ប្រធានបទ Topic
ការជួញដូរគ្រឿងញៀន
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
ការជួញដូរគ្រឿងញៀន (drug trafficking) គឺជាទីផ្សារខ្មៅសកលដែលផ្តោតលើការដាំដុះ ការផលិត ការចែកចាយ និងការលក់គ្រឿងញៀនខុសច្បាប់។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ដោយផ្អែកលើរបាយការណ៍របស់ស្ថាប័នគិត Global Financial Integrity ទំហំទីផ្សារគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់សកលត្រូវបានប៉ាន់ស្មានចន្លោះពី ៤២៦ ទៅ ៦៥២ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ ដែលស្មើនឹងជិត ១% នៃពាណិជ្ជកម្មសកលសរុប។
ច្បាប់ភាគច្រើននៅលើពិភពលោក ហាមឃាត់ការជួញដូរគ្រឿងញៀនជាច្រើនប្រភេទ លើកលែងតែមានអាជ្ញាបណ្ណពិសេស ដោយប្រើច្បាប់ហាមឃាត់គ្រឿងញៀន។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនខុសច្បាប់នៅតែរីករាលដាលជាសកល ហើយអាជ្ញាធរក្នុងស្រុកជួបការលំបាកក្នុងការកាត់បន្ថយអត្រាប្រើប្រាស់។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
ការជួញដូរគ្រឿងញៀនមានលក្ខណៈឆ្លងដែន។ តាម Wikipedia តំបន់អាមេរិកឡាទីន ជាពិសេសកូឡុំប៊ី ម៉ិកស៊ិក និងប្រទេសនៅអាមេរិកកណ្តាល គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតនិងដឹកជញ្ជូនកូកាអ៊ីនទៅកាន់ទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពអឺរ៉ុប។ បញ្ជាការដ្ឋានភាគខាងត្បូងនៃសហរដ្ឋអាមេរិក (USSOUTHCOM) តាមដានផ្លូវអាកាសសង្ស័យនៅទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូងជាប្រចាំ។
នៅតំបន់អាស៊ី តំបន់ត្រីកោណមាស (ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ) និងតំបន់អឌ្ឍចន្ទមាសក្នុងអាហ្វហ្គានីស្ថាន គឺជាប្រភពធំនៃហេរ៉ូអ៊ីននិងហាស៊ីស។ ក្រុមហ៊ុន និងបណ្តាញឯកជន រួមជាមួយក្រុមឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ មានតួនាទីជាអ្នកដឹកជញ្ជូនឆ្លងព្រំដែន។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
តាមឯកសារ Wikipedia ការជួញដូរគ្រឿងញៀនមានឫសគល់តាំងពីសតវត្សទី ១៩ ដោយរួមមានសង្គ្រាមអាភៀនរវាងចក្រភពអង់គ្លេសនិងចិន។ នៅដើមសតវត្សទី ២០ កូកាអ៊ីននិងហេរ៉ូអ៊ីនបានក្លាយជាទំនិញពេញនិយមនៅទីក្រុងធំៗនៅអឺរ៉ុប រួមមានទីក្រុងប៊ែរឡាំង មុនពេលច្បាប់ហាមឃាត់អន្តរជាតិត្រូវបានអនុវត្ត។
ក្រោយពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ បណ្តាញជួញដូរសកលបានរីកលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ Wikipedia បានរាយការណ៍អំពីការកើនឡើងនៃសម្ព័ន្ធគ្រឿងញៀន (cartels) នៅកូឡុំប៊ីនិងម៉ិកស៊ិកក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៨០ និង ១៩៩០ ដែលបង្កការប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខសាធារណៈយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះបានឃើញការកើនឡើងនៃការផលិតមេតំហ្វេតាមីននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងការផ្ទុះវិបត្តិអូពីយ៉ូអ៊ីតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។
ករណីដ៏ល្បីមួយត្រូវបាន Wikipedia កត់ត្រាគឺការចាប់ខ្លួនក្មួយប្រុសពីររបស់អតីតប្រធានាធិបតីវេណេហ្ស៊ុយអេឡា Nicolás Maduro ដោយ DEA នៃសហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ ២០១៥ ក្នុងបទពាក់ព័ន្ធនឹងការជួញដូរកូកាអ៊ីន។
សេដ្ឋកិច្ច និងផលប៉ះពាល់សង្គម
ប្រភព: Wikipedia
ការជួញដូរគ្រឿងញៀនបង្កើតប្រាក់ចំណូលដ៏ច្រើនសម្រាប់បណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្ម។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ប្រាក់សុទ្ធចំនួន ២០៧ លានដុល្លារត្រូវបានរឹបអូសពី Zhenli Ye Gon នៅម៉ិកស៊ិកនៅឆ្នាំ ២០០៧ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំហំហិរញ្ញវត្ថុនៃឧស្សាហកម្មនេះ។
ផលប៉ះពាល់សង្គមក៏ធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។ ក្រាហ្វិក Wikipedia បង្ហាញថា អត្រាសម្លាប់មនុស្សនៅម៉ិកស៊ិកបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដែលអ្នកវិភាគជាច្រើនភ្ជាប់ទៅនឹងសង្គ្រាមរវាងសម្ព័ន្ធគ្រឿងញៀន។ លុយខ្មៅពីការជួញដូរក៏ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាជ្រៀតចូលប្រព័ន្ធនយោបាយ និងហិរញ្ញវត្ថុនៃប្រទេសផ្សេងៗ រួមមានស៊ីរីក្រោមរបបបាអាស ដែលយោងតាម Wikipedia Maher al-Assad ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាបានគ្រប់គ្រងប្រតិបត្តិការគ្រឿងញៀនរបស់រដ្ឋ។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ការជួញដូរគ្រឿងញៀនមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងដិតដាមនឹងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ កម្ពុជា ដែលជាប្រទេសជិតខាងតំបន់ត្រីកោណមាស ជារឿយៗត្រូវបានប្រើជាផ្លូវឆ្លងកាត់ដឹកជញ្ជូនមេតំហ្វេតាមីននិងសារធាតុហេរ៉ូអ៊ីនទៅកាន់វៀតណាម ថៃ និងទីផ្សារឆ្ងាយជាងនេះ។ ស្ថាប័នអាស៊ាន និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ជាពិសេស UNODC តាមដានការវិវឌ្ឍនេះជា