្យ ដែលផ្លាស់ប្តូរជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភពដើមនៃហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍អាចត្រូបតាមដល់សម័យក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅពេលដែលសហគមន៍អន្តរជាតិបានបង្កើតស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិដូចជា ធនាគារពិភពលោក និងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ឡើង ដើម្បីជួយកសាងសេដ្ឋកិច្ចដែលបាក់បែកដោយសង្គ្រាមឡើងវិញ។ ជំនួយម៉ាស្សាល (Marshall Plan) របស់សហរដ្ឋអាមេរិកទៅកាន់អ៊ឺរ៉ុប ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាគំរូដំបូងនៃកម្មវិធីផ្តល់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ទ្រង់ទ្រាយធំ។ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ និង ១៩៦០ ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍បានពង្រីកទៅកាន់ប្រទេសអតីតអាណានិគមនៅអាស៊ី និងអាហ្វ្រិក ដោយមានការប្រកួតប្រជែងពីសហភាពសូវៀតក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់។

យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍បន្តបន្ទាប់ វិធីសាស្រ្តនៃហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍បានវិវត្តយ៉ាងខ្លាំង។ ការលេចឡើងនៃហិរញ្ញវត្ថុខ្នាតតូច ដែលបានចាប់ផ្តើមដំបូងដោយសាស្ត្រាចារ្យ Muhammad Yunus និងធនាគារ Grameen នៅបង់ក្លាដែសក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ បាននាំមកនូវបដិវត្តន៍មួយ ដោយផ្តោតលើការផ្តល់កម្ចីតូចៗដល់អ្នកក្រីក្រដែលគ្មានទ្រព្យធានា។ វិធីសាស្រ្តនេះបានរីករាលដាលជាសកល ហើយនៅកម្ពុជា វាបានក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ ១៩៩១។ លើសពីនេះ ការដាក់ចេញនូវគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហស្សវត្សរ៍ (MDGs) និងក្រោយមកគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDGs) បានបង្កើតក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់ការប្រមែលធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ដែលតម្រូវឲ្យម្ចាស់ជំនួយបង្កើនការប្តេជ្ញាចិត្ត និងតម្លាភាព។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើលំហូរហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍។ FDI ជំរុញការបង្កើតរោងចក្រ និងការងារ ដែលនៅកម្ពុជា វិស័យកាត់ដេរ និងសំណង់ទទួលបានផលច្រើន។ ODA ផ្តល់មូលនិធិសម្រាប់ការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ ដូចជាផ្លូវថ្នល់ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងបណ្តាញអគ្គិសនី។ តាមវិគីភីឌា ហិរញ្ញវត្ថុខ្នាតតូចដើរតួជាកាតាលីករសម្រាប់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចខ្នាតតូច ដោយផ្តល់ឥណទានដល់សហគ្រិនដែលមិនអាចខ្ចីពីធនាគារបាន។ យ៉ាងណាមិញ ការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃវិស័យនេះក៏បានបង្កឲ្យមានការព្រួយបារម្ភអំពីបំណុលហួសហេតុ និងការអនុវត្តការប្រមូលបំណុលដ៏ឃោរឃៅផងដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ឥទ្ធិពលនៃហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍គឺមានភាពស្មុគស្មាញ។ កម្មវិធីឥណទានជាក្រុម ដូចជាគំរូរបស់ Grameen បានពង្រឹងទំនាក់ទំនងសង្គម និងសាមគ្គីភាពសហគមន៍ ប៉ុន្តែក៏អាចបង្កឲ្យមានសម្ពាធសង្គមផងដែរ។ ការផ្ទេរប្រាក់ពីពលករចំណាកស្រុកមិនត្រឹមតែជួយដល់ការប្រើប្រាស់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏បានបញ្ជូលនូវគំនិតថ្មីៗ និងរបៀបរស់នៅទំនើបទៅក្នុងសហគមន៍ជនបទដែរ។ នៅកម្ពុជា ការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដៃ និងអ៊ីនធឺណិត ដែលមួយផ្នែកទ្រទ្រង់ដោយប្រាក់ផ្ញើពីបរទេស បានជំរុញការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការវិនិយោគបរទេសក៏បាននាំមកនូវវប្បធម៌ការងារថ្មី និងការរំពឹងទុកថ្មីៗដល់កម្មករ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍គឺជាប្រធានបទដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងក្នុងបរិបទកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។ ក្នុងនាមជាប្រទេសដែលទើបឡើងឋានៈជាប្រទេសមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប កម្ពុជាកំពុងផ្លាស់ប្តូរបន្តិចម្តងៗពីការពឹងផ្អែកលើជំនួយ ទៅកាន់ការទាក់ទាញការវិនិយោគ និងការប្រមែលធនធានក្នុងស្រុក។ តាមការរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាន ការវិនិយោគរបស់ចិនតាមរយៈគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (BRI) បានចាក់បញ្ចូលទុនយ៉ាងច្រើនទៅក្នុងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងអចលនទ្រព្យ ដែលបណ្តាលឲ្យមានការជជែកដេញដោលអំពីនិរន្តរភាពនៃបំណុល។

ប្រធានបទក្តៅមួយទៀតគឺវិបត្តិបំណុលឥណទានខ្នាតតូច។ តាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល អ្នកខ្ចីជាច្រើននៅតាមជនបទកំពុងប្រឈមនឹងការជំពាក់បំណុលច្រើន ដែលនាំឲ្យមានករណីបាត់បង់ដីធ្លី និងសោកនាដកម្មផ្សេងៗ។ ការអំពាវនាវឲ្យមានបទប្បញ្ញត្តិតឹងរឹងជាងមុន កំពុងតែកើនឡើង។ លើសពីនេះ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានធ្វើឲ្យមានតម្រូវការផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុអាកាសធាតុ (climate finance) ដើម្បីជួយកម្ពុជាសម្របខ្លួនទៅនឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និងទឹកជំនន់។ វិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ថា ហិរញ្ញវត្ថុអភិវឌ្ឍន៍គឺជាវាលដែលមានចលនាថាមវន្ត ហើយការយល់ដឹងពីវាជួយឲ្យសាធារណជនអាចចូលរួមក្នុងការពិភាក្សាអំពីគោលនយោបាយ និងការសម្រេចចិត្តដែលប៉ះពាល់ដល់ជីវិតរបស់ពួកគេ។