ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុង Dnipro (ពីមុនមានឈ្មោះ Dnipropetrovsk និង Ekaterinoslav) ជាទីក្រុងធំជាងគេលំដាប់ទី ៤ នៅប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ៩៦៨ ពាន់នាក់ (៩៦៨,៥០២ នាក់) ហើយស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃប្រទេស ចម្ងាយ ៣៩១ គីឡូម៉ែត្រពីរដ្ឋធានីកៀវ (Kyiv)។ វាជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលនៃតំបន់ Dnipropetrovsk Oblast និងជាទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់សហគមន៍ទីក្រុង Dnipro urban hromada។

ទីក្រុងនេះមានប្រវត្តិជាង ២០០ ឆ្នាំ ហើយធ្លាប់ជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មធន់ធ្ងន់ និងយោធាដ៏សំខាន់របស់សហភាពសូវៀត។ បច្ចុប្បន្ន វាជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់របស់អ៊ុយក្រែន ហើយក៏ជាទីក្រុងដែលរងគ្រោះដោយសារការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលពីសំណាក់រុស្ស៊ីក្នុងសង្គ្រាមបច្ចុប្បន្ន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុង Dnipro ស្ថិតនៅតាមច្រាំងទន្លេ Dnipro ដែលជាទន្លេមួយក្នុងចំណោមទន្លេវែងបំផុតនៅអឺរ៉ុប។ ទន្លេនេះបានបែងចែកទីក្រុងជាពីរច្រាំង គឺច្រាំងស្ដាំ (Right Bank) និងច្រាំងឆ្វេង (Left Bank) ហើយមានស្ពានជាច្រើនតភ្ជាប់ ដើម្បីទ្រទ្រង់ចរាចរណ៍រវាងតំបន់ទាំងពីរ។ ទីក្រុងនេះគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីធំល្មម ហើយបែងចែកជា ៨ សង្កាត់រដ្ឋបាល (administrative districts) ដូចជា Shevchenkivskyi, Tsentralnyi, Sobornyi ជាដើម។

ប្រជាជនភាគច្រើននិយាយភាសាអ៊ុយក្រែន និងភាសារុស្ស៊ី។ តាមទិន្នន័យចុងក្រោយ (ប្រហែលឆ្នាំ ២០២១-២០២២) ចំនួនប្រជាជនមាន ៩៦៨,៥០២ នាក់ (ប្រមាណ ៩៦៨ ពាន់នាក់)។ ទីក្រុងនេះក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃតំបន់ Dnipropetrovsk Oblast ដែលជាតំបន់មួយមានប្រជាជនច្រើន និងជាតំបន់ឧស្សាហកម្មសំខាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃទីក្រុង Dnipro បានចាប់ផ្ដើមនៅសតវត្សទី ១៨ ដោយវាត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៧៧៦ ក្រោមព្រះរាជបញ្ជារបស់អធិរាជ Catherine the Great នៃចក្រភពរុស្ស៊ី។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះដើមថា Ekaterinoslav ដែលមានន័យថា «សិរីរុងរឿងរបស់ Catherine»។ នៅសតវត្សទី ១៩ ទីក្រុងបានរីកចម្រើនជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មលោហធាតុ និងរុករករ៉ែ ដោយមានរោងជាងដំបូងដូចជា Bryansk Ironworks (បច្ចុប្បន្ន Dniprovsky Metallurgical Plant)។ សហគមន៍ជ្វីហ្វ (Jewish community) បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ហើយសាលាប្រជុំធំ (Great Synagogue) ត្រូវបានសាងសង់នៅសតវត្សទី ១៩។

ក្នុងសម័យសហភាពសូវៀត ទីក្រុងត្រូវបានប្ដូរឈ្មោះទៅជា Dnipropetrovsk នៅឆ្នាំ ១៩២៦ ដោយយកតាមឈ្មោះទន្លេ Dnipro និងអ្នកនយោបាយសូវៀត Grigory Petrovsky។ ក្នុងសម័យស្តាលីន ទីក្រុងបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មយោធាដ៏សំខាន់ ជាពិសេសឧស្សាហកម្មផលិតគ្រាប់រ៉ុក្កែត និងយានអវកាសដោយរោងចក្រ Yuzhmash។ ដោយសារការផលិតទាក់ទងនឹងសន្តិសុខ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបិទមិនអនុញ្ញាតឱ្យជនបរទេសចូលទស្សនាឡើយ (closed city)។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ទីក្រុងត្រូវបានកងទ័ពណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់កាន់កាប់ ហើយមានការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិជ្វីហ្វប្រមាណ ២ ម៉ឺននាក់ (២០,០០០ នាក់)។ គ្រោះទុរ្ភិក្សដ៏ធ្ងន់ធ្ងរក្នុងឆ្នាំ ១៩២១-១៩២៣ ក៏បានធ្វើឱ្យមានអ្នកស្លាប់ជាច្រើននៅទីនេះផងដែរ។

បន្ទាប់ពីអ៊ុយក្រែនទទួលឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៩១ Dnipropetrovsk បានបន្តជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មដ៏សំខាន់ ប៉ុន្តែក៏ជាបន្ទាយរឹងមាំនយោបាយរបស់គណបក្ស Party of Regions ដែលដឹកនាំដោយអ្នកនយោបាយមកពីតំបន់នេះ។ នៅឆ្នាំ ២០១៤ អំឡុងបដិវត្ត Euromaidan រូបសំណាកលេនីនត្រូវបានទម្លាក់ចោល ហើយនៅឆ្នាំ ២០១៦ ទីក្រុងត្រូវបានប្ដូរឈ្មោះជាផ្លូវការទៅជា Dnipro ដើម្បីលុបបំបាត់និមិត្តសញ្ញាសូវៀត (decommunization)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ Dnipro មានមូលដ្ឋានលើឧស្សាហកម្មធន់ធ្ងន់ ជាពិសេសលោហធាតុ និងគ្រឿងយន្ត។ រោងចក្រ Yuzhmash (Yuzhnoye Design Office) គឺជាសហគ្រាសផលិតរ៉ុក្កែត ផ្កាយរណប និងមីស៊ីលដ៏ធំមួយ ដែលបានផលិតគ្រាប់រ៉ុក្កែត Tsyklon-3 និងឧបករណ៍ដទៃទៀតសម្រាប់កម្មវិធីអវកាសសូវៀត។ រោងចក្រលោហធាតុ Dnipro Metallurgical Plant ក៏ជាគ្រឹះស្ថានសំខាន់ផងដែរ។

ទីក្រុងនេះក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុផងដែរ ដោយមានធនាគារ PrivatBank ដែលជាធនាគារពាណិជ្ជធំជាងគេនៅអ៊ុយក្រែន មានទីស្នាក់ការកណ្ដាលនៅទីនេះ។ វិស័យព័ត៌មានវិទ្យាក៏កំពុងរីកចម្រើនដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ Dnipro មានស្ថាប័នអប់រំជាន់ខ្ពស់ជាច្រើន ដូចជា សាកលវិទ្យាល័យជាតិ Oles Honchar National University និង Dnipro Polytechnic ជាដើម។ វាក៏មានមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ជ្វីហ្វដ៏ធំ គឺ Menorah Center រួមនិងសាលាប្រជុំ (Synagogue) ផង។ សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រ Dmytro Yavornytsky National Historical Museum បង្ហាញពីប្រវត្តិតំបន់។ ទីក្រុងក៏មានឧទ្យាន Taras Shevchenko Park សួនរុក្ខជាតិ រោងមហោស្រព និងសាលតន្ត្រី Organ Hall ផងដែរ។ ក្រុមបាល់ទាត់ FC Dnipro ធ្លាប់ជាក្លឹបដ៏ល្បី ហើយកីឡដ្ឋាន Dnipro-Arena ជាទីលានទំនើប។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទនៃសង្គ្រាមរវាងរុស្ស៊ីនិងអ៊ុយក្រែនដែលចាប់ផ្ដើមឡើងវិញនៅឆ្នាំ ២០២២ ក្រុង Dnipro បានក្លាយជាគោលដៅនៃការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលពីរុស្ស៊ី ដោយសារទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់វាជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូន និងយោធា។ ការបាញ់ផ្លោងទាំងនេះបានបណ្ដាលឱ្យមានអ្នកស្លាប់ និងរបួស ហើយខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល។

ទីក្រុងក៏បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការទទួលជនភៀសខ្លួនពីតំបន់សង្គ្រាមនៅភាគខាងកើត និងជាមូលដ្ឋានសម្រាប់សកម្មភាពមនុស្សធម៌។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ក្រុង Dnipro តំណាងឱ្យទីក្រុងមួយដែលមានប្រវត្តិស្មុគស្មាញ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការតស៊ូដើម្បីអត្តសញ្ញាណជាតិអ៊ុយក្រែន និងជាសាក្សីនៃជម្លោះភូមិសាស្ត្រនយោបាយបច្ចុប្បន្ន។