ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់សព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា បណ្ណាការ (Dowry) គឺជាការផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិ ដូចជាដីធ្លី ប្រាក់ សត្វពាហនៈ ឬទ្រព្យពាណិជ្ជកម្ម ដែលគ្រួសាររបស់កូនក្រមុំផ្តល់ឱ្យកូនកំលោះ ឬគ្រួសាររបស់គាត់នៅពេលរៀបអភិសេក។ ពាក្យនេះច្រើនប្រើសំដៅលើទ្រព្យដែលភ្ជាប់មកជាមួយស្ត្រីពេលរៀបការ ហើយវាខុសពី «ថ្លៃខាន់ស្លា» (Bride price) ដែលជាការបង់ថ្លៃពីគ្រួសារបុរសទៅគ្រួសារស្ត្រី។

បណ្ណាការមានវត្តមាននៅក្នុងសង្គមជាច្រើនជុំវិញពិភពលោក ហើយអាចជាទម្រង់នៃមរតកសម្រាប់ស្ត្រី ដោយផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវសុវត្ថិភាពហិរញ្ញវត្ថុក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ទោះយ៉ាងណា ការអនុវត្តនេះក៏បានបង្កឱ្យមានបញ្ហាសង្គមធ្ងន់ធ្ងរជាច្រើន រួមទាំងអំពើហិង្សាប្រឆាំងនឹងស្ត្រី និងការជំពាក់បំណុលដោយសារតែការទាមទារបណ្ណាការខ្ពស់ពេក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ទំនៀមទម្លាប់បណ្ណាការត្រូវបានរកឃើញនៅទូទាំងតំបន់ជាច្រើន៖ អាស៊ីខាងត្បូង (ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន បង់ក្លាដែស នេប៉ាល់) មជ្ឈិមបូព៌ា អាហ្វ្រិកខាងជើង និងតំបន់មួយចំនួននៅអឺរ៉ុបក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅអាស៊ីខាងត្បូង បណ្ណាការគឺជាបាតុភូតសង្គមដ៏ចម្រូងចម្រាស ដោយទោះបីមានច្បាប់ហាមឃាត់ក៏ដោយ ក៏វានៅតែត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយជាមូលហេតុនៃការស្លាប់របស់ស្ត្រីរាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

នៅអឺរ៉ុប ការប្រើប្រាស់បណ្ណាការគឺជារឿងធម្មតាសម្រាប់គ្រួសារអភិជនចាប់ពីសម័យកណ្តាល ប៉ុន្តែបានថយចុះនៅសតវត្សទី ១៩ និង ២០។ រូបភាពទូបណ្ណាការមួយនៅសារមន្ទីរអាល្លឺម៉ង់ បង្ហាញពីវត្ថុប្រើប្រាស់សម្រាប់ផ្ទុករបស់បណ្ណាការ ដែលគេប្រើនៅតំបន់នោះ។ ចំណែកនៅកម្ពុជាវិញ ទំនៀមទម្លាប់ដែលគេស្គាល់ថា «ខាន់ស្លា» មានលក្ខណៈជាការផ្តល់ទ្រព្យពីក្រុមគ្រួសារបុរសទៅខាងស្ត្រី ដែលជាទម្រង់ផ្ទុយពីបណ្ណាការបស្បើយទៅវិញ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានចងក្រងថា ប្រពៃណីបណ្ណាការមានឫសគល់តាំងពីបុរាណកាល។ នៅក្នុងចក្រភពរ៉ូមបុរាណ បណ្ណាការហៅថា «dos» ត្រូវបានផ្តល់ដោយឪពុកកូនក្រមុំ ដើម្បីជួយផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារថ្មី។ នៅអឺរ៉ុបសម័យកណ្តាល វាជាឧបករណ៍នយោបាយដើម្បីបង្កើតសម្ព័ន្ធមិត្តរវាងត្រកូលអភិជន។

រឿងព្រេងគ្រីស្ទសាសនាក៏បានភ្ជាប់ទៅនឹងបណ្ណាការដែរ។ វិគីភីឌាបានរៀបរាប់ពីរឿងរបស់លោក Saint Nicholas ដែលបានផ្តល់ថង់មាសដោយសម្ងាត់ដល់បុរសក្រីក្រម្នាក់ដែលមានកូនស្រីបីនាក់ ដើម្បីធ្វើជាបណ្ណាការ ដោយសារនៅសម័យនោះស្ត្រីគ្មានបណ្ណាការមិនអាចរៀបការបាន។ រឿងនេះក្រោយមកបានធ្វើឱ្យ Saint Nicholas ក្លាយជា Santa Claus ដែលជានិមិត្តរូបនៃការផ្តល់អំណោយ។

នៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេសកំឡុងសតវត្សទី ១៩ ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដូចជាសំបុត្រពី Cornwall ឆ្នាំ ១៨២៨ បានបង្ហាញថាបុរសខ្លះបានទាមទារបណ្ណាការពីស្ត្រីដែលពួកគេនឹងរៀបការ។ សំបុត្រនោះបញ្ជាក់ថា ស្ត្រីត្រូវតែមានប្រាក់យ៉ាងហោចណាស់ ១០០០ ផោន ដើម្បីជួយសាងសង់អគារ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច វិគីភីឌាពន្យល់ថា បណ្ណាការអាចមានតម្លៃខ្ពស់ ហើយរួមបញ្ចូលទាំងប្រាក់ គ្រឿងអលង្ការ ដីធ្លី ឬទ្រព្យសម្បត្តិសិល្បៈ។ ឧទាហរណ៍ រូបចម្លាក់ស្ពៃត្បូងថ្ម Jadeite Cabbage ដែលជាវត្ថុសិល្បៈដ៏ល្បីល្បាញ ត្រូវបានផ្តល់ជាបណ្ណាការដល់ព្រះនាង Jin ក្នុងពិធីរៀបអភិសេកជាមួយស្តេច Guangxu នៅឆ្នាំ ១៨៨៩។ ការទាមទារបណ្ណាការធំធេងអាចបង្កជាបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរដល់គ្រួសារកូនក្រមុំ ជាពិសេសក្នុងសហគមន៍ក្រីក្រ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការផ្តល់បណ្ណាការបានបង្កើតនូវទំនៀមទម្លាប់ សិល្បៈ និងអក្សរសាស្ត្រជាច្រើន។ គំនូរ «The Dowry» របស់វិចិត្រកររុស្ស៊ី Vasili Pukirev ឆ្លុះបញ្ចាំងពីទិដ្ឋភាពនៃការរៀបចំបណ្ណាការក្នុងសង្គមរុស្ស៊ី។ នៅក្នុងប្រទេសអាល់ហ្សេរី ក្រុមនារី Ouled Nail ធ្លាប់មានទម្លាប់រាំរកប្រាក់ដើម្បីប្រមូលបណ្ណាការសម្រាប់ខ្លួនឯង ហើយប្រពៃណីនេះនៅតែមានរហូតដល់សម័យទំនើប។ ចំពោះប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមិនមានបណ្ណាការតាមន័យត្រង់ក៏ដោយ ក៏ការផ្លាស់ប្តូរទ្រព្យសម្បត្តិរវាងគ្រួសារទាំងសងខាងនៅតែជាផ្នែកមួយនៃពិធីមង្គលការប្រពៃណី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យទំនើប បណ្ណាការនៅតែជាបញ្ហាសង្គមធ្ងន់ធ្ងរនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ប្រទេសឥណ្ឌាមានករណីស្លាប់របស់ស្ត្រីដោយសារអំពើហិង្សាទាក់ទងបណ្ណាការរាប់ពាន់ករណីក្នុងមួយឆ្នាំៗ បើទោះបីច្បាប់ Dowry Prohibition Act ឆ្នាំ ១៩៦១ ហាមឃាត់ការផ្តល់និងទទួលបណ្ណាការក៏ដោយ។ អង្គការសិទ្ធិស្ត្រីអន្តរជាតិ រួមទាំងអង្គការសហប្រជាជាតិ បានថ្កោលទោសការអនុវត្តនេះថាជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងបានអំពាវនាវឱ្យមានកំណែទម្រង់សង្គមឱ្យបានខ្លាំងក្លា។

ក្រៅពីឥណ្ឌា សហគមន៍ជនចំណាកស្រុកមកពីតំបន់ដែលមានទំនៀមបណ្ណាការ ក៏បន្តអនុវត្តទម្លាប់នេះនៅបរទេសដែរ ដែលជួនកាលបង្កជម្លោះជាមួយច្បាប់មូលដ្ឋាន។ សម្រាប់ប្រជាជនខ្មែរ ប្រធានបទនេះអាចជាមេរៀនសំខាន់អំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការលោភលន់ និងការរើសអើងយេនឌ័រ ព្រមទាំងលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការគោរពស្មើភាពគ្នាក្នុងគ្រួសារ។