ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រេងឌីសែល គឺជាឥន្ធនៈរាវដែលត្រូវបានរចនាឡើងជាពិសេសសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងម៉ាស៊ីនឌីសែល ដែលជាប្រភេទម៉ាស៊ីនចំហេះក្នុង។ យោងតាមវិគីភីឌា នៅក្នុងម៉ាស៊ីននេះ ការបញ្ឆេះឥន្ធនៈកើតឡើងដោយសារការបង្ហាប់ខ្យល់ដែលចូលទៅក្នុងស៊ីឡាំង បន្ទាប់មកទើបចាក់ប្រេងចូល ដោយមិនត្រូវការផ្កាភ្លើងបញ្ឆេះឡើយ។ ដូច្នេះ ប្រេងឌីសែលត្រូវមានលក្ខណៈបញ្ឆេះដោយការបង្ហាប់បានល្អ ហើយគុណភាពនេះត្រូវបានវាស់ដោយលេខសេតាន។

នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស ប្រេងនេះក៏ត្រូវបានគេហៅថា diesel oil ឬគ្រាន់តែ diesel ហើយនៅក្នុងអតីតកាល គេហៅវាថា fuel oil ផងដែរ។ នៅកម្ពុជា ប្រេងនេះច្រើនត្រូវបានគេហៅថា «ប្រេងម៉ាស៊ូត»។ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងរថយន្តដឹកទំនិញ រថយន្តក្រុង រថភ្លើង កប៉ាល់ ម៉ាស៊ីនភ្លើង និងគ្រឿងចក្រកសិកម្ម។ តាមវិគីភីឌា ម៉ាស៊ីនឌីសែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងម៉ាស៊ីនសាំង ហើយប្រេងឌីសែលងាយឆេះតិចជាងប្រេងសាំង។ ដោយសារតួនាទីទាំងនេះ ប្រេងឌីសែលមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការដឹកជញ្ជូន និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ប្រេងឌីសែលមិនជាប់ភ្ជាប់នឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រណាមួយជាក់លាក់ទេ ព្រោះវាត្រូវបានផលិតនៅតាមរោងចក្រកែច្នៃប្រេងឆៅនៅជុំវិញពិភពលោក។ បន្ទាប់ពីកែច្នៃរួច ប្រេងឌីសែលត្រូវបានដឹកជញ្ជូនតាមកប៉ាល់ បំពង់បង្ហូរប្រេង និងរថយន្តដឹកប្រេង ទៅកាន់ឃ្លាំងស្តុក និងស្ថានីយ៍ចាក់ប្រេងនៅគ្រប់ទ្វីប។ នៅតាមកំពង់ផែ និងតំបន់ឧស្សាហកម្ម គេឃើញធុងស្តុកប្រេងឌីសែលធំៗ ដូចជានៅទីក្រុងហេលស៊ីនគី ប្រទេសហ្វាំងឡង់ ជាដើម។

ចំណែកអ្នកប្រើប្រាស់វិញ ប្រេងឌីសែលពាក់ព័ន្ធយ៉ាងជិតស្និទ្ធនឹងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សជាច្រើនក្រុម រាប់ចាប់ពីអ្នកបើករថយន្តដឹកទំនិញ និងរថយន្តក្រុង រហូតដល់កសិករដែលប្រើត្រាក់ទ័រ និងអ្នកដែលពឹងលើម៉ាស៊ីនភ្លើងជាប្រភពអគ្គិសនី។ តាមវិគីភីឌា ម៉ាស៊ីនឌីសែលត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងរថយន្ត រថភ្លើង កប៉ាល់ និងម៉ាស៊ីនភ្លើងជាដើម ដែលធ្វើឱ្យប្រេងនេះមានវត្តមាននៅគ្រប់តំបន់នៃពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឈ្មោះ «ឌីសែល» មានប្រភពមកពីលោក រូដុល ឌីសែល (Rudolf Diesel) ដែលជាវិស្វករជនជាតិអាល្លឺម៉ង់។ លោកបានបង្កើតម៉ាស៊ីនឌីសែលនៅទសវត្សរ៍ ១៨៩០ ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍បញ្ឆេះឥន្ធនៈដោយការបង្ហាប់ខ្យល់។ យោងតាមវិគីភីឌា ម៉ាស៊ីនដើមរបស់លោកត្រូវបានរចនាឡើងឱ្យអាចដំណើរការបានជាមួយប្រេងច្រើនប្រភេទ រួមទាំងប្រេងរុក្ខជាតិ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩០០ លោកបានដាក់តាំងបង្ហាញម៉ាស៊ីនដែលដំណើរការដោយប្រេងសណ្តែកដីនៅពិព័រណ៍ពិភពលោកក្នុងទីក្រុងប៉ារីស។

ក្រោយមក ម៉ាស៊ីនឌីសែលបានរីករាលដាលយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូន និងឧស្សាហកម្មនៅទូទាំងសតវត្សរ៍ទី ២០ ជាពិសេសសម្រាប់រថយន្តដឹកទំនិញ រថភ្លើង និងកប៉ាល់ ព្រោះម៉ាស៊ីនប្រភេទនេះផ្តល់កម្លាំងបង្វិលខ្លាំង និងប្រើប្រេងសន្សំសំចៃជាងម៉ាស៊ីនសាំង។ ការសាកល្បងប្រើម៉ាស៊ីនឌីសែលលើយន្តហោះក៏ធ្លាប់មានដែរ៖ តាមវិគីភីឌា ម៉ាស៊ីន Packard DR-980 ដែលមានស៊ីឡាំង ៩ ត្រូវបានប្រើនៅក្នុងយន្តហោះដំបូងគេដែលប្រើម៉ាស៊ីនឌីសែល។

នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ២០ និងដើមសតវត្សរ៍ទី ២១ កង្វល់អំពីការបំភាយឧស្ម័នពីម៉ាស៊ីនឌីសែលបានកើនឡើង ដែលនាំឱ្យមានការកំណត់គុណភាពប្រេងតឹងរ៉ឹងជាងមុន ការប្រើប្រេងឌីសែលស៊ុលហ្វួរទាប និងការអភិវឌ្ឍប្រេងជីវឌីសែលជាឥន្ធនៈជំនួស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ប្រេងឌីសែលជាផលិតផលសំខាន់មួយរបស់ឧស្សាហកម្មកែច្នៃប្រេង និងជាកត្តាចំណាយធំនៅក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូន កសិកម្ម សំណង់ និងឧស្សាហកម្ម។ នៅពេលតម្លៃប្រេងឌីសែលឡើងថ្លៃ ថ្លៃដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងថ្លៃទំនិញប្រើប្រាស់ក៏មាននិន្នាការកើនឡើងតាមផងដែរ ដែលធ្វើឱ្យប្រេងនេះក្លាយជាប្រធានបទសេដ្ឋកិច្ចដែលមនុស្សទូទៅតាមដានជាប្រចាំ។

ក្រៅពីប្រេងឌីសែលដែលផលិតពីប្រេងឆៅ គេក៏ផលិតប្រេងជីវឌីសែល (biodiesel) ពីប្រេងរុក្ខជាតិ និងខ្លាញ់សត្វផងដែរ។ តាមវិគីភីឌា ប្រេងជីវឌីសែលអាចផលិតចេញពីប្រេងសណ្តែកសៀង ហើយវត្ថុធាតុដើមរបស់វាមកពីវិស័យកសិកម្ម។ នៅអឺរ៉ុប រថយន្តដឹកអ្នកដំណើរប្រើម៉ាស៊ីនឌីសែលធ្លាប់មានប្រជាប្រិយភាពខ្ពស់ដោយសារការសន្សំសំចៃប្រេង។

ម៉ាស៊ីនភ្លើងឌីសែលក៏ត្រូវបានប្រើជាប្រភពអគ្គិសនីបម្រុងនៅតាមទីតាំងសំខាន់ៗ និងនៅតំបន់ដាច់ស្រយាលមួយចំនួន ដែលធ្វើឱ្យប្រេងនេះមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់លើជីវិតមនុស្សជាច្រើន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ប្រេងឌីសែលនៅតែជាឥន្ធនៈចម្បងសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនធុនធ្ងន់ ដូចជារថយន្តដឹកទំនិញ រថភ្លើង និងកប៉ាល់ ទោះបីជាយានយន្តអគ្គិសនីកំពុងរីករាលដាលក្នុងវិស័យរថយន្តដឹកអ្នកដំណើរក៏ដោយ។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការយកចិត្តទុកដាក់លើគុណភាពខ្យល់បានជំរុញឱ្យប្រទេសជាច្រើនដាក់ស្តង់ដារតឹងរ៉ឹងលើការបំភាយឧស្ម័នពីម៉ាស៊ីនឌីសែល។ តាមវិគីភីឌា ការបំភាយឧស្ម័នទាំងនោះមានផ្ទុកអុកស៊ីដអាសូត (NOx) និងភាគល្អិតតូចៗ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពមនុស្ស និងគុណភាពខ្យល់។

ដើម្បីកាត់បន្ថយបញ្ហានេះ គេបានប្រើប្រេងឌីសែលស៊ុលហ្វួរទាប (ULSD) និងបច្ចេកវិទ្យាបន្សុទ្ធឧស្ម័ននៅក្នុងយានយន្តសម័យថ្មី។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់ ប្រេងឌីសែលពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ តាមរយៈតម្លៃដឹកជញ្ជូនទំនិញ ការចំណាយលើកសិកម្ម និងការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនភ្លើង។ តាមវិគីភីឌា ប្រេងឌីសែលមិនលាយជាមួយទឹក ដូច្នេះការថែទាំធុងស្តុក និងការគ្រប់គ្រងគុណភាពប្រេងមានសារៈសំខាន់ចំពោះអ្នកប្រើប្រាស់។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ប្រេងជីវឌីសែល និងប្រេងឌីសែលកកើតឡើងវិញកំពុងត្រូវបានអភិវឌ្ឍជាជម្រើសដែលមានផលប៉ះពាល់តិចជាងមុនលើបរិស្ថាន។