ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

វិន័យ គឺជាសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ដែលទទួលបានតាមរយៈការទាមទារឲ្យគោរពតាមច្បាប់ ឬបទបញ្ជា ព្រមទាំងសមត្ថភាពក្នុងការបន្តខិតខំធ្វើការលើអ្វីដែលលំបាក។ តាមវិគីភីឌា និយមន័យនេះរួមមានធាតុពីរ គឺការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ដែលកើតឡើងពីការគោរពច្បាប់ និងការបន្តខិតខំប្រឹងប្រែងចំពោះកិច្ចការលំបាក។ ពោលគឺ វិន័យមិនមែនគ្រាន់តែជាការគោរពបញ្ជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងការបន្តការងារដ៏លំបាកផងដែរ។

តាមវិគីភីឌា អ្នកដែលជឿលើវិន័យ ដែលគេហៅថា "disciplinarians" ចាត់ទុកការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងបែបនេះថាមានសារៈសំខាន់បំផុត។ ពួកគេអនុវត្តសំណុំច្បាប់មួយ ដែលមានគោលដៅអភិវឌ្ឍអាកប្បកិរិយានេះ។ ដូច្នេះ វិន័យពាក់ព័ន្ធទាំងនឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងការបណ្តុះអាកប្បកិរិយារបស់បុគ្គល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិន័យមិនមែនជាទីកន្លែង ឬទឹកដីណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែជាគោលគំនិតដែលពាក់ព័ន្ធជាមួយមនុស្ស និងស្ថាប័ន ជាពិសេសសាលារៀន ដែលជាកន្លែងគ្រូបង្រៀន និងសិស្សជួបគ្នាជាប្រចាំ ហើយជាកន្លែងដែលច្បាប់សាលាត្រូវបានអនុវត្ត។ ឯកសាររូបភាពដែលភ្ជាប់មកជាមួយអត្ថបទនេះ បង្ហាញថាការអនុវត្តវិន័យក្នុងសាលារៀនមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសផ្សេងៗគ្នា រាប់ចាប់ពីសាលារៀននៅស៊ែប៊ី រហូតដល់សាលារៀនដែលហេនរី ឡសុន (Henry Lawson) ធ្លាប់រៀន។ ដូច្នេះ វិន័យជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងមនុស្សគ្រប់រូប ទាំងអ្នកអនុវត្តវិន័យ និងអ្នកដែលត្រូវបណ្តុះបណ្តាល។

នៅក្នុងសាលារៀនស៊ែប៊ី ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ ការលត់ជង្គង់លើគ្រាប់ពោត ត្រូវបានកត់ត្រាថាជាទោសកម្មដែលគេប្រើច្រើនបំផុត។ ទោសកម្មនោះបច្ចុប្បន្នត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញនៅសារមន្ទីរគរុកោសល្យក្នុងទីក្រុងប៊ែលក្រាដ ដែលជាភស្តុតាងបង្ហាញពីការអនុវត្តវិន័យក្នុងសាលារៀនស៊ែប៊ីកាលពីអតីតកាល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការអនុវត្តវិន័យនៅក្នុងសាលារៀនមានឫសគល់យូរលង់ ហើយភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួននៅតែអាចរកឃើញរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ សៀវភៅកត់ត្រាទោសកម្ម (Punishment Book) ពីសាលារៀនដែលហេនរី ឡសុន ធ្លាប់រៀន ដែលមានអាយុកាលប្រហែលឆ្នាំ១៨៨០ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឧទាហរណ៍ដំបូងបំផុតមួយដែលនៅសេសសល់នៃកំណត់ត្រាប្រភេទនេះ។

សៀវភៅនេះបង្ហាញថា សាលារៀននៅសតវត្សរ៍ទី១៩ បានកត់ត្រាទោសកម្មរបស់សិស្សជាផ្លូវការ ដែលជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងវិន័យក្នុងសាលារៀន។ បន្ថែមពីនេះ នៅឆ្នាំ១៨៩៨ ទស្សនាវដ្ដី Harper's Weekly បានចេញផ្សាយគម្របមួយ ដែលមានគំនូរលេងសើចអំពីវិន័យសាលារៀន ដែលបង្ហាញថាប្រធានបទនេះត្រូវបានយកមកឆ្លុះបញ្ចាំងជាសាធារណៈនៅសម័យនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមវិគីភីឌា ការបណ្តុះ និងការអនុវត្តវិន័យ រួមមានការពង្រឹងជាវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន ព្រមទាំងទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃ។ ធាតុទាំងនេះបង្ហាញថា ការបណ្តុះវិន័យជាដំណើរការដែលអនុវត្តបន្តបន្ទាប់ ជាជាងព្រឹត្តិការណ៍តែមួយដង។

នៅក្នុងវប្បធម៌ វិន័យត្រូវបានចាត់ទុកជាគុណតម្លៃសំខាន់ដោយអ្នកដែលជឿលើវិន័យ ហើយភស្តុតាងនៃការអនុវត្តវិន័យកាលពីអតីតកាល ដូចជាសៀវភៅកត់ត្រាទោសកម្ម និងវត្ថុតាំងបង្ហាញក្នុងសារមន្ទីរ ត្រូវបានអភិរក្សទុកជាកេរដំណែលវប្បធម៌ ដែលអាចសិក្សាស្វែងយល់បាន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

តាមវិគីភីឌា វិន័យពាក់ព័ន្ធនឹងសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង និងការបន្តខិតខំធ្វើការលើកិច្ចការលំបាក ដែលជាសមត្ថភាពទាក់ទងនឹងការសិក្សា ការងារ និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ទាំងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងក្រៅប្រទេស វិន័យជាប្រធានបទដែលអាចឃើញនៅក្នុងការអប់រំ និងការបណ្តុះនិស្ស័យប្រចាំថ្ងៃ។

រូបភាព និងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងអត្ថបទនេះ បង្ហាញពីរបៀបដែលសាលារៀនកាលពីសតវត្សរ៍ទី១៩ បានអនុវត្តវិន័យ ជាព័ត៌មានយោងសម្រាប់អ្នកអានដែលចាប់អារម្មណ៍លើប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការអប់រំ។