ទំនាក់ទំនងជប៉ុន-ចិន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងរវាងជប៉ុន និងចិន មានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏វែងឆ្ងាយរាប់ពាន់ឆ្នាំ។ ជប៉ុនបានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីវប្បធម៌ចិន រួមមាន ប្រព័ន្ធសរសេរ ស្ថាបត្យកម្ម សាសនា ទស្សនវិជ្ជា និងច្បាប់ជាដើម។ ចិនក៏បានទទួលឥទ្ធិពលខ្លះពីជប៉ុនផងដែរ។

ប៉ុន្តែក្រោយការស្តារឡើងវិញរបស់អធិរាជមេជី នៅឆ្នាំ១៨៦៨ ជប៉ុនបានងាកទៅរកលទ្ធិចក្រពត្តិនិយម ហើយឈ្លានពានចិនក្នុងសង្គ្រាមធំៗពីរលើក គឺសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី១ (១៨៩៤-១៨៩៥) និងសង្គ្រាមលើកទី២ (១៩៣៧-១៩៤៥) ដែលអមដោយឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមធ្ងន់ធ្ងរដូចជា ការសម្លាប់រង្គាលនៅណានជីង។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីត្រូវបានស្តារឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៧២។ ប៉ុន្តែជម្លោះដែនដីកោះសេនកាគូ (ដៀវយូ) និងការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ឈឺចាប់ នៅតែជាឧបសគ្គធំៗរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ សព្វថ្ងៃ ប្រទេសទាំងពីរជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំ តែក៏ជាគូប្រជែងយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងតំបន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ជប៉ុនជាប្រទេសកោះនៅអាស៊ីខាងកើត មានផ្ទៃដីប្រហែល ៣៧៨,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រជាជនប្រមាណ ១២៥ លាននាក់។ រដ្ឋធានីគឺតូក្យូ ហើយភាសាផ្លូវការគឺភាសាជប៉ុន។

ចំណែកចិនវិញ ស្ថិតនៅទ្វីបអាស៊ីខាងកើតដូចគ្នា មានផ្ទៃដីប្រហែល ៩.៦ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រជាជនប្រមាណ ១.៤ ពាន់លាននាក់។ រដ្ឋធានីគឺប៉េកាំង ភាសាផ្លូវការគឺភាសាចិនកុកងឺ។

កោះសេនកាគូ (ដៀវយូ) នៅសមុទ្រចិនខាងកើត គឺជាប្រភពចម្បងនៃជម្លោះទឹកដីរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដែលបានអូសបន្លាយយូររាប់ទសវត្សរ៍។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានកត់ត្រាថា ការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រវាងចិន និងជប៉ុន មានតាំងពីសម័យបុរាណ។ អ្នកការទូតជប៉ុន គីប៊ី ណូ ម៉ាគីប៊ី បានស្នាក់នៅចិនអស់ ១៧ ឆ្នាំ។ ប្រព័ន្ធសរសេរជប៉ុន ព្រះពុទ្ធសាសនា និងរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋាភិបាល សុទ្ធតែទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីចិន។ ប៉ុន្តែក្រោយការស្តារឡើងវិញមេជី នៅឆ្នាំ១៨៦៨ ជប៉ុនបានប្រែក្លាយទៅជាមហាអំណាចយោធា ហើយចាប់ផ្តើមពង្រីកឥទ្ធិពលលើទ្វីបអាស៊ី។

នៅឆ្នាំ១៨៩៤ សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី១ បានបញ្ចប់ដោយជ័យជម្នះរបស់ជប៉ុន ហើយចិនត្រូវប្រគល់កោះតៃវ៉ាន់ឱ្យជប៉ុន។ នៅឆ្នាំ១៩៣១ យោធាជប៉ុនបានឈ្លានពានម៉ាន់ជូរី និងបង្កើតរដ្ឋអាយ៉ងម៉ាន់ជូគួ។ សង្គ្រាមពេញលក្ខណៈកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៣៧ នៅពេលកងទ័ពជប៉ុនវាយដណ្តើមក្រុងប៉េកាំង និងតំបន់ជាច្រើនទៀត។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមនេះ ឧក្រិដ្ឋកម្មធ្ងន់ធ្ងរដូចជាការសម្លាប់រង្គាលនៅណានជីង បានកើតឡើង។ ជប៉ុនបានចុះចាញ់នៅឆ្នាំ១៩៤៥ ហើយចិនដណ្តើមទឹកដីដែលបាត់បង់មកវិញ។

នៅឆ្នាំ១៩៤៩ សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនត្រូវបានបង្កើតឡើង ប៉ុន្តែជប៉ុនបានបន្តទទួលស្គាល់សាធារណរដ្ឋចិននៅតៃវ៉ាន់រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧២ ទើបធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងការទូតជាផ្លូវការ។ ព្រះចៅអធិរាជអាគីហ៊ីតុ បានយាងទស្សនកិច្ចចិននៅឆ្នាំ១៩៩២ បង្ហាញពីភាពកក់ក្តៅ។ ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជា ការគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធឧក្រិដ្ឋជនសង្គ្រាមនៅប្រាសាទយ៉ាស៊ូគូនី និងបញ្ហាស្ត្រីកំសាន្ត បានបន្តធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងតានតឹងជារឿយៗ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ចិននិងជប៉ុនមានទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចដ៏ស៊ីជម្រៅ។ ចិនគឺជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតរបស់ជប៉ុន ខណៈជប៉ុនជាអ្នកវិនិយោគដ៏សំខាន់នៅក្នុងប្រទេសចិន។ ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីមានតម្លៃរាប់សិបពាន់លានដុល្លារ គ្របដណ្តប់លើវិស័យជាច្រើនដូចជា យន្តសាស្ត្រ អេឡិចត្រូនិក និងរថយន្ត។ ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់រវាងប្រទេសទាំងពីរមានសារៈសំខាន់ចំពោះសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ការផ្លាស់ប្តូរនៅតែរឹងមាំ។ តុក្កតា (anime) និងសៀវភៅរឿង (manga) របស់ជប៉ុន ទទួលបានការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងនៅចិន។ ទីក្រុងជាច្រើនមានទំនាក់ទំនងជាទីក្រុងបងប្អូន និងមានគម្រោងមិត្តភាពដូចជា សួនមិត្តភាពជប៉ុន-ចិន និងមជ្ឈមណ្ឌលមិត្តភាពហ៊ីរ៉ូស៊ីម៉ា-ស៊ីឈួន។ ទេសចរណ៍ទ្វេភាគីក៏ធ្លាប់មានភ្ញៀវរាប់លាននាក់មុនពេលជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្នភាព ទំនាក់ទំនងជប៉ុន-ចិននៅតែប្រឈមឧបសគ្គធំៗ។ យោងតាមវិគីភីឌា ជម្លោះកោះសេនកាគូ/ដៀវយូ បានបង្កការប៉ះទង្គិចដោយនាវានិងយន្តហោះជារឿយៗ។ ជប៉ុនក៏ព្រួយបារម្ភពីកំណើនយោធាចិន និងសកម្មភាពនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ក៏ដូចជាស្ថានការណ៍តៃវ៉ាន់។

ទោះយ៉ាងណា កិច្ចប្រជុំកម្រិតខ្ពស់នៅតែបន្ត។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន ហ៊្វូមីអុ គីស៊ីដា បានជួបជាមួយលោក ស៊ី ជីនពីង នៅសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ ក្រោយមក នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី សាណាអិ ថាកាអ៊ិជិ ក៏បានជួបជាមួយលោក ស៊ី នៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូល APEC កូរ៉េខាងត្បូង។ ការជួបគ្នាទាំងនេះបង្ហាញពីបំណងរក្សាស្ថិរភាព ប៉ុន្តែការមិនទុកចិត្តគ្នាជាយុទ្ធសាស្ត្រនៅតែជាឧបសគ្គធំ។

សម្រាប់កម្ពុជា ប្រទេសទាំងពីរជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដ៏សំខាន់។ ចិនជាអ្នកវិនិយោគនិងហិរញ្ញប្បទានធំជាងគេ ខណៈជប៉ុនផ្តល់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ច្រើនជាងគេ។ ការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាចទាំងពីរនៅក្នុងតំបន់ អាចជះឥទ្ធិពលដល់តុល្យភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយនៅកម្ពុជា និងអាស៊ានទាំងមូល។