ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (International Monetary Fund — IMF) គឺជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិមួយដ៏សំខាន់ ដែលជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ យោងតាមវិគីភីឌា មូលនិធិនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងសន្និសីទ Bretton Woods ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៤ ហើយមានទីស្នាក់ការកណ្ដាលនៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីងតោនឌីស៊ី នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ បច្ចុប្បន្ននេះ មានប្រទេសសមាជិកចំនួន ១៩១ ដែលរួមគ្នាកំណត់គោលនយោបាយ និងអនុវត្តបេសកកម្មដែលបានប្រកាសជាផ្លូវការថា៖ «ធ្វើការដើម្បីជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរូបិយវត្ថុសកល ធានាស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ សម្រួលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ លើកកម្ពស់ការងារពេញលេញ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅទូទាំងពិភពលោក»។

ជាទូទៅ IMF ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជា «អ្នកឲ្យខ្ចីចុងក្រោយ» (lender of last resort) សម្រាប់ប្រទេសសមាជិកដែលកំពុងជួបប្រទះវិបត្តិតុល្យភាពទូទាត់ (balance of payments crises) ឬមានហានិភ័យខ្ពស់នឹងជួបវិបត្តិបែបនេះ។ តាមរយៈការផ្តល់ធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងដំបូន្មានគោលនយោបាយ IMF ដើរតួនាទីដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងការទ្រទ្រង់ស្ថិរភាពនៃប្រព័ន្ធរូបិយវត្ថុពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជា IMF ជាស្ថាប័នអន្តរជាតិក៏ដោយ ក៏រូបវន្តបុគ្គល និងរចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំរបស់ខ្លួនផ្តោតលើទីតាំងនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីងតោនឌីស៊ី ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ និងហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ សមាជិកភាពរបស់ខ្លួនគ្របដណ្តប់ប្រទេសចំនួន ១៩១ ដែលតំណាងឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិស្ទើរតែទាំងមូល រួមមានទាំងប្រទេសឧស្សាហកម្មជឿនលឿន និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។

ស្ថាប័នសម្រេចចិត្តខ្ពស់បំផុតគឺក្រុមប្រឹក្សាភិបាល (Board of Governors) ដែលមានសមាសភាពពីរដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ ឬទេសាភិបាលធនាគារកណ្ដាលនៃប្រទេសនីមួយៗ។ ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនេះប្រជុំម្តងក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយសមាជិកមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតមិនស្មើគ្នាទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើ «កូតា» (quota) ដែលគិតពីទំហំសេដ្ឋកិច្ច ទុនបម្រុងរូបិយវត្ថុ និងការចូលរួមវិភាគទានហិរញ្ញវត្ថុ។ ប្រព័ន្ធកូតានេះបានផ្តល់សំឡេងច្រើនជាងដល់ប្រទេសមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែក៏មានការពិភាក្សាជាបន្តដើម្បីកំណែទម្រង់ឲ្យមានយុត្តិធម៌ជាងមុនសម្រាប់ប្រទេសក្រីក្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឫសគល់របស់ IMF ចាប់ផ្តើមពីសន្និសីទប្រវត្តិសាស្ត្រ Bretton Woods ដែលបានធ្វើឡើងនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៤ នៅសណ្ឋាគារ Mount Washington ក្នុងរដ្ឋ New Hampshire សហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅទីនោះ តំណាងមកពីប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តចំនួន ៤៤ បានជួបប្រជុំគ្នាដើម្បីរៀបចំប្រព័ន្ធរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិឡើងវិញ ក្រោយពីបទពិសោធន៍ជូរចត់នៃវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ ១៩៣០ និងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ពួកគេមានគោលដៅបង្កើតយន្តការមួយដែលអាចទប់ស្កាត់ការប្រកួតប្រជែងទម្លាក់តម្លៃរូបិយប័ណ្ណ និងលើកកម្ពស់ស្ថិរភាពអត្រាប្តូរប្រាក់។

ការចរចាបានផ្តល់លទ្ធផលជាការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងស្ថាបនា IMF និងធនាគារពិភពលោក ក្នុងបន្ទប់មាស (Gold Room) នៃសណ្ឋាគារនោះ។ ក្រោយមក មាត្រានៃកិច្ចព្រមព្រៀង (Articles of Agreement) ត្រូវបានផ្តល់សច្ចាប័នដោយប្រទេសជាសមាជិក និងចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ១ មីនា ១៩៤៦ ដូចឯកសារដែលបានរក្សាទុកក្នុងបណ្ណសារក្រសួងការបរទេសហ្វាំងឡង់។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះជាការកត់សម្គាល់កំណើតជាផ្លូវការរបស់ IMF ក្នុងនាមជាឆ្អឹងខ្នងនៃស្ថាបត្យកម្មហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកក្រោយសង្គ្រាម។

ចាប់ពីពេលនោះមក IMF បានសម្របខ្លួនទៅនឹងបញ្ហាប្រឈមសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើន ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរពីប្រព័ន្ធអត្រាប្តូរប្រាក់ថេរទៅជាអណ្តែត និងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុក្នុងតំបន់ផ្សេងៗ។ ស្ថាប័ននេះបានរក្សាភាពពាក់ព័ន្ធរបស់ខ្លួន ដោយបន្តជាប្រភពជំនួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសដែលត្រូវការស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឥទ្ធិពលរបស់ IMF លើសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមរបស់ប្រទេសជាសមាជិក គឺមានយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ នៅពេលប្រទេសណាមួយជួបប្រទះបញ្ហាតុល្យភាពទូទាត់ ហើយស្នើសុំជំនួយពី IMF ខ្លួនត្រូវបានទាមទារឲ្យអនុវត្តកំណែទម្រង់គោលនយោបាយមួយចំនួន ដែលរួមមានការកាត់បន្ថយការចំណាយសាធារណៈ ការដំឡើងពន្ធ ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មសហគ្រាសរដ្ឋ និងការបើកទីផ្សារឲ្យមានសេរីភាពជាងមុន។

លក្ខខណ្ឌទាំងនេះជារឿយៗបង្កឲ្យមានផលប៉ះពាល់សង្គម និងវប្បធម៌ ដូចជាការថយចុះគុណភាពសេវាសាធារណៈ ការកើនឡើងនៃភាពអត់ការងារធ្វើ និងវិសមភាពសង្គម។ ដោយហេតុនេះ IMF បានក្លាយជាគោលដៅនៃការរិះគន់ពីសំណាក់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល សកម្មជនសង្គម និងចលនាប្រឆាំងសាកលភាវូបនីយកម្ម។ ការតវ៉ាដ៏ធំមួយបានកើតឡើងនៅក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ ២០០៩ នៅពេលដែលក្រុមអនាធិបតេយ្យបានធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយជួយសង្គ្រោះសាជីវកម្មរបស់ IMF ដោយចោទប្រកាន់ថាខ្លួនផ្តល់អាទិភាពដល់ផលប្រយោជន៍អ្នកមានជាងប្រជាជនទូទៅ។

ទោះបីយ៉ាងណា អ្នកគាំទ្រអះអាងថា គោលនយោបាយរបស់ IMF គឺចាំបាច់ដើម្បីស្តារស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងទាក់ទាញការវិនិយោគបរទេស។ ពួកគេក៏បានគូសបញ្ជាក់ថា IMF បានរៀនពីកំហុសអតីតកាល និងកំពុងកែប្រែកម្មវិធីរបស់ខ្លួនឲ្យមានភាពបត់បែន និងយកចិត្តទុកដាក់លើវិស័យសង្គមច្រើនជាងមុន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងសតវត្សទី២១ ជាមួយនឹងវិបត្តិជាច្រើនដូចជា ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ IMF បានបង្កើនតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការផ្តល់ឥណទានសង្គ្រោះបន្ទាន់។ ជាឧទាហរណ៍ ក្នុងអំឡុងជំងឺរាតត្បាត IMF បានយល់ព្រមផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដល់ប្រទេសជាង ៨០ ដើម្បីជួយទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការពិភាក្សាអំពីកំណែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុសកល ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ក៏កំពុងតែកើនឡើងផងដែរ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាសមាជិក IMF អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ មូលនិធិនេះបានដើរតួជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដ៏សំខាន់ តាមរយៈការផ្តល់ជំនួយបច្ចេកទេស និងការប្រឹក្សាយោបល់ខាងគោលនយោបាយម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច។ គោលនយោបាយរបស់ IMF អាចជះឥទ្ធិពលដល់ទិសដៅអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជាតិ ដូចជាការគ្រប់គ្រងអតិផរណា គោលនយោបាយសារពើពន្ធ និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាដើម។ អ្នកអាន KhmerPulse គួរតាមដានដំណឹងថ្មីៗអំពីទំនាក់ទំនង IMF-កម្ពុជា ព្រោះវាមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ជាមួយសុខុមាលភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។