ដ្វៃត ឌី. អាយសិនហោវឺរ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

លោក ដ្វៃត ឌី. អាយសិនហោវឺរ (ឈ្មោះហៅក្រៅ "អាយ") ជាប្រធានាធិបតីទី៣៤ នៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយកាន់តំណែងពីឆ្នាំ១៩៥៣ ដល់១៩៦១។ លោកជាឧត្តមសេនីយ៍នៃកងទ័ព និងជាមេបញ្ជាការកំពូលនៃកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្តនៅអឺរ៉ុបក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការដឹកនាំប្រកបដោយភាពពូកែរបស់លោកនៅក្នុងប្រតិបត្តិការ Operation Torch (១៩៤២-១៩៤៣) និង Operation Overlord គឺជាកត្តាសម្រេចដ៏សំខាន់សម្រាប់ជ័យជម្នះរបស់ក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

លោក ដ្វៃត ដេវីដ អាយសិនហោវឺរ កើតនៅឆ្នាំ១៨៩០ នៅទីក្រុង Denison រដ្ឋតិចសាស់ និងធំឡើងនៅ Abilene រដ្ឋ Kansas សហរដ្ឋអាមេរិក។ លោកជាពលរដ្ឋអាមេរិកាំង ហើយបានបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាលាយោធា West Point នៅឆ្នាំ១៩១៥ ដូចរូបថតនេះបង្ហាញ។ លោកបានរៀបការជាមួយលោកស្រី Mamie Geneva Doud ហើយមានកូនប្រុស។ ក្នុងជីវិតរបស់លោក លោកមានតួនាទីជាមេដឹកនាំយោធា និងជាប្រធានាធិបតីនៃមហាអំណាចមួយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាពី West Point លោកអាយសិនហោវឺរបានចាប់ផ្ដើមអាជីពយោធារបស់លោក។ នៅឆ្នាំ១៩១៩ លោកបានចូលរួមក្នុងការធ្វើដំណើរចរយោធាឆ្លងទ្វីប (transcontinental military convoy) ដើម្បីធ្វើតេស្តសមត្ថភាពផ្លូវថ្នល់ ដែលក្រោយមកបានជំរុញឱ្យលោកយកចិត្តទុកដាក់លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូន។ នៅឆ្នាំ១៩៤២ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាឧត្តមសេនីយ៍ឯក និងជាមេបញ្ជាការកំពូលនៅអឺរ៉ុប ដូចឃើញក្នុងរូបថតប្រជុំផែនការសង្គ្រាមនៅឆ្នាំនោះ។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក សម្ព័ន្ធមិត្តបានទទួលជោគជ័យក្នុងប្រតិបត្តិការ Torch នៅអាហ្វ្រិកខាងជើង។ ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍ដែលល្បីជាងគេគឺប្រតិបត្តិការ Overlord ដែលបានចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃ D-Day (៦ មិថុនា ១៩៤៤) ដែលជាការលុកលុយតាមសមុទ្រធំជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ លោកបានថតរូបជាមួយទាហានឆ័ត្រយោងនៅថ្ងៃមុនការឈ្លានពាននេះ។ ជោគជ័យនៃ D-Day បានបើករណសិរ្សទីពីរនៅអឺរ៉ុប និងនាំទៅដល់ការចុះចាញ់របស់អាល្លឺម៉ង់នៅឆ្នាំ១៩៤៥។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ លោកត្រូវបានប្រគល់គ្រឿងឥស្សរិយយស Legion of Honour ពីប្រទេសបារាំង ហើយបានទស្សនាជំរំឃុំឃាំង Ohrdruf ដើម្បីឃើញផ្ទាល់នូវឧក្រិដ្ឋកម្មណាស៊ី។ ក្រោយពីជ័យជម្នះ លោកបានបម្រើការជាអភិបាលយោធានៅតំបន់កាន់កាប់របស់អាមេរិកក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ពីខែឧសភាដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៤៥។

បន្ទាប់មក លោកបានកាន់តំណែងសំខាន់ៗដូចជាប្រធានសាកលវិទ្យាល័យ Columbia និងជាមេបញ្ជាការកងកម្លាំងណាតូ។ នៅឆ្នាំ១៩៥២ លោកបានឈ្នះឆ្នោតជាប្រធានាធិបតី។ ក្នុងអាណត្តិប្រធានាធិបតី (១៩៥៣-១៩៦១) លោកបានបង្កើតអង្គការ NASA នៅឆ្នាំ១៩៥៨ ដែលនាំទៅដល់ការចុះចតនៅលើឋានព្រះច័ន្ទដោយជោគជ័យ ដូចដែលបានបង្ហាញនៅលើកាក់អេសិនហោវឺរក្រោយមក។ លោកក៏បានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការទូតអន្តរជាតិ។ តាមរយៈរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រពីវិគីភីឌា លោកបានជួបជាមួយមេដឹកនាំជាច្រើន៖ លោក Chiang Kai-shek នៅកោះតៃវ៉ាន់ (ឆ្នាំ១៩៦០) លោក Ngo Dinh Diem ប្រធានាធិបតីវៀតណាមខាងត្បូង (ឆ្នាំ១៩៥៧) លោក Jawaharlal Nehru នាយករដ្ឋមន្រ្តីឥណ្ឌា លោក Gamal Abdel Nasser ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប (ឆ្នាំ១៩៦០) ព្រះចៅ Shah នៃអ៊ីរ៉ង់ (ឆ្នាំ១៩៥៩) ព្រះមហាក្សត្រ Saud នៃអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត (ឆ្នាំ១៩៥៧) និងលោក Francisco Franco ថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសអេស្ប៉ាញ (ឆ្នាំ១៩៥៩)។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ឧប្បត្តិហេតុយន្តហោះស៊ើបការណ៍ U-2 ដែលត្រូវសូវៀតបាញ់ទម្លាក់ក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ បានបង្កឱ្យមានវិបត្តិការទូតធ្ងន់ធ្ងរ។

ក្រោយពីចប់អាណត្តិ លោកអាយសិនហោវឺរនៅតែបន្តមានតួនាទីជាទីប្រឹក្សា ហើយបានជួបជាមួយប្រធានាធិបតី John F. Kennedy និង Lyndon B. Johnson។ លោកបានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៩៦៩ ហើយត្រូវបានបញ្ចុះសពនៅ Abilene រដ្ឋ Kansas។ រូបសំណាករបស់លោកត្រូវបានតម្កល់នៅក្នុងអគារកាពីតូលសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីជាកិត្តិយសដល់ការបម្រើជាតិរបស់លោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

កេរដំណែលរបស់លោកអាយសិនហោវឺរនៅតែបន្តមានភាពពាក់ព័ន្ធក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន។ អង្គការ NASA ដែលបង្កើតក្នុងរដ្ឋកាលរបស់លោកបានក្លាយជាទីភ្នាក់ងារនាំមុខក្នុងការរុករកអវកាស ហើយការចុះចតនៅលើឋានព្រះច័ន្ទត្រូវបានរំលឹកជារៀងរហូតតាមរយៈកាក់អេសិនហោវឺរ (១៩៧១-១៩៧៨)។ ការទូតដែលលោកបានអនុវត្តក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ដូចជាការពង្រឹងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយបណ្តាប្រទេសនានា បានកំណត់រូបរាងនៃសណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោកក្រោយសង្គ្រាម។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា គោលនយោបាយការបរទេសរបស់លោកអាយសិនហោវឺរ ជាពិសេសការគាំទ្រវៀតណាមខាងត្បូង គឺជាឫសគល់នៃការចូលរួមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅឥណ្ឌូចិន។ ជម្លោះដែលកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់បានរាលដាលដល់កម្ពុជា ហើយបានបន្សល់ទុកស្លាកស្នាមដ៏ជ្រៅនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ។ ដូច្នេះ ការសិក្សាអំពីលោកអាយសិនហោវឺរ ជួយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់ពីកាលៈទេសៈភូមិសាស្ត្រនយោបាយដែលនៅតែជះឥទ្ធិពលដល់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍សព្វថ្ងៃ។