ការបើកបរក្រោមឥទ្ធិពល

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការបើកបរក្រោមឥទ្ធិពល (Driving under the influence ឬ DUI) គឺជាបទឧក្រិដ្ឋនៃការបើកបរយានយន្ត ការធ្វើប្រតិបត្តិការ ឬការគ្រប់គ្រងយានយន្ត នៅពេលដែលអ្នកបើកបរមានការថមថយសមត្ថភាពដោយសារឥទ្ធិពលនៃគ្រឿងស្រវឹង ឬគ្រឿងញៀនណាមួយ ទោះជាគ្រឿងញៀនកម្សាន្ត ឬតាមវេជ្ជបញ្ជាក៏ដោយ។ ពាក្យផ្សេងៗជាច្រើនត្រូវបានប្រើសម្រាប់បទល្មើសនេះនៅតាមដែនសមត្ថកិច្ចផ្សេងៗគ្នា ដូចជា Driving while intoxicated (DWI) ជាដើម។

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ការបើកបរក្រោមឥទ្ធិពលគឺជាមូលហេតុចម្បងមួយនៃគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅទូទាំងពិភពលោក។ បទល្មើសនេះអាចនាំឲ្យមានទោសព្រហ្មទណ្ឌដូចជា ការផាកពិន័យ ការព្យួរប័ណ្ណបើកបរ និងការជាប់ពន្ធនាគារ។ ការធ្វើតេស្តសម្រាប់ DUI រួមមានការតេស្តស្ថានភាពស្រវឹងនៅទីវាល ការប្រើឧបករណ៍វាស់កម្រិតជាតិអាល់កុលក្នុងដង្ហើម និងការតេស្តឈាម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាម Wikipedia ច្បាប់ DUI មានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។ កម្រិតជាតិអាល់កុលក្នុងឈាម (Blood Alcohol Concentration ឬ BAC) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាខុសច្បាប់មានចាប់ពីសូន្យរហូតដល់ ០.០៨% ឬខ្ពស់ជាងនេះ អាស្រ័យលើដែនសមត្ថកិច្ច។ ឧទាហរណ៍ សហរដ្ឋអាមេរិកមានកម្រិត BAC ខុសច្បាប់នៅ ០.០៨% សម្រាប់អ្នកបើកបរធម្មតា ចំណែកប្រទេសស៊ុយអែតមានកម្រិត ០.០២%។ នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន ក៏មានគោលនយោបាយគ្មានការអត់ឱនសម្រាប់អ្នកបើកបរដែលមានអាយុតិចជាងអាយុកំណត់ផងដែរ។

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia អ្នកបើកបរវ័យក្មេង ជាពិសេសបុរស មានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារ DUI។ ទិន្នន័យស្ថិតិបង្ហាញថា គ្រោះថ្នាក់បណ្តាលមកពីការបើកបរស្រវឹងបង្ករបួសនិងស្លាប់រាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅទូទាំងពិភពលោក។ ប្រទេសជាច្រើនបានអនុវត្តវិធានការត្រួតពិនិត្យដូចជាការធ្វើតេស្តដង្ហើមដោយចៃដន្យ និងចំណុចត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ច្បាប់ប្រឆាំងនឹងការបើកបរស្រវឹងដំបូងគេត្រូវបានអនុម័តនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០។ នៅឆ្នាំ១៨៩៧ អ្នកបើកបរតាក់ស៊ីនៅទីក្រុងឡុងដ៍ម្នាក់បានក្លាយជាមនុស្សដំបូងដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីបទបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង។ រដ្ឋញូវយ៉ករបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តច្បាប់ហាមឃាត់ការបើកបរស្រវឹងជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩១០។ មុនពេលមានឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រ មន្ត្រីប៉ូលិសពឹងផ្អែកលើការធ្វើតេស្តដូចជាការដើរតាមបន្ទាត់ ឬការប៉ះច្រមុះជាដើម។

នៅឆ្នាំ ១៩៥៤ លោក Robert Borkenstein បានបង្កើតឧបករណ៍វាស់កម្រិតជាតិអាល់កុលក្នុងដង្ហើម (breathalyzer) ដែលបានធ្វើបដិវត្តន៍ការអនុវត្តច្បាប់ DUI។ ក្នុងកំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ចលនាសង្គមដូចជា Mothers Against Drunk Driving (MADD) នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើតការយល់ដឹងសាធារណៈ និងការជំរុញច្បាប់ឲ្យតឹងរ៉ឹងជាងមុន។ ផ្ទាំងរូបភាពដូចជា "កុំលាយពួកវា" ពីឆ្នាំ ១៩៣៧ (ដូចរូបខាងលើ) បានបង្ហាញពីការផ្សព្វផ្សាយដំបូងបង្អស់ប្រឆាំងនឹងការបើកបរស្រវឹង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពី DUI មានចំនួនយ៉ាងធំធេង រួមមានការចំណាយលើការព្យាបាលវេជ្ជសាស្ត្រ ការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ការបាត់បង់ផលិតភាព ការកើនឡើងថ្លៃធានារ៉ាប់រង និងការចំណាយលើប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកតែមួយ ការចំណាយប្រចាំឆ្នាំដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រោះថ្នាក់ស្រវឹងត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាមានរាប់ពាន់លានដុល្លារ។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ អាកប្បកិរិយាចំពោះការផឹកស៊ី និងការបើកបរមានភាពខុសគ្នាពីសង្គមមួយទៅសង្គមមួយ។ យោងតាម Wikipedia នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន យុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈ ការរឹតបន្តឹងច្បាប់ និងកម្មវិធីអប់រំបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយអត្រា DUI។ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ វប្បធម៌ផឹកស៊ីជារឿយៗនៅតែបង្កបញ្ហាប្រឈម ហើយការអនុវត្តច្បាប់អាចមានកម្រិត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការមាក់ងាយសង្គមចំពោះអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើស DUI បានកើនឡើងជាលំដាប់នៅទូទាំងពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

យោងតាម Wikipedia ក្នុងយុគសម័យឌីជីថល បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជាឧបករណ៍ចាក់សោរបញ្ឆេះដែលតម្រូវឲ្យមានការតេស្តដង្ហើម (ignition interlock device) និងកម្មវិធីជួលយានយន្តតាមទូរស័ព្ទ (ដូចជា Grab, Uber) បានជួយកាត់បន្ថយករណី DUI នៅក្នុងតំបន់ជាច្រើន។ ទោះយ៉ាងណា បញ្ហាប្រឈមថ្មីៗបានលេចឡើង ដូចជាការបើកបរក្រោមឥទ្ធិពលកញ្ឆា ដោយសារនិន្នាការធ្វើឲ្យស្របច្បាប់នៅតាមតំបន់ខ្លះ និងការកើតឡើងនៃយានយន្តស្វ័យប្រវត្តិដែលអាចផ្លាស់ប្តូរទិដ្ឋភាព DUI នាពេលអនាគត។

នៅទូទាំងពិភពលោក រដ្ឋាភិបាលនានាកំពុងបន្តពង្រឹងច្បាប់ និងការអនុវត្តរបស់ខ្លួន ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបើកបរស្រវឹង និងបង្កើនសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍។ បញ្ហា DUI នៅតែជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងការពិភាក្សាគោលនយោបាយសាធារណៈ និងសុខភាពសង្គម ហើយត្រូវបានតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ដោយអ្នកសារព័ត៌មាន និងសកម្មជនទូទាំងសកលលោក។