អ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia អ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀន (អង់គ្លេស: drug counselor) គឺជាអ្នកជំនាញផ្នែកសុខភាពផ្លូវចិត្ត ដែលមានតួនាទីជួយបុគ្គលដែលមានបញ្ហាញៀនគ្រឿងញៀនឱ្យឈានទៅរកការងើបឡើងវិញ។ ការងាររបស់ពួកគេគឺជាផ្នែកមួយនៃដំណើរការស្តារនីតិសម្បទាគ្រឿងញៀន ដែល Wikipedia ពិពណ៌នាថាជា "ដំណើរការនៃការព្យាបាលវេជ្ជសាស្ត្រ ឬចិត្តសាស្ត្រ សម្រាប់ការពឹងផ្អែកលើសារធាតុចិត្តសាស្ត្រដូចជា គ្រឿងស្រវឹង ថ្នាំពេទ្យ និងគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់"។ គោលបំណងចម្បងនៃការស្តារនីតិសម្បទាគឺដើម្បីឱ្យអ្នកជំងឺប្រឈមមុខនឹងការពឹងផ្អែក និងបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់សារធាតុញៀន ដើម្បីជៀសវាងនូវផលវិបាកផ្នែកចិត្តសាស្ត្រ ច្បាប់ ហិរញ្ញវត្ថុ សង្គម និងវេជ្ជសាស្ត្រ។

អ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀនធ្វើការក្នុងកន្លែងផ្សេងៗរួមមាន មន្ទីរពេទ្យ មណ្ឌលស្តារនីតិសម្បទា គុក និងការិយាល័យឯកជន។ ពួកគេផ្តល់សេវាកម្មវាយតម្លៃ ការប្រឹក្សាបុគ្គល និងក្រុម ការអប់រំអំពីការញៀន និងការគាំទ្រក្នុងការការពារការធ្លាក់ចុះវិញ។ តាមការពិពណ៌នាក្នុង Wikipedia អ្នកប្រឹក្សាត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលឱ្យយល់ពីយន្តការនៃការញៀន រួមទាំងកត្តាជីវសាស្ត្រ ផ្លូវចិត្ត និងសង្គម។ ពួកគេជួយអតិថិជនក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណមូលហេតុនៃការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀន និងបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីរស់នៅដោយគ្មានគ្រឿងញៀន។ នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន អ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀនត្រូវតែទទួលបានសញ្ញាបត្រថ្នាក់ឧត្តមសិក្សាផ្នែកចិត្តវិទ្យា ឬការងារសង្គម ហើយត្រូវឆ្លងកាត់ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញជាក់លាក់ និងការប្រឡងយកអាជ្ញាប័ណ្ណ។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា ទោះបីជាស្តង់ដារប្រែប្រួល ក៏ការអប់រំបន្តត្រូវបានទាមទារដើម្បីរក្សាការបញ្ជាក់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាម Wikipedia ដែលបានដកស្រង់ទិន្នន័យពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និងការិយាល័យគ្រឿងញៀន និងឧក្រិដ្ឋកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UNODC) ជំងឺញៀនគ្រឿងញៀនប៉ះពាល់ដល់មនុស្សរាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសដែលមានអត្រាគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ខ្ពស់។ អ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀនមាននៅទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្តែចំនួននិងការបណ្តុះបណ្តាលប្រែប្រួលទៅតាមប្រទេស។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប អ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀនត្រូវបានគេតម្រូវឱ្យមានការបញ្ជាក់ ឬអាជ្ញាប័ណ្ណ ខណៈដែលនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ វិស័យនេះនៅមានការអភិវឌ្ឍតិចតួច។

នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រទេសកម្ពុជា វៀតណាម និងថៃ កំពុងឃើញការកើនឡើងនៃតម្រូវការអ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀន ដោយសារការរីករាលដាលនៃគ្រឿងញៀនសំយោគ ដូចជា មេតំហ្វេតាមីន។ បច្ចុប្បន្ន មានមណ្ឌលស្តារនីតិសម្បទាមួយចំនួននៅកម្ពុជាដែលផ្តល់សេវាប្រឹក្សា ប៉ុន្តែចំនួនអ្នកជំនាញដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលនៅមានកម្រិតនៅឡើយ។ តាម Wikipedia ប្រជាជនដែលត្រូវការសេវាកម្មនេះរួមមានមនុស្សគ្រប់វ័យ និងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែអ្នកដែលរស់នៅក្នុងតំបន់មានប្រាក់ចំណូលទាប តែងតែមានការពិបាកក្នុងការទទួលបានសេវា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ការញៀនគ្រឿងញៀនត្រូវបានគេយល់ថាជាកំហុសផ្លូវសីលធម៌ មិនមែនជាជំងឺដែលត្រូវការការព្យាបាលនោះទេ។ នៅដើមសតវត្សទី ២០ ការព្យាបាលភាគច្រើនគឺជាការដាក់ពន្ធនាគារ ឬការដាក់ចូលមន្ទីរពេទ្យផ្លូវចិត្ត។ យោងតាម Wikipedia ការបង្កើតអង្គការ Alcoholics Anonymous (AA) នៅឆ្នាំ ១៩៣៥ បានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់វិធីសាស្ត្រគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក និងការទទួលស្គាល់ថាការញៀនជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ។ នេះបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍនៃការប្រឹក្សាគ្រឿងញៀនជាវិជ្ជាជីវៈ។

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ សហគមន៍ព្យាបាល (therapeutic communities) បានចាប់ផ្តើមលេចឡើង ដោយសង្កត់សំឡេងលើការរស់នៅជាក្រុម និងការទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ខ្លួន។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ តួនាទីរបស់អ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀនបានក្លាយជាផ្លូវការ ដោយមានកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាល និងការបញ្ជាក់។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និង ១៩៩០ វិធីសាស្ត្រព្យាបាលបែបយល់ដឹង-អាកប្បកិរិយា (CBT) និងការសម្ភាសន៍បំផុសទឹកចិត្ត (motivational interviewing) បានចាប់ផ្តើមត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយ ដូចដែលបានកត់ត្រានៅក្នុង Wikipedia។ ស្របជាមួយគ្នានេះ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំជំនួយដូចជា methadone និង buprenorphine សម្រាប់ការពឹងផ្អែកលើអូពីអូអ៊ីត បានបញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់នៃការព្យាបាលរួមគ្នារវាងវេជ្ជសាស្ត្រ និងការប្រឹក្សា។

នៅកម្ពុជា ប្រវត្តិនៃការប្រឹក្សាគ្រឿងញៀនមានលក្ខណៈថ្មីថ្មោង។ កន្លងមក ការព្យាបាលពឹងផ្អែកលើវិធីបុរាណ ឬការដាក់ទណ្ឌកម្ម។ ក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំចុងក្រោយ មានការបង្កើតមណ្ឌលស្តារនីតិសម្បទាមួយចំនួន និងការបណ្តុះបណ្តាលអ្នកប្រឹក្សាដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការអន្តរជាតិ ដូចជាអង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនានា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការព្យាបាលគ្រឿងញៀនមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់។ យោងតាមការវិភាគក្នុង Wikipedia ការញៀនគ្រឿងញៀនបណ្តាលឱ្យខាតបង់ផលិតភាពការងារ ថ្លៃព្យាបាលសុខភាពកើនឡើង និងបន្ទុកប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ព្រហ្មទណ្ឌ។ ការស្រាវជ្រាវដែលត្រូវបានដកស្រង់ដោយ Wikipedia បង្ហាញថា រាល់ ១ ដុល្លារដែលវិនិយោគក្នុងការព្យាបាលគ្រឿងញៀន អាចសន្សំបានប្រមាណ ៤ ទៅ ៧ ដុល្លារក្នុងការកាត់បន្ថយឧក្រិដ្ឋកម្ម និងចំណាយសុខភាព។ នៅកម្ពុជា ការចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាលសម្រាប់ការព្យាបាលគ្រឿងញៀននៅមានកម្រិត ដែលជាឧបសគ្គដល់ការពង្រីកសេវា។ ការវិនិយោគលើសេវាប្រឹក្សាអាចកាត់បន្ថយការចំណាយសង្គមរយៈពេលវែង ដោយជួយអ្នកញៀនឱ្យត្រឡប់ទៅជាកម្លាំងពលកម្មដែលមានផលិតភាព។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ឥរិយាបថចំពោះការញៀនប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង។ នៅក្នុងសង្គមអាស៊ីជាច្រើន រួមទាំងកម្ពុជា ការញៀនគ្រឿងញៀនត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជារឿងអាម៉ាស់ និងជាការបរាជ័យផ្ទាល់ខ្លួន ដែលធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺនិងគ្រួសារស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការស្វែងរកជំនួយ។ Wikipedia ពិពណ៌នាថា កម្មវិធីប្រឹក្សាដែលមានប្រសិទ្ធភាព គឺជាកម្មវិធីដែលគិតគូរពីបរិបទវប្បធម៌ រួមទាំងការចូលរួមពីគ្រួសារ និងការប្រើប្រាស់ភាសាដែលសមស្រប។ ការបណ្តុះបណ្តាលអ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀននៅកម្ពុជាកំពុងព្យាយាមបញ្ចូលវិធីសាស្ត្រព្យាបាលបែបលោកខាងលិចជាមួយនឹងតម្លៃប្រពៃណីខ្មែរ ដើម្បីបង្កើនការទទួលយក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងបរិបទសកលឆ្នាំ ២០២៦ តួនាទីរបស់អ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀនកំពុងមានសារៈសំខាន់កាន់តែខ្លាំងឡើង ដោយសារការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់នៃការញៀន។ យោងតាម Wikipedia ដែលដកស្រង់ពី UNODC វិបត្តិអូពីអូអ៊ីតនៅអាមេរិក ការកើនឡើងនៃមេតំហ្វេតាមីននៅអាស៊ី និងការលេចឡើងនៃគ្រឿងញៀនសំយោគថ្មីៗ បានបង្កើតតម្រូវការយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់សេវាព្យាបាលដែលមានមូលដ្ឋានលើភស្តុតាង។ ការរាតត្បាតនៃជំងឺ COVID-19 ក៏បានធ្វើឱ្យស្ថានភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមនុស្សជាច្រើនបានងាកទៅរកគ្រឿងញៀនដើម្បីទប់ទល់នឹងភាពតានតឹង និងភាពឯកា តាមការរាយការណ៍របស់ WHO ដែលត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុង Wikipedia។

នៅកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់លើការព្យាបាលគ្រឿងញៀន ដោយបានបើកមណ្ឌលស្តារនីតិសម្បទាថ្មីៗ និងបណ្តុះបណ្តាលអ្នកប្រឹក្សាបន្ថែម។ យ៉ាងណាមិញ កង្វះធនធាន និងអ្នកជំនាញដែលមានគុណវុឌ្ឍិ នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមធំ។ ការផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងបញ្ហាជួញដូរគ្រឿងញៀនតាមព្រំដែន ធ្វើឱ្យតម្រូវការអ្នកប្រឹក្សាគ្រឿងញៀននៅកម្ពុជាកាន់តែសំខាន់ ដូចដែលបានរំលេចនៅក្នុងរបាយការណ៍ព័ត៌មានក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។