សេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិក

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចនៃសហរដ្ឋអាមេរិកជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារដែលមានការអភិវឌ្ឍខ្ពស់ និងមានលក្ខណៈចម្រុះ។ វាគឺជាសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេបំផុតលើពិភពលោកដោយផ្អែកលើផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) បន្ទាប់បន្សំ ដោយស្មើនឹងប្រមាណ២៦% នៃផលិតផលសេដ្ឋកិច្ចសកល។ ប្រទេសនេះក៏ជាសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតទីពីរតាមគណនីភាពស្មើគ្នានៃអំណាចទិញ (PPP) ហើយមាន GDP ក្នុងមនុស្សម្នាក់ជាប់លំដាប់ថ្នាក់កំពូលនៅលើពិភពលោក។ ប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកជារូបិយប័ណ្ណបម្រុងដ៏សំខាន់បំផុតនៅលើពិភពលោក ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ ចាប់ពីចុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២មក សេដ្ឋកិច្ចនេះបានសម្រេចកំណើនស្ថិរភាព អត្រាអ្នកគ្មានការងារធ្វើទាប និងភាពជឿនលឿននៃបច្ចេកវិទ្យាយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ វិគីភីឌាក៏បានបញ្ជាក់ថា សេដ្ឋកិច្ចនេះត្រូវបានជំរុញដោយផលិតភាពខ្ពស់ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូនដែលមានការអភិវឌ្ឍល្អ និងធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង ដោយមានផ្ទៃដីធំជាងគេទីបី និងប្រជាជនប្រមាណជាង៣៣០លាននាក់។ ប្រទេសនេះសម្បូរដោយធនធានធម្មជាតិដូចជា ប្រេងឆៅ ឧស្ម័នធម្មជាតិ ធ្យូងថ្ម និងដីកសិកម្មមានជីជាតិ។ ទីតាំងភូមិសាស្ត្រមានព្រំដែនជាប់មហាសមុទ្រពីរ ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ ភាពចម្រុះនៃអាកាសធាតុក៏គាំទ្រដល់វិស័យកសិកម្មចម្រុះផងដែរ។ ប្រជាជនដែលមានចម្រុះជាតិសាសន៍បង្កើតបានកម្លាំងពលកម្មធំមួយ ហើយជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ភាពច្នៃប្រឌិតនិងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ វិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា ការរកឃើញប្រេងនៅដើមសតវត្សទី២០ បានជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពអណ្តូងប្រេងនៅឡូសអេនជឺលេសឆ្នាំ១៩០៥។ សព្វថ្ងៃនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាប្រទេសផលិតប្រេងឆៅធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ដោយយោងតាមតារាងផលិតកម្មដែលបានចុះផ្សាយដោយវិគីភីឌា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិកបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរធំៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១៩ បដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មបានប្រែក្លាយប្រទេសទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្មដ៏ធំមួយ ដូចដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពរោងចក្រនៅម៉ាសាឈូសេតឆ្នាំ១៨៧៦។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ សហរដ្ឋអាមេរិកបានក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចឈានមុខគេ ដោយប្រព័ន្ធ Bretton Woods បានបង្កើតប្រាក់ដុល្លារជារូបិយប័ណ្ណយុថ្កា។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក កំណើនសេដ្ឋកិច្ចមានស្ថិរភាពជាទូទៅ ប៉ុន្តែក៏មានវិបត្តិមួយចំនួនដូចជា វិបត្តិប្រេងនាទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ២០០៨ និងថ្មីៗនេះជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។ វិគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថា ការជឿនលឿនបច្ចេកវិទ្យាយ៉ាងលឿន ដូចជានៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ បានបង្កើតយុគសម័យឌីជីថល និងពង្រឹងវិស័យសេវាកម្ម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានគូសបញ្ជាក់ថា សេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិកបច្ចុប្បន្នពឹងផ្អែកខ្លាំងលើវិស័យសេវាកម្ម (ប្រមាណ៨០% នៃ GDP) រួមមានហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យា សុខាភិបាល និងការអប់រំ។ វិស័យផលិតកម្ម និងកសិកម្មមានទំហំតូចជាង ប៉ុន្តែនៅតែឈានមុខពិភពលោក។ វប្បធម៌សហគ្រិនភាពនិងនវានុវត្តន៍ត្រូវបានចាត់ទុកជាសសរទ្រូងដ៏សំខាន់ ដោយមានក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗដូចជា Apple និង Microsoft ផ្តើមចេញពីសហគ្រិនអាមេរិក។ យោងតាមទិន្នន័យជំរឿនដែលបានដកស្រង់ដោយវិគីភីឌា អាជីវកម្មភាគច្រើនមានបុគ្គលិកតិចជាង១០នាក់ ដែលបញ្ជាក់ពីតួនាទីសំខាន់របស់សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម។ ទោះយ៉ាងណា វិគីភីឌាបានបង្ហាញថា ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ប្រាក់ចំណូលពលករមិនបានកើនឡើងស្របនឹងផលិតភាពទេ ដែលនាំឱ្យវិសមភាពកើនឡើង។ ការចំណាយលើសុខាភិបាលគឺខ្ពស់ជាងគេក្នុងចំណោមប្រទេស OECD ប៉ុន្តែអាយុសង្ឃឹមរស់នៅកម្រិតមធ្យមមិនប្រសើរដូចប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដទៃឡើយ (យោងតាមទិន្នន័យវិគីភីឌា)។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលថ្មីៗនេះ សេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិកប្រឈមនឹងបញ្ហាអតិផរណាកើនឡើង និងបំណុលសាធារណៈខ្ពស់។ យោងតាមវិគីភីឌា វិធានការគាំពារពាណិជ្ជកម្ម (protectionism) បានកើនឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០០៨ ដូចដែលបានឃើញក្នុងជម្លោះពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន និងប្រទេសដទៃទៀត។ គោលនយោបាយទាំងនេះ រួមជាមួយនឹងការប្រែប្រួលគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុរបស់ធនាគារកណ្តាល (Federal Reserve) អាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ពាណិជ្ជកម្មសកល និងសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ វិគីភីឌាក៏បានបង្ហាញផងដែរថា នៅឆ្នាំ២០២៤ ថាមពលខ្យល់និងពន្លឺព្រះអាទិត្យបានវ៉ាជាងធ្យូងថ្មក្នុងការផលិតអគ្គិសនីជាលើកដំបូង ដែលជាសញ្ញានៃការផ្លាស់ប្តូរទៅរកថាមពលបៃតង។