ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច កំណើនសេដ្ឋកិច្ចសំដៅដល់ការកើនឡើងនូវបរិមាណ និងគុណភាពនៃទំនិញ និងសេវាកម្មដែលសង្គមមួយផលិតបាន។ តាមវិគីភីឌា វាអាចត្រូវបានវាស់វែងជាការកើនឡើងនៃទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ចដែលកែតម្រូវដោយអតិផរណា (ហៅថា GDP ពិត) ក្នុងមួយឆ្នាំ ឬក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់មួយ។ កំណើននេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាគោលដៅស្នូលនៃគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសនានា ដោយសារវាជួយបង្កើនកម្រិតជីវភាព កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងបង្កើនធនធានសម្រាប់សេវាសាធារណៈ។ សូចនាករទូទៅមួយទៀតគឺ GDP សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ (GDP per capita) ដែលជារឿយៗត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីប្រៀបធៀបស្តង់ដារជីវភាពរវាងប្រទេស។

និយមន័យ និងការវាស់វែង

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាទូទៅត្រូវបានវាស់វែងតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ពិតប្រាកដ។ ការវាស់វែងនេះកែតម្រូវនូវឥទ្ធិពលនៃអតិផរណា ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងតែការផ្លាស់ប្តូរបរិមាណផលិតកម្មប៉ុណ្ណោះ។ GDP សម្រាប់មនុស្សម្នាក់គឺជារង្វាស់ដែលផ្តល់រូបភាពកាន់តែច្បាស់នៃកម្រិតជីវភាព ប៉ុន្តែវាមិនបានចាប់យកវិសមភាពប្រាក់ចំណូល ឬគុណភាពជីវភាពដែលមិនមែនជាសម្ភារៈឡើយ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីវិធីពីរយ៉ាងក្នុងការវាស់វែងកំណើននៅសហរដ្ឋអាមេរិក៖ GDP ពិតក្នុងមនុស្សម្នាក់ និងការផ្សព្វផ្សាយនៃការទទួលបានសេវាកម្មមូលដ្ឋាន ដូចជាអគ្គិសនី និងបច្ចេកវិទ្យាទំនាក់ទំនង។ ធនាគារពិភពលោក និងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ក៏បានចេញផ្សាយទិន្នន័យអំពីអត្រាកំណើន GDP របស់ប្រទេសនានាជាប្រចាំផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

មុនសម័យបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពិភពលោកមានកម្រិតទាបបំផុត ហើយការរស់នៅរបស់មនុស្សភាគច្រើនស្ទើរតែមិនផ្លាស់ប្តូររាប់សតវត្សរ៍។ តាមវិគីភីឌា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចសម័យទំនើបបានចាប់ផ្តើមនៅចុងសតវត្សទី១៨ ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃផលិតភាពតាមរយៈគ្រឿងម៉ាស៊ីន និងបច្ចេកវិទ្យាថ្មី។ នៅសតវត្សទី២០ កំណើនបានកើនឡើងយ៉ាងលឿន ជាពិសេសក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដោយសារការស្តារឡើងវិញ បដិវត្តន៍បៃតងក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន។ រូបភាពអមបង្ហាញអំពីរបៀបដែលផលិតភាពបានកាត់បន្ថយពេលវេលាធ្វើការដែលត្រូវការដើម្បីទិញម្ហូបអាហារមូលដ្ឋាន ដូចជាសាច់មាន់ ដែលជាលទ្ធផលនៃការកែលម្អកសិកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម។

កត្តាជំរុញ និងទ្រឹស្តី

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចបានកំណត់នូវកត្តាជាច្រើនដែលជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច រួមមាន៖ ទុនរូបវន្ត (ដូចជាគ្រឿងចក្រ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ) ទុនមនុស្ស (ការអប់រំ និងជំនាញ) បច្ចេកវិទ្យា និងគុណភាពនៃស្ថាប័ន។ ការវិនិយោគលើការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញនវានុវត្តន៍។ គំរូកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដូចជា ម៉ូដែល Solow បានបង្ហាញថា បច្ចេកវិទ្យាជាដ្រាយស្នូលសម្រាប់កំណើនរយៈពេលវែង ខណៈដែលធនធានធម្មជាតិ និងកម្លាំងពលកម្មមានកម្រិត។ រូបភាពអមគឺជាដ្យាក្រាមប្រព័ន្ធនៃកំណើននៅតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាផ្សេងៗ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅតែជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានអត្រាកំណើនខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ ប៉ុន្តែក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាវិសមភាព និងនិរន្តរភាពផងដែរ។ តាមវិគីភីឌា ការជជែកដេញដោលជាសកលអំពីដែនកំណត់នៃកំណើនបានកើនឡើង រួមទាំងគំនិត "ការថមថយកំណើន" (degrowth) និង "កំណើនបៃតង" ដែលផ្តោតលើនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។ ដ្យាក្រាមនេះពីវិស័យសេដ្ឋកិច្ចអេកូឡូស៊ីបង្ហាញថា តម្លៃរឹម (marginal costs) នៃកំណើនអាចលើសផលប្រយោជន៍រឹមរបស់វា ដែលជាការពិចារណាដ៏សំខាន់សម្រាប់គោលនយោបាយសាធារណៈ។ ក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ ប្រទេសជាច្រើនកំពុងព្យាយាមស្តារកំណើនឡើងវិញ ខណៈដែលកំពុងប្រឈមនឹងអតិផរណា និងបញ្ហាសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់។