ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រេងម៉ាស៊ូត ឬគេស្គាល់ជាទូទៅថា ឌីហ្សែល (diesel) គឺជាឥន្ធនៈរាវមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងយ៉ាងពិសេសសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូត។ តាម Wikipedia ប្រេងម៉ាស៊ូត គឺជាប្រភេទឥន្ធនៈដែលឆេះដោយសារកំដៅដែលកើតចេញពីការបង្ហាប់ខ្យល់នៅក្នុងស៊ីឡាំងម៉ាស៊ីន ដោយមិនប្រើទៀនបាញ់ (spark plug) ឡើយ។ លក្ខណៈនេះហៅថា ការឆេះដោយការបង្ហាប់ (compression ignition)។ ដូច្នេះ ប្រេងម៉ាស៊ូតត្រូវការគុណភាពឆេះឆាប់ពេលបង្ហាប់ ដែលហៅថា ប្រសិទ្ធភាពឆេះ (cetane number) ខ្ពស់។

ប្រេងម៉ាស៊ូតត្រូវបានផលិតជាចម្បងពីប្រេងឆៅ (crude oil) តាមរយៈដំណើរការចម្រោះ (fractional distillation) ប៉ុន្តែក៏អាចផលិតពីប្រភពជីវៈ (biomass) ដូចជា ប្រេងសណ្ដែកសៀង ឬខ្លាញ់សត្វ ដែលគេហៅថា ប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈ (biodiesel)។ ម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងយានជំនិះធុនធ្ងន់ ដូចជាឡានដឹកទំនិញ ឡានក្រុង រថភ្លើង នាវាដឹកទំនិញ និងគ្រឿងចក្រសំណង់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia សហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងឥណ្ឌា ស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសប្រើប្រាស់ប្រេងម៉ាស៊ូតច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក ដោយសារតែវិស័យដឹកជញ្ជូន និងឧស្សាហកម្មដ៏ធំរបស់ពួកគេ។ ទីផ្សារផលិត និងចម្រោះប្រេងម៉ាស៊ូតធំៗមានទីតាំងនៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា រុស្ស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ រោងចក្រចម្រោះប្រេង (refineries) នៅសិង្ហបុរី និងថៃ គឺជាប្រភពនាំចូលដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។

កម្ពុជាមិនមានរោងចក្រចម្រោះប្រេងផ្ទាល់ខ្លួនទេ ដូច្នេះ ប្រេងម៉ាស៊ូតទាំងអស់ត្រូវបាននាំចូលពីបរទេស ភាគច្រើនមកពីប្រទេសក្នុងតំបន់។ ប្រេងម៉ាស៊ូតត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូនទំនិញ កសិកម្ម និងផលិតកម្មអគ្គិសនីនៅតាមតំបន់ជនបទ។ ប្រជាជនភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើប្រេងម៉ាស៊ូតសម្រាប់ម៉ាស៊ីនភ្លើង និងម៉ាស៊ីនកសិកម្ម ដូចជាត្រាក់ទ័រ និងម៉ាស៊ីនបូមទឹក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃប្រេងម៉ាស៊ូតមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយការបង្កើតម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតដោយវិស្វករអាល្លឺម៉ង់ រូឌុលហ្វ ឌីហ្សែល (Rudolf Diesel) នៅឆ្នាំ១៨៩២ (ចុះបញ្ជីប៉ាតង់នៅឆ្នាំ១៨៩៣)។ តាម Wikipedia លោក ឌីហ្សែល មានគោលបំណងបង្កើតម៉ាស៊ីនដែលអាចប្រើប្រាស់ប្រេងបន្លែជាឥន្ធនៈ ដើម្បីជួយដល់កសិករខ្នាតតូច។ ម៉ាស៊ីនដំបូងរបស់គាត់បានប្រើប្រេងសណ្ដែកដី (peanut oil) ប៉ុន្តែក្រោយមក ប្រេងឆៅដែលមានតម្លៃថោកជាង បានក្លាយជាឥន្ធនៈចម្បង។

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ប្រេងម៉ាស៊ូតត្រូវបានប្រើជាចម្បងសម្រាប់ម៉ាស៊ីននៅនឹងថ្កល់ និងម៉ាស៊ីននាវាធំៗ។ ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាបូមចាក់ប្រេង (fuel injection) និងម៉ាស៊ីនតូចជាងមុនបានអនុញ្ញាតឱ្យម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតត្រូវបានដាក់ក្នុងឡានដឹកទំនិញ និងរថយន្តដឹកអ្នកដំណើរនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០។ យន្តហោះខ្លះក៏បានប្រើម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតដែរ ដូចជាម៉ាស៊ីន Packard DR-980 ដែលបានដំឡើងនៅក្នុងយន្តហោះម៉ាស៊ូតដំបូងគេក្នុងឆ្នាំ១៩២៨។

ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ឡើងវិញ ដោយសារការព្រួយបារម្ភអំពីបរិស្ថាន និងការងាយរលាយនៃឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល។ បច្ចុប្បន្ន ប្រេងម៉ាស៊ូតធម្មតា (ចម្រោះពីប្រេងឆៅ) និងប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈត្រូវបានលាយបញ្ចូលគ្នាក្នុងសមាមាត្រផ្សេងៗ នៅក្នុងទីផ្សារឥន្ធនៈជាច្រើន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ប្រេងម៉ាស៊ូតមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ព្រោះវាជាឥន្ធនៈចម្បងសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមផ្លូវគោក ផ្លូវទឹក និងផ្លូវដែក។ តម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូតនៅលើទីផ្សារពិភពលោក ប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ថ្លៃទំនិញ និងសេវាកម្ម ហើយជារឿយៗត្រូវបានប្រើជាសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចមួយ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូតអាចធ្វើឱ្យតម្លៃម្ហូបអាហារ សម្ភារៈសំណង់ និងការដឹកជញ្ជូនសាធារណៈឡើងថ្លៃ ជាបន្តបន្ទាប់។

ពីទស្សនៈវប្បធម៌ ប្រេងម៉ាស៊ូតបានបង្កើតនូវវប្បធម៌រថយន្តដាច់ដោយឡែក។ នៅអឺរ៉ុប រថយន្តម៉ាស៊ូតធ្លាប់ទទួលបានការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែប្រសិទ្ធភាពស៊ីសាំងទាប និងការលើកទឹកចិត្តពន្ធ ប៉ុន្តែនៅប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ មានការរិះគន់កាន់តែខ្លាំងអំពីការបំពុលបរិស្ថានពីបំពង់ផ្សែងម៉ាស៊ូត។ នៅកម្ពុជា ប្រេងម៉ាស៊ូតមិនត្រឹមតែប្រើសម្រាប់យានយន្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏សម្រាប់ម៉ាស៊ីនភ្លើងនៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល និងម៉ាស៊ីនកសិកម្ម ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជននៅជនបទ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ប្រេងម៉ាស៊ូតគឺជាទំនិញយុទ្ធសាស្រ្តមួយនៅលើទីផ្សារពិភពលោក ហើយតម្លៃរបស់វាអាចឡើងចុះខ្លាំងដោយសារកត្តាភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងគោលនយោបាយផលិតកម្មរបស់ក្រុមប្រទេសនាំចេញប្រេង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាអ្នកនាំចូលសុទ្ធ ការឡើងថ្លៃប្រេងម៉ាស៊ូតនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិអាចធ្វើឱ្យថ្លៃទំនិញក្នុងស្រុកកើនឡើង ជាពិសេសថ្លៃម្ហូបអាហារ និងការដឹកជញ្ជូន។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតែងតែចាត់វិធានការដូចជាការកែសម្រួលពន្ធ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជន។

ក្រៅពីបញ្ហាតម្លៃ ការព្រួយបារម្ភអំពីបរិស្ថានក៏កំពុងកើនឡើងដែរ។ យោងតាម Wikipedia ការដុតបញ្ឆេះប្រេងម៉ាស៊ូតផលិតនូវភាគល្អិតតូចៗ (PM) និងឧស្ម័ន NOx ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពមនុស្ស និងបរិស្ថាន។ ជាលទ្ធផល ប្រទេសជាច្រើនបានដាក់ចេញបទដ្ឋានបំភាយ (emission standards) តឹងរ៉ឹងសម្រាប់ម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូត។ កម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាគុណភាពខ្យល់នៅតាមទីក្រុង ដែលមួយផ្នែកបណ្តាលមកពីយានយន្តចាស់ៗដែលប្រើម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតគ្មានប្រព័ន្ធចម្រោះផ្សែង។

ក្នុងន័យជាវិជ្ជមាន ការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈ និងបច្ចេកវិទ្យាម៉ាស៊ីនស្អាតកំពុងបន្តជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ នៅកម្ពុជា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់ថាមពលកកើតឡើងវិញ និងយានយន្តអគ្គិសនីអាចជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលប្រេងម៉ាស៊ូតនាពេលអនាគត។