ងារដុកទ័រ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌាបានពន្យល់ថា គោរមងារ «ដុកទ័រ» គឺជាគោរមងារសិក្សាមួយដែលមានដើមកំណើតពីពាក្យឡាតាំង «docere» មានន័យថា «បង្រៀន» ។ ពាក្យនេះបានក្លាយជាកិរិយាសព្ទដែលបញ្ជាក់ពីអ្នកដែលមានសមត្ថភាពបង្រៀន ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាគោរមងារសិក្សាចាប់តាំងពីសតវត្សទី១៣ មកម្ល៉េះ ។ នៅពេលនោះ សញ្ញាបត្របណ្ឌិតដំបូងបង្អស់ត្រូវបានផ្ដល់ដោយសកលវិទ្យាល័យ Bologna និងសកលវិទ្យាល័យ Paris ហើយវាបានកំណត់យុគសម័យថ្មីសម្រាប់ការអប់រំជាន់ខ្ពស់នៅអឺរ៉ុប ។

សព្វថ្ងៃ ដុកទ័រត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាកម្រិតសិក្សាខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងវិស័យជាច្រើន ចាប់ពីវិទ្យាសាស្ត្រ រហូតដល់មនុស្សសាស្ត្រ ។ សញ្ញាបត្រនេះមានទម្រង់ផ្សេងៗគ្នាដូចជា បណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជា (PhD) បណ្ឌិតវិទ្យាសាស្ត្រ (DSc) និងបណ្ឌិតឯកទេសដទៃទៀត ។ ការទទួលបានគោរមងារនេះតម្រូវឲ្យមានការស្រាវជ្រាវស៊ីជម្រៅ និងការបង្កើតចំណេះដឹងថ្មីៗ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ថ្វីបើមានដើមកំណើតនៅអឺរ៉ុប គោរមងារដុកទ័របានរីករាលដាលទៅកាន់ពិភពលោកទាំងមូលតាមរយៈការធ្វើអាណានិគម និងប្រព័ន្ធអប់រំទំនើប ។ ប្រទេសស្ទើរតែទាំងអស់សុទ្ធតែមានប្រព័ន្ធសញ្ញាបត្របណ្ឌិតរៀងៗខ្លួន ដោយផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវនិងការបណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកជំនាញកម្រិតខ្ពស់ ។ យោងតាមវីគីភីឌា ចំនួនអ្នកកាន់ងារដុកទ័រមានការកើនឡើងជាលំដាប់នៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលកំពុងវិនិយោគលើធនធានមនុស្សកម្រិតខ្ពស់ ។

នៅកម្ពុជា គោរមងារដុកទ័រក្នុងន័យសិក្សាត្រូវបានប្រើជាទូទៅនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យ និងវិស័យស្រាវជ្រាវ ។ ពាក្យ «បណ្ឌិត» ត្រូវបានប្រើជាញឹកញាប់សម្រាប់អ្នកដែលមានសញ្ញាបត្របណ្ឌិត រីឯ «វេជ្ជបណ្ឌិត» សម្រាប់អ្នកប្រកបវិជ្ជាជីវៈវេជ្ជសាស្ត្រ ។ អ្នកកាន់ងារនេះដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គម តាមរយៈការស្រាវជ្រាវ ការបង្រៀន និងការផ្ដល់សេវាសាធារណៈ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមចំណងជើងរូបភាពចម្លាក់ខាងលើ ដែលបានផ្ដល់ដោយវីគីភីឌា វាបង្ហាញថានៅសម័យក្រិចបុរាណ គេបានឧទ្ទិសចម្លាក់នេះដល់វេជ្ជបណ្ឌិតវីរៈម្នាក់ ។ នេះបញ្ជាក់ថាការគោរពចំពោះអ្នកប្រាជ្ញនិងអ្នកព្យាបាលមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ។

យ៉ាងណាមិញ ការប្រើគោរមងារដុកទ័រជាលក្ខណៈផ្លូវការបានចាប់កំណើតនៅអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សទី១៣ នៅពេលដែលសាកលវិទ្យាល័យ Bologna និង Paris បានចាប់ផ្ដើមផ្ដល់សញ្ញាបត្រដុកទ័រក្នុងវិស័យទ្រឹស្ដី ច្បាប់ និងវេជ្ជសាស្ត្រ ។ គេចាត់ទុកថាទាំងនេះជាសញ្ញាបត្របណ្ឌិតដំបូងបង្អស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអឺរ៉ុប ។ អ្នកដែលទទួលបានសញ្ញាបត្រនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបង្រៀនអ្នកដទៃ ដែលត្រូវនឹងអត្ថន័យដើមរបស់ពាក្យ «docere» (បង្រៀន) ។

នៅសតវត្សទី១៩ ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់បានដើរតួនាទីឈានមុខក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធដុកទ័រទំនើប ដោយបានបង្កើតកម្មវិធី Doctor of Philosophy (PhD) ដែលផ្ដោតទៅលើការស្រាវជ្រាវឯករាជ្យ និងការបង្កើតចំណេះដឹងថ្មី ។ គំរូនេះត្រូវបានយកទៅប្រើប្រាស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្ដាប្រទេសជាច្រើនទៀត រហូតក្លាយជាបទដ្ឋានអន្តរជាតិសម្រាប់សញ្ញាបត្របណ្ឌិត ។ សព្វថ្ងៃ ពិភពលោកមានអ្នកកាន់ងារដុកទ័ររាប់លាននាក់ និងកម្មវិធីបណ្ឌិតរាប់ពាន់ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការទទួលបានគោរមងារដុកទ័រមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ ។ តាមការស្រាវជ្រាវមួយចំនួនដែលវីគីភីឌាបានដកស្រង់ អ្នកដែលមានសញ្ញាបត្របណ្ឌិតមានទំនោរទទួលបានប្រាក់ខែខ្ពស់ជាងមធ្យមភាគ និងមានអត្រាការងារខ្ពស់ជាងគេ ។ ពួកគេក៏ជាកត្តាជំរុញដ៏សំខាន់សម្រាប់នវានុវត្តន៍ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិផងដែរ ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា និងជីវិសាស្ត្រ ។

ក្នុងវប្បធម៌ជាច្រើន ងារដុកទ័រគឺជាសញ្ញានៃគុណវុឌ្ឍិដ៏ថ្លៃថ្នូរ ។ ពិធីប្រគល់សញ្ញាបត្របណ្ឌិតតែងតែមានលក្ខណៈឧឡារិក ដោយមានការស្លៀកពាក់ឈុតសាកល (academic regalia) ដូចដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ ដែលជាដុកទ័រខាងទ្រឹស្ដីនៅ Oxford ស្លៀកឈុត convocation ។ រូបភាពនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រពៃណីដ៏យូរលង់នៃការប្រារព្ធសមិទ្ធផលសិក្សានៅអឺរ៉ុប ។ នៅកម្ពុជា ពិធីប្រគល់សញ្ញាបត្របណ្ឌិតក៏ជាឱកាសដ៏សំខាន់ដែលទាក់ទាញការចូលរួមពីក្រុមគ្រួសារ និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផងដែរ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល និងសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើចំណេះដឹង គោរមងារដុកទ័រកាន់តែមានសារៈសំខាន់ ។ តាមវីគីភីឌា ចំនួនអ្នកកាន់ងារនេះកំពុងកើនឡើងជាលំដាប់នៅទូទាំងពិភពលោក ហើយតម្រូវការអ្នកជំនាញបណ្ឌិតក្នុងវិស័យស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ក៏កើនឡើងដែរ ។ រូបភាពថ្មីនេះបង្ហាញពីពិធីបញ្ចប់ការសិក្សានាពេលថ្មីៗនៅឥណ្ឌាក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ដែលជាឧទាហរណ៍នៃការបន្តប្រពៃណីនេះ ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ការជជែកពិភាក្សាអំពីតម្លៃនៃគោរមងារដុកទ័រនៅតែបន្តកើតមាន ពិសេសទាក់ទងនឹងដុកទ័រកិត្តិយសដែលផ្ដល់ដោយស្ថាប័ននានាចំពោះបុគ្គលដែលគ្មានស្នាដៃសិក្សាច្បាស់លាស់ ។ បញ្ហានេះកើតមាននៅទូទាំងពិភពលោក ហើយក៏ទាក់ទងនឹងអ្នកអានខ្មែរផងដែរ ព្រោះប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជាកំពុងរីកចម្រើន ហើយការយល់ដឹងអំពីតម្លៃពិតនៃងារនេះជារឿងចាំបាច់ ។