ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ (T2D) ដែលកាលពីមុនគេហៅថាជំងឺទឹកនោមផ្អែមចំពោះមនុស្សពេញវ័យ គឺជាទម្រង់មួយនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែមដែលមានលក្ខណៈដោយកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់ ភាពធន់នឹងអាំងស៊ុយលីន និងកង្វះអាំងស៊ុយលីនសមាមាត្រ។ រោគសញ្ញាទូទៅរួមមាន ការស្រេកទឹកខ្លាំង ការបត់ជើងញឹកញាប់ ការអស់កម្លាំង និងការស្រកទម្ងន់ដោយគ្មានមូលហេតុច្បាស់លាស់។ រោគសញ្ញាផ្សេងទៀតរួមមាន ការឃ្លានអាហារកើនឡើង អារម្មណ៍ដូចម្ជុលដំត និងមុខរបួសដែលជាសះស្បើយយឺត។ វីគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា រោគសញ្ញាទាំងនេះច្រើនតែវិវត្តយឺតៗ។

ផលវិបាករយៈពេលវែងដែលបង្កដោយជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់ រួមមានជំងឺបេះដូង ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ជំងឺភ្នែកពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម (ដែលអាចធ្វើឱ្យពិការភ្នែក) ខ្សោយតម្រងនោម និងចលនាឈាមមិនល្អនៅជើងក្រោម ដែលអាចនាំឱ្យកាត់អវយវៈ។ ស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរភ្លាមៗដូចជា ស្ថានភាពជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់ដោយគ្មានការពុករោគ (hyperosmolar hyperglycemic state) អាចកើតឡើង តែការពុករោគប្រភេទ ketoacidosis កម្រកើតមានណាស់។ ទាំងអស់នេះដកស្រង់ចេញពីសេចក្តីរាយការណ៍របស់វីគីភីឌា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia (ទិន្នន័យពី Global Burden of Disease)

យោងតាមទិន្នន័យរបស់ Global Burden of Disease (GBD) ឆ្នាំ២០២១ ដែលបានដកស្រង់ដោយវីគីភីឌា អត្រាប្រេវ៉ាឡង់ជំងឺទឹកនោមផ្អែម (រួមទាំងប្រភេទទី២) កើនឡើងទៅតាមអាយុ និងមានភាពខុសគ្នារវាងតំបន់ super-region ផ្សេងៗគ្នានៅលើពិភពលោក។ រូបភាពនេះបង្ហាញថា បុគ្គលដែលមានអាយុចាប់ពី ៦០ ឆ្នាំឡើង មានហានិភ័យខ្ពស់បំផុត។ តំបន់មួយចំនួន ដូចជា តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ីខាងកើត និងអូសេអានី ព្រមទាំងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិកខាងជើង បានបង្ហាញអត្រាប្រេវ៉ាឡង់ខ្ពស់គួរឱ្យកត់សម្គាល់។ វីគីភីឌាមិនបានប៉ាន់ប្រមាណចំនួនអ្នកជំងឺសរុបនៅក្នុងអត្ថបទយោងនេះទេ ប៉ុន្តែទិន្នន័យ GBD ផ្តល់រូបភាពនៃការរីករាលដាលជាសកល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

វីគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ ធ្លាប់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា “ជំងឺទឹកនោមផ្អែមចំពោះមនុស្សពេញវ័យ” ដោយសារវាកម្រកើតមានចំពោះកុមារ។ ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះនេះបានកើតឡើងនៅពេលដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររកឃើញថា កុមារ និងក្មេងជំទង់ក៏អាចត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាមានជំងឺនេះដែរ។ ការយល់ដឹងខាងវេជ្ជសាស្ត្របានវិវត្តពីការចាត់ទុកថាជាជំងឺតែមួយ ទៅជាការបែងចែករវាងប្រភេទទី១ (ពឹងផ្អែកលើអាំងស៊ុយលីន) និងប្រភេទទី២ (មានភាពធន់នឹងអាំងស៊ុយលីន)។ ព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែមអំពីព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗ មិនត្រូវបានបរិយាយនៅក្នុងឯកសារយោងនេះទេ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមវីគីភីឌា ផលវិបាករយៈពេលវែងនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ ដូចជា ជំងឺបេះដូង ខ្សោយតម្រងនោម និងការកាត់អវយវៈ មិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់សុខភាពទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើតបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ដល់គ្រួសារ និងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលផងដែរ។ ការចំណាយសម្រាប់ការព្យាបាល និងការថែទាំជំងឺរ៉ាំរ៉ៃនេះអាចនាំឱ្យបាត់បង់ផលិតភាពការងារ។ ទោះបីយ៉ាងណា ព័ត៌មានលម្អិតអំពីចំនួនចំណាយពិតប្រាកដ ឬទិដ្ឋភាពវប្បធម៌ មិនត្រូវបានបរិយាយនៅក្នុងឯកសារយោងរបស់វីគីភីឌាទេ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន «ចង្វាក់ខ្មែរ» ជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ គឺជាប្រធានបទបច្ចុប្បន្នដ៏សំខាន់មួយ ដោយសារអត្រាកើតជំងឺនេះកំពុងកើនឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ទិន្នន័យពី GBD ឆ្នាំ២០២១ បង្ហាញថា តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលកម្ពុជាស្ថិតនៅ កំពុងប្រឈមមុខនឹងការកើនឡើងគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។ វីគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា រោគសញ្ញារបស់ជំងឺនេះវិវត្តយឺតៗ ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សមួយចំនួនធំមិនដឹងខ្លួនថាមានជំងឺ ហើយនាំឱ្យមានផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរនៅពេលរកឃើញយឺត។ ការយល់ដឹងអំពីរោគសញ្ញា កត្តាហានិភ័យ និងវិធីគ្រប់គ្រងជំងឺ ព្រមទាំងការទទួលបានការថែទាំសុខភាពទាន់ពេល មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់សុខភាពសាធារណៈនៅក្នុងតំបន់។