ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ថ្នាំ គឺជាសារធាតុគីមីណាមួយដែលមិនមែនជាសារធាតុចិញ្ចឹមសំខាន់ ហើយនៅពេលដែលគ្រប់គ្រងទៅក្នុងសារពាង្គកាយមានជីវិត នឹងបង្កើតឥទ្ធិពលជីវសាស្ត្រ។ យោងតាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ការប្រើប្រាស់ថ្នាំអាចត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការស្រូបចូល ការចាក់ ការជក់ ការលេប ការស្រូបតាមបណ្តុំស្បែក ការបញ្ចូលតាមរន្ធគូទ ឬការរំលាយក្រោមអណ្តាត។ ថ្នាំមានច្រើនប្រភេទរួមមានឱសថព្យាបាល សារធាតុញៀនកម្សាន្ត និងសារធាតុពុលផ្សេងៗ។

ថ្នាំដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសង្គមមនុស្ស ចាប់ពីការព្យាបាលជំងឺ រហូតដល់ការបង្កើតនូវបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈ ដូចជាការញៀនជាដើម។ ការយល់ដឹងអំពីថ្នាំ និងឥទ្ធិពលរបស់វា គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃវេជ្ជសាស្ត្រ ឱសថសាស្ត្រ និងគោលនយោបាយសុខភាពជាតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រើប្រាស់ថ្នាំមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សលោក។ តាមវិគីភីឌា មនុស្សបុរេប្រវត្តិបានរកឃើញថារុក្ខជាតិខ្លះមានឥទ្ធិពលព្យាបាល ឬផ្លូវចិត្ត។ តាំងពីយុគថ្ម មានការប្រើប្រាស់ថ្នាំញៀនដូចជាអាភៀន និងកញ្ឆា ក្នុងពិធីសាសនា និងការព្យាបាលបែបបុរាណ។ ឧទាហរណ៍ នៅអាម៉ាហ្សូន អ្នកថ្នាំពពួក (shaman) បានប្រើថ្នាំរុក្ខជាតិដើម្បីព្យាបាលជំងឺ និងបង្កើតបទពិសោធន៍ផ្លូវចិត្ត។

នៅក្នុងអរិយធម៌បុរាណ ដូចជាចិន អេហ្ស៊ីប និងក្រិក ការប្រើប្រាស់ឱសថត្រូវបានកត់ត្រាយ៉ាងល្អិតល្អន់។ ក្នុងសតវត្សទី ១៩ និងទី ២០ ការអភិវឌ្ឍវិទ្យាសាស្ត្រគីមីបាននាំឱ្យមានការផលិតថ្នាំសំយោគជាច្រើន ដូចជាថ្នាំអាស្ពីរីន និងថ្នាំផ្សេងៗទៀត។ ការកើនឡើងនៃឧស្សាហកម្មឱសថបានធ្វើឱ្យថ្នាំអាចរកបានកាន់តែទូលំទូលាយ ប៉ុន្តែក៏បាននាំឱ្យមានបញ្ហាការប្រើប្រាស់ខុសផងដែរ។

នៅប្រទេសកម្ពុជា រុក្ខជាតិឱសថបុរាណត្រូវបានប្រើជាយូរមកហើយ ដូចជាគ្រឿងញៀនបុរាណក្នុងពិធីសាសនា និងឱសថបូរាណ។ សព្វថ្ងៃនេះ កម្ពុជាក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាការជួញដូរគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ផងដែរ។

ប្រភេទថ្នាំ

ប្រភព: Wikipedia

ថ្នាំត្រូវបានចាត់ថ្នាក់តាមឥទ្ធិពលជីវសាស្ត្រ ដូចជាថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់ ថ្នាំប្រឆាំងនឹងការរលាក ថ្នាំប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្លង និងថ្នាំដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធប្រសាទកណ្តាល។ យោងតាមវិគីភីឌា ថ្នាំអាចត្រូវបានបែងចែកជាក្រុមធំៗដូចជា៖

• ឱសថ (pharmaceutical drugs)៖ ត្រូវបានផលិតក្រោមការគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង សម្រាប់ព្យាបាល ឬការពារជំងឺ។ ឧទាហរណ៍ អាស្ពីរីន, ថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក, និង Nexium (esomeprazole) ដែលប្រើសម្រាប់បន្ថយអាស៊ីតក្រពះ។
• សារធាតុញៀនកម្សាន្ត (recreational drugs)៖ ជាសារធាតុដែលប្រើសម្រាប់តែការកម្សាន្ត ឬការផ្លាស់ប្តូរស្មារតី ដូចជាកញ្ឆា កូកាអ៊ីន និងអាភៀន។ ការប្រើប្រាស់របស់វាភាគច្រើនខុសច្បាប់ និងអាចបង្កឱ្យមានការញៀន។
• ឱសថបុរាណ និងរុក្ខជាតិព្យាបាល (herbal medicines)៖ មានដើមកំណើតពីរុក្ខជាតិ ហើយត្រូវបានប្រើក្នុងឱសថបុរាណជាយូរមកហើយ។ ឧទាហរណ៍ ដូចជារុក្ខជាតិ San Pedro និង ayahuasca។

ភាពខុសគ្នារវាងឱសថ និងគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ ច្រើនតែផ្អែកលើច្បាប់ និងការទទួលយកក្នុងសង្គម ជាជាងលក្ខណៈគីមីរបស់វា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឧស្សាហកម្មឱសថគឺជាវិស័យសេដ្ឋកិច្ចធំមួយ ដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍថ្នាំថ្មីត្រូវការការវិនិយោគយ៉ាងច្រើន ហើយជារឿយៗត្រូវឆ្លងកាត់ដំណើរការអនុម័តពីរដ្ឋាភិបាល។ ក្រុមហ៊ុនឱសថធំៗដូចជា Pfizer, Johnson & Johnson និង Novartis ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់ថ្នាំទូទាំងពិភពលោក។

ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនោះ ពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ក៏ជាបញ្ហាសកលដ៏ធំផងដែរ។ តាមវិគីភីឌា អង្គការសហប្រជាជាតិបានប៉ាន់ប្រមាណថា តម្លៃទីផ្សារគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ពិភពលោកគឺរាប់រយពាន់លានដុល្លារ។ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងកម្ពុជា តំបន់ត្រីកោណមាស (ភូមា ឡាវ ថៃ) ធ្លាប់ជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតអាភៀនដ៏ធំ។ សព្វថ្ងៃ គ្រឿងញៀនសំយោគដូចជាមេតំហ្វេតាមីនកំពុងកើនឡើងក្នុងតំបន់។

ផ្នែកវប្បធម៌ ថ្នាំដើរតួនាទីជាច្រើន។ នៅក្នុងសង្គមខ្លះ ការប្រើថ្នាំញៀនក្នុងពិធីសាសនាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃប្រពៃណី។ ក្នុងវប្បធម៌ប៉ុប និងតន្ត្រី ការយោងទៅលើគ្រឿងញៀនគឺជារឿងធម្មតា ដែលជារឿយៗប៉ះពាល់ដល់យុវជន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ថ្នាំនៅតែជាប្រធានបទដែលមានការជជែកវែកញែកយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនសំយោគ និងវិបត្តិអូពីអូយដ៍នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសដទៃ។ យោងតាមវិគីភីឌា ចលនាធ្វើឱ្យកញ្ឆាស្របច្បាប់ (cannabis legalization) កំពុងរីករាលដាលនៅអាមេរិក និងអឺរ៉ុប ដែលនាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយសំខាន់ៗ។

ក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រ ការស្រាវជ្រាវថ្មីៗកំពុងស្វែងរកការប្រើប្រាស់ថ្នាំញៀនដូចជា psilocybin (ពីផ្សិត magic) និង MDMA ក្នុងការព្យាបាលបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តដូចជាជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត និង PTSD។ នេះជាផ្នែកមួយនៃ "យុគសម័យថ្មីនៃឱសថផ្លូវចិត្ត" (psychedelic renaissance)។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងគ្រឿងញៀននៅតែជាអាទិភាព ដោយរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ឱ្យអនុវត្តច្បាប់តឹងរ៉ឹង និងយុទ្ធនាការប្រឆាំងគ្រឿងញៀនជាញឹកញាប់។ អ្នកអាន KhmerPulse គួរតែតាមដានការវិវឌ្ឍថ្មីៗទាក់ទងនឹងគោលនយោបាយ និងសុខភាពសាធារណៈដែលទាក់ទងនឹងថ្នាំ និងគ្រឿងញៀននាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។