យុទ្ធនាការប្រឆាំងគ្រឿងញៀននៅហ្វីលីពីន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា យុទ្ធនាការប្រឆាំងគ្រឿងញៀននៅហ្វីលីពីន ដែលគេហៅផងដែរថាជា "សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀនហ្វីលីពីន" គឺជាការពង្រឹងយុទ្ធនាការប្រឆាំងគ្រឿងញៀនយ៉ាងខ្លាំងក្លាដែលផ្តួចផ្តើមឡើងក្នុងរដ្ឋបាលរបស់លោកប្រធានាធិបតី រ៉ូទ្រីហ្គោ ឌូទែរតេ (Rodrigo Duterte)។ លោកឌូទែរតេបានកាន់តំណែងពីថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦ រហូតដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ ហើយយុទ្ធនាការនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាគោលនយោបាយស្នូលរបស់លោក។

យុទ្ធនាការនេះបានកាត់បន្ថយការរីករាលដាលនៃគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់នៅក្នុងប្រទេស ប៉ុន្តែវាបានទទួលរងការថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងពីព្រោះមានការសម្លាប់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ (EJK) ដែលគេចោទប្រកាន់ថាធ្វើឡើងដោយសមត័កិច្ចប៉ូលីស និងក្រុមអ្នកសម្លាប់មិនស្គាល់មុខ។ តួលេខជាផ្លូវការរបស់រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីនសម្រាប់ឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញថាមានជនសង្ស័យគ្រឿងញៀនចំនួន ៦.២៥២ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦។ ទោះជាយ៉ាងណា អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នកសិក្សាបានប៉ាន់ប្រមាណថាចំនួនជនស៊ីវិលដែលបានស្លាប់នៅក្នុង "ប្រតិបត្តិការប្រឆាំងគ្រឿងញៀន" គឺខ្ពស់ជាងឆ្ងាយ គឺមានពី ១២.០០០ ទៅ ៣០.០០០ នាក់ ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេសន្មតថាជាការសម្លាប់ដោយប៉ូលីស និងក្រុមអ្នកប្រុងប្រយ័ត្ន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យុទ្ធនាការប្រឆាំងគ្រឿងញៀននេះបានកើតឡើងនៅទូទាំងសាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន ដែលជាប្រជុំកោះមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានរាជធានីនៅម៉ានីល៉ា និងមានប្រជាជនប្រមាណជាង ១០០ លាននាក់។ តំបន់ដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរជាងគេគឺសហគមន៍ក្រីក្រក្នុងទីក្រុង ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ម៉ានីល៉ា និងទីក្រុងជុំវិញដូចជា ណាវ៉ូតាស (Navotas) ជាដើម។

តាមការរាយការណ៍របស់វីគីភីឌា អ្នកចូលរួមសំខាន់ក្នុងយុទ្ធនាការនេះរួមមានកម្លាំងប៉ូលីសជាតិហ្វីលីពីន (Philippine National Police) និងក្រុមអ្នកប្រុងប្រយ័ត្នដែលធ្វើសកម្មភាពដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវ។ ជនរងគ្រោះភាគច្រើនជាបុរសវ័យក្មេងមកពីគ្រួសារក្រីក្រ ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជនសង្ស័យពាក់ព័ន្ធគ្រឿងញៀន ហើយពួកគេច្រើនតែគ្មានឱកាសការពារខ្លួនតាមផ្លូវច្បាប់ឡើយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា យុទ្ធនាការនេះត្រូវបានចាប់ផ្តើមភ្លាមៗបន្ទាប់ពីលោកឌូទែរតេឡើងកាន់អំណាចក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៦។ លោកបានប្រកាសជាសាធារណៈនូវបញ្ជីឈ្មោះជនពាក់ព័ន្ធគ្រឿងញៀន និងបានផ្តល់សិទ្ធិយ៉ាងទូលំទូលាយដល់កម្លាំងសន្តិសុខក្នុងការបង្ក្រាប។ ក្នុងរយៈពេលពីរបីខែដំបូង ចំនួនអ្នកស្លាប់បានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមានការរាយការណ៍ពីការសម្លាប់ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការស្ទើរតែរាល់ថ្ងៃ ដែលធ្វើឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង។

តួលេខផ្លូវការត្រឹមឆ្នាំ២០២២ បង្ហាញថាជនសង្ស័យចំនួន ៦.២៥២ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ ប៉ុន្តែអង្គការសិទ្ធិមនុស្សបានប៉ាន់ស្មានតួលេខនេះថាអាចមានចន្លោះពី ១២.០០០ ទៅ ៣០.០០០ នាក់។ គម្លាតនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការលំបាកក្នុងការកត់ត្រា និងការចូលរួមយ៉ាងសកម្មរបស់ក្រុមអ្នកប្រុងប្រយ័ត្ន។ យុទ្ធនាការនេះត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ថាជារឿងអាស្រូវសិទ្ធិមនុស្សដ៏ធំបំផុតមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើបរបស់ហ្វីលីពីន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យុទ្ធនាការនេះបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌សង្គមហ្វីលីពីន។ ក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការបង្ក្រាបយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបានធ្វើឲ្យទីផ្សារគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់រង្គើ ប៉ុន្តែក៏បានបង្កើនការភ័យខ្លាច និងការបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងសហគមន៍ក្រីក្រផងដែរ។ ពីទស្សនៈវប្បធម៌ យុទ្ធនាការនេះបានបំបែកសង្គមជាពីរក្រុម គឺអ្នកគាំទ្រដែលយល់ថាវាចាំបាច់សម្រាប់សន្តិសុខ និងអ្នកប្រឆាំងដែលមើលឃើញថាវាជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

តាមរបាយការណ៍ពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ វិធីសាស្ត្រហិង្សាបានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋលើនីតិរដ្ឋ និងបានបង្កើត "វប្បធម៌នៃការកាប់សម្លាប់" ដែលជាស្លាកស្នាមយូរអង្វែងនៅក្នុងសង្គមហ្វីលីពីន។ គ្រួសារជនរងគ្រោះជាច្រើនមិនត្រឹមតែទទួលការបាត់បង់សមាជិកគ្រួសារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរងនូវការមាក់ងាយពីសង្គមទៀតផង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០២៦ យុទ្ធនាការប្រឆាំងគ្រឿងញៀននៅហ្វីលីពីននៅតែជាប្រធានបទដែលទទួលការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ជាពិសេសសម្រាប់បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន ដែលកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាគ្រឿងញៀនដូចគ្នា។ កម្ពុជាក៏អាចទាញមេរៀនពីផលវិបាកនៃការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រហិង្សាក្នុងការប្រឆាំងគ្រឿងញៀននេះដែរ។

តាមការរាយការណ៍ពីក្រុមសិទ្ធិមនុស្ស ការទាមទារយុត្តិធម៌ និងសំណងដល់ជនរងគ្រោះនៅតែបន្តរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយនៅមានការលំបាកក្នុងការនាំអ្នកទទួលខុសត្រូវមកផ្តន្ទាទោស។ បញ្ហានេះជាការដាស់តឿនដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយអំពីសារៈសំខាន់នៃការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងនីតិរដ្ឋនៅក្នុងយុទ្ធនាការប្រឆាំងគ្រឿងញៀនណាមួយ។