វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ គឺជាស្ថានភាពជាច្រើនដែលទ្រព្យសម្បត្តិហិរញ្ញវត្ថុមួយចំនួនបាត់បង់តម្លៃភ្លាមៗ។ ការថយចុះសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលគ្របដណ្ដប់សេដ្ឋកិច្ចទាំងមូលត្រូវបានហៅថា វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។

នៅក្នុងសតវត្សទី១៩ និងដើមសតវត្សទី២០ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុជាច្រើនត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយការភ័យស្លន់ស្លោក្នុងធនាគារ (banking panics) ហើយការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនស្របគ្នានឹងការភ័យស្លន់ស្លោទាំងនេះ។ ស្ថានភាពផ្សេងទៀតដែលចាត់ទុកជាវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុរួមមាន ការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃផ្សារមូលបត្រ ការផ្ទុះពពុះហិរញ្ញវត្ថុ វិបត្តិរូបិយប័ណ្ណ និងការប្រកាសមិនសងបំណុលរបស់រដ្ឋ។ យោងតាម Wikipedia វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុដោយផ្ទាល់នាំឱ្យបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិក្រដាស ប៉ុន្តែមិនចាំបាច់នាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ចពិតប្រាកដធំដុំនោះទេ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចមិនមែនជារឿងដែលកើតឡើងតែនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍នោះទេ។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក៏ទទួលរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។ នៅពេលវិបត្តិកើតឡើង ប្រជាជនទូទៅតែងតែជាអ្នករងគ្រោះធំបំផុត តាមរយៈការបាត់បង់ការងារ ការធ្លាក់ចុះនៃប្រាក់ចំណូល និងការកើនឡើងនៃថ្លៃទំនិញ។

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុបានរីករាលដាលពីមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុនានា ទៅកាន់តំបន់ដទៃទៀត ដោយសារការតភ្ជាប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ជាឧទាហរណ៍ ការភ័យស្លន់ស្លោឆ្នាំ១៨៧៣ ដែលត្រូវបាន Wikipedia រៀបរាប់ បាននាំឱ្យមានការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចយូរអង្វែង (Long Depression) ដែលប៉ះពាល់ដល់បណ្ដាប្រទេសនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិកខាងជើង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ការផ្ទុះពពុះ South Sea Bubble និង Mississippi Bubble នៅដើមសតវត្សទី១៨ ត្រូវបានចាត់ទុកជាវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុទំនើបដំបូងគេ។ នៅសតវត្សទី១៩ ការភ័យស្លន់ស្លោក្នុងធនាគារបានក្លាយជាលក្ខណៈទូទៅនៃវិបត្តិ ដោយសារប្រព័ន្ធធនាគារនៅមិនទាន់មានការត្រួតពិនិត្យគ្រប់គ្រាន់។ ឧទាហរណ៍ ការភ័យស្លន់ស្លោថ្ងៃសុក្រទី៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៧៣ នៅផ្សារមូលបត្រក្រុងវីយែន (Vienna Stock Exchange) បានបង្កឱ្យមានការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចជាសកលដែលគេស្គាល់ថា Long Depression ។

ការភ័យស្លន់ស្លោឆ្នាំ១៨៨៤ (Panic of 1884) នៅ Wall Street ក៏ជាឧទាហរណ៍មួយទៀតនៃវិបត្តិធនាគារនៅសតវត្សទី១៩។ ចំណែកវិបត្តិរូបិយប័ណ្ណ មានប្រវត្តិយូរអង្វែងដូចជាការកាត់បន្ថយតម្លៃកាក់ដេណារីសរបស់អាណាចក្ររ៉ូម ដែលនាំឱ្យមានអតិផរណា។ ចំពោះការប្រកាសមិនសងបំណុលរបស់រដ្ឋ ព្រះចៅហ្វីលីពទី២នៃអេស្ប៉ាញ បានប្រកាសមិនសងបំណុលដល់ទៅបួនដង ក្នុងឆ្នាំ១៥៥៧ ១៥៦០ ១៥៧៥ និង ១៥៩៦ តាម Wikipedia ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការវិនិយោគ និងជីវភាពរបស់ប្រជាជន។ តាម Wikipedia ការធ្លាក់ចុះនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ការកើនឡើងនៃអត្រាគ្មានការងារធ្វើ និងការធ្លាក់ចុះនៃផ្សារមូលបត្រ គឺជាសូចនាករទូទៅនៃវិបត្តិ។

លើសពីនេះ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុបានជះឥទ្ធិពលដល់វប្បធម៌ និងសង្គមផងដែរ។ ការបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ និងការរងទុក្ខរបស់ប្រជាជនក្នុងអំឡុងវិបត្តិនានា បានក្លាយជាប្រធានបទក្នុងស្នាដៃសិល្បៈ អក្សរសិល្ប៍ និងខ្សែភាពយន្តជាច្រើន។ យោងតាម Wikipedia ប្រវត្តិនៃការក្ស័យធនរបស់រដ្ឋ ដូចជាករណីអេស្ប៉ាញក្រោមព្រះចៅហ្វីលីពទី២ គឺជាមេរៀនដ៏សំខាន់អំពីផលវិបាកនៃការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុខ្សោយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ មេរៀនពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចកាលពីអតីតកាលនៅតែមានសារៈសំខាន់ ដោយសារសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនៅតែបន្តមានការតភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។ កត្តាដូចជាការផ្ទុះពពុះទ្រព្យសម្បត្តិ វិបត្តិរូបិយប័ណ្ណ និងការប្រកាសមិនសងបំណុលរបស់រដ្ឋ នៅតែអាចកើតឡើងប្រសិនបើគ្មានការត្រួតពិនិត្យនិងគោលនយោបាយត្រឹមត្រូវ។

សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចគឺចាំបាច់ ពីព្រោះប្រទេសកម្ពុជាមានសេដ្ឋកិច្ចបើកចំហដែលងាយរងផលប៉ះពាល់ពីការប្រែប្រួលនៃទីផ្សារពិភពលោក។ ការសិក្សាប្រវត្តិនៃវិបត្តិជួយឱ្យអ្នករៀបចំគោលនយោបាយ និងប្រជាពលរដ្ឋអាចត្រៀមខ្លួន និងកាត់បន្ថយផលវិបាកដែលអាចកើតមាននៅថ្ងៃអនាគត។