រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទែរតេ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

រ៉ូឌ្រីហ្គោ រ៉ូអា ឌូទែរតេ (កើតថ្ងៃទី ២៨ មីនា ១៩៤៥) គឺជាមេធាវី និងអ្នកនយោបាយហ្វីលីពីន ដែលបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីទី ១៦ នៃសាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន ពីឆ្នាំ ២០១៦ ដល់ ២០២២។ តាមវិគីភីឌា លោកគឺជាប្រធានាធិបតីដំបូងបង្អស់មកពីកោះមីនដាណាវ ហើយជាបុគ្គលដែលមានអាយុច្រើនជាងគេក្នុងការចាប់ផ្តើមកាន់តំណែងគឺ ៧១ ឆ្នាំ។ លោកធ្លាប់កាន់តំណែងជាអភិបាលក្រុងដាវ៉ាវនៅតំបន់មីនដាណាវអស់រយៈពេលសរុបជាង ២២ ឆ្នាំ មុននឹងឈានឡើងកាន់តំណែងកំពូលរបស់ប្រទេស។

លោកឌូទែរតេ ត្រូវបានស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកដោយសាររបៀបដឹកនាំដ៏រឹងមាំ និងយុទ្ធនាការប្រឆាំងគ្រឿងញៀនដ៏ចម្រូងចម្រាស់។ សម័យកាលកាន់តំណែងរបស់លោកត្រូវបានសម្គាល់ដោយការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយការបរទេស ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗ និងភាពជាបុគ្គលនយោបាយដែលមានឥទ្ធិពលយូរអង្វែងនៅហ្វីលីពីន និងក្នុងតំបន់អាស៊ាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

លោក រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទែរតេ កើតនៅទីក្រុងម៉ាស៊ីន ខេត្តលីតេខាងត្បូង ប្រទេសហ្វីលីពីន។ ឪពុករបស់លោកគឺលោក វីសង់តេ ឌូទែរតេ ជាអភិបាលខេត្តដាវ៉ាវ ហើយម្តាយគឺលោកស្រី សូឡេដាដ រ៉ូអា ជាគ្រូបង្រៀន។ គ្រួសាររបស់លោកបានផ្លាស់ទីលំនៅទៅក្រុងដាវ៉ាវតាំងពីលោកនៅក្មេង។ លោកបានសិក្សាផ្នែកច្បាប់នៅសាកលវិទ្យាល័យសាន់បេដូ ហើយក្រោយមកប្រកបអាជីពជាមេធាវី។ មុននឹងក្លាយជាអភិបាលក្រុង លោកបានបម្រើការជាអភិបាលរងក្រុងដាវ៉ាវផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

អាជីពនយោបាយរបស់លោកឌូទែរតេបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៨៨ ជាមួយការជាប់ឆ្នោតជាអភិបាលក្រុងដាវ៉ាវ។ ក្នុងអំឡុងពេលកាន់តំណែងនេះ លោកបានអនុវត្តគោលនយោបាយតឹងរឹងប្រឆាំងឧក្រិដ្ឋកម្ម និងគ្រឿងញៀន ដែលធ្វើឲ្យក្រុងដាវ៉ាវទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាទីក្រុងមានសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែក៏អមដោយការចោទប្រកាន់ពីការបំពានសិទ្ធិមនុស្ស។ យុទ្ធសាស្ត្រដឹកនាំដ៏រឹងមាំនេះបានធ្វើឲ្យលោកទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងស្រុក។

នៅឆ្នាំ ២០១៥ លោកបានប្រកាសឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនប្រធានាធិបតីក្រោមគណបក្ស PDP-Laban ដោយផ្តោតសារយុទ្ធនាការលើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងគ្រឿងញៀន និងអំពើពុករលួយ។ យោងតាមវិគីភីឌា លោកបានឈ្នះការបោះឆ្នោតនៅខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៦ ដោយទទួលបានសម្លេងគាំទ្រយ៉ាងច្រើនលើសលប់ ក្លាយជាប្រធានាធិបតីកាន់តំណែងចាស់ជាងគេ និងជាលើកដំបូងមកពីតំបន់ដាច់ស្រយាល។

ពេលឡើងកាន់អំណាច លោកឌូទែរតេបានប្រកាសសង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀនភ្លាមៗ ដែលនាំឲ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ដោយប្រតិបត្តិការរបស់ប៉ូលីស និងក្រុមជនមិនស្គាល់មុខ។ យុទ្ធនាការនេះបានទាក់ទាញការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងតុលាការអន្តរជាតិ (ICC)។ ទន្ទឹមនឹងនោះ រដ្ឋបាលរបស់លោកក៏បានជំរុញគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗ និងការបង្កើនទំនាក់ទំនងជាមួយមហាអំណាចដូចជា ចិន និងរុស្ស៊ី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច រដ្ឋាភិបាលឌូទែរតេបានផ្តួចផ្តើមកម្មវិធី “Build, Build, Build” ដែលជាគម្រោងវិនិយោគហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទ្រង់ទ្រាយធំ ដូចជា ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន អាកាសយានដ្ឋាន និងទីក្រុងថ្មីក្លាកស៊ីធី ដែលជាផ្នែកមួយនៃការរៀបចំសម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេមឆ្នាំ ២០១៩។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា រដ្ឋាភិបាលក៏បានអនុវត្តកំណែទម្រង់ពន្ធ ដែលជួយបង្កើនចំណូលរដ្ឋ និងកាត់បន្ថយពន្ធសម្រាប់ពលរដ្ឋមួយចំនួន ប៉ុន្តែសេដ្ឋកិច្ចនៅតែប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាអតិផរណា និងវិសមភាព។

ផ្នែកវប្បធម៌ សម័យកាលរបស់លោកឌូទែរតេត្រូវបានគេចងចាំចំពោះការលើកកម្ពស់ជាតិនិយម របៀបនិយាយត្រង់ៗរបស់មេដឹកនាំ និងការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដើម្បីប្រឆាំងអ្នករិះគន់។ យុទ្ធនាការសង្គ្រាមគ្រឿងញៀនបានបន្សល់ទុករបួសស្នាមយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងសង្គម ខណៈដែលអ្នកគាំទ្រមើលឃើញថានេះជាការការពារសន្តិសុខ ហើយអ្នកប្រឆាំងចាត់ទុកថាជាអំពើឃាតកម្មដោយរដ្ឋ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់អាណត្តិនៅឆ្នាំ ២០២២ លោកឌូទែរតេនៅតែជាឥស្សរជននយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពល។ កូនស្រីរបស់លោក គឺលោកស្រី សារ៉ា ឌូទែរតេ បានជាប់ឆ្នោតជាអនុប្រធានាធិបតីក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ក្រោមរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ហ្វែឌីណាន់ ម៉ាកូស ជុញ្ញ័រ។ ទោះយ៉ាងណា ទំនាក់ទំនងរវាងគ្រួសារឌូទែរតេ និងរដ្ឋបាលម៉ាកូសមានភាពតានតឹង ពិសេសជុំវិញសំណុំរឿងស៊ើបអង្កេតរបស់ ICC ស្តីពីការសម្លាប់ក្នុងសង្គ្រាមគ្រឿងញៀន។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ លោកឌូទែរតេតំណាងឲ្យគំរូអ្នកដឹកនាំផ្តាច់ការនិយមដែលពេញនិយមពីមហាជន តែបង្កជាបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សដែលត្រូវបានតាមដានដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ករណីរបស់លោកក៏ជាមេរៀនអំពីការផ្លាស់ប្តូរអំណាច និងសក្ដានុពលនយោបាយក្នុងតំបន់អាស៊ាន ដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់និន្នាការដឹកនាំនៅប្រទេសជិតខាង។