តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិចរាំ (EDM)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិចរាំ (Electronic dance music - EDM) ដែលគេហៅម្យ៉ាងទៀតថា តន្ត្រីរាំ ឬតន្ត្រីក្លឹប គឺជាក្រុមនៃប្រភេទតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិចដែលមានចង្វាក់រហ័ស ហើយត្រូវបានផលិតឡើងសម្រាប់ការចាក់នៅក្នុងក្លឹបរាត្រី ពិធីជប់លៀងរាំ (rave) និងពិធីបុណ្យតន្ត្រីធំៗ។ តាមការពិពណ៌នារបស់វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស EDM ត្រូវបានផលិតឡើងជាទូទៅសម្រាប់ឌីជេ (DJ) ដែលជ្រើសរើស និងផ្គុំបទចម្រៀងឱ្យដើរហូរដោយគ្មានការដាច់ (DJ mix)។ អ្នកផលិតតន្ត្រី EDM ក៏បានសម្តែងតន្ត្រីរបស់ពួកគេដោយផ្ទាល់នៅក្នុងការប្រគំតន្ត្រី ឬក្នុងពិធីបុណ្យនានាផងដែរ។

EDM រួមបញ្ចូលនូវប្រភេទរងជាច្រើនដូចជា ហោស (house) តិចណូ (techno) ថ្រេន (trance) ដាបស្តិប (dubstep) ដ្រាមអាន់បេស (drum and bass) និងប្រភេទផ្សេងៗទៀត។ លក្ខណៈពិសេសរបស់ EDM គឺការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍សំយោគ (synthesizers) គ្រឿងវាយចង្វាក់ឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃសំឡេងដើម្បីបង្កើតបទភ្លេងដែលមានចង្វាក់ដដែលៗ និងបេសខ្លាំង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

EDM មានប្រភពកំណើតនៅតាមទីក្រុងសំខាន់ៗនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប។ ទីក្រុងឈីកាហ្គោ (Chicago) ជាកន្លែងដែលប្រភេទហោស (house) ចាប់កំណើតក្នុងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ចំណែកនៅក្រុងដេត្រយ (Detroit) ប្រភេទតិចណូ (techno) ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ នៅចក្រភពអង់គ្លេស ចលនាវប្បធម៌រាំ (rave culture) និងប្រភេទដូចជា អាស៊ីតហោស (acid house) បានរីកចម្រើន ដោយប្រើប្រាស់ឃ្លាំងចាស់ៗជាកន្លែងជប់លៀង។ ទីតាំងដូចជាកោះអ៊ីប៊ីហ្សា (Ibiza) នៅអេស្ប៉ាញ ក្រុងប៊ែរឡាំង (Berlin) នៅអាល្លឺម៉ង់ និងតំបន់ក្យូវ (Goa) នៅឥណ្ឌា ក៏មានឥទ្ធិពលធំធេងលើការវិវត្តន៍របស់ EDM ដែរ។

បើនិយាយពីប្រជាជន អ្នកត្រួសត្រាយនៃ EDM រួមមាន Frankie Knuckles, Juan Atkins, Derrick May និង Kevin Saunderson ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាស្ថាបនិកនៃហោស និងតិចណូ។ សិល្បករល្បីៗដូចជា Daft Punk, Tiësto, Deadmau5 និង Skrillex បាននាំ EDM ចូលទៅក្នុងទីផ្សារតន្ត្រីពាណិជ្ជកម្មទូទាំងពិភពលោក។ បច្ចុប្បន្ននេះ EDM មានមូលដ្ឋានអ្នកគាំទ្ររាប់លាននាក់ ជាពិសេសយុវវ័យអាយុចន្លោះ ១៨ ទៅ ៣៥ ឆ្នាំ នៅគ្រប់ទ្វីបទាំងអស់។ ការផលិតតន្ត្រី EDM អាចធ្វើឡើងពីគ្រប់ទីកន្លែង ដូចជាស្តូឌីយោនៅផ្ទះ (home studio) ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាបាតុភូតសកលពិតប្រាកដ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិរបស់ EDM អាចតាមដានទៅកាន់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ ដោយសារតែការពិសោធតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិចដោយក្រុមដូចជា Kraftwerk និង Giorgio Moroder។ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ឧបករណ៍ដូចជា Roland TR-808 (គ្រឿងវាយចង្វាក់) និង TB-303 (ឧបករណ៍សំយោគសំឡេងបាស) បានក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏មានឥទ្ធិពល។ TR-808 បានផ្ដល់នូវចង្វាក់ស្គរឌីជីថលដែលបានក្លាយជាលក្ខណៈពិសេសនៃប្រភេទអេឡិចត្រូ (electro) ចំណែក TB-303 បានបង្កើតសំឡេងបាសរលើបរលោងដែលជាចំណុចស្នូលនៃអាស៊ីតហោស។

ហោស និងតិចណូបានរីកចម្រើននៅក្នុងក្លឹបក្រោមដីនៅឈីកាហ្គោ និងដេត្រយ មុននឹងទៅដល់អឺរ៉ុបតាមរយៈឌីជេដែលបាននាំចូលបទចម្រៀងទាំងនេះ។ នៅឆ្នាំ ១៩៨៧-៨៨ ព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ីតហោសនៅអង់គ្លេសបានផ្ទុះឡើង ដោយមានការរៀបចំពិធីរាំខុសច្បាប់ជាច្រើននៅតាមឃ្លាំង និងទីវាល។ ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ បាននាំមកនូវប្រភេទថ្មីៗដូចជា ថ្រេន (trance) ដ្រាមអាន់បេស ជុងហ្គឺរ (jungle) និងប៊ីកប៊ីត (big beat)។

ដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ ពិធីបុណ្យ EDM ខ្នាតធំបានចាប់កំណើត ហើយពាក្យ EDM បានក្លាយជាពាក្យផ្លូវការនៅក្នុងឧស្សាហកម្មតន្ត្រី។ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០១០ EDM បានបញ្ចូលទៅក្នុងតន្ត្រីប៉ុប និងហ៊ីបហប ដោយមានការសហការរវាងតារាចម្រៀងល្បីៗ និងឌីជេ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឧស្សាហកម្ម EDM បានរីកចម្រើនជាសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំមួយ។ ពិធីបុណ្យតន្ត្រីដូចជា Tomorrowland, Ultra Music Festival និង Electric Daisy Carnival បង្កើតចំណូលបានរាប់រយលានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ ឌីជេកំពូលៗរកចំណូលបានពីការសម្តែង ការឧបត្ថម្ភ និងការលក់តន្ត្រីតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ វិគីភីឌាបានចង្អុលបង្ហាញថា តម្លៃទីផ្សារសកលរបស់ EDM គឺមានច្រើនពាន់លានដុល្លារ។

ផ្នែកវប្បធម៌ សហគមន៍ EDM ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ PLUR ដែលតំណាងឱ្យសន្តិភាព សេចក្តីស្រឡាញ់ ឯកភាព និងការគោរព (Peace, Love, Unity, Respect)។ អ្នកគាំទ្រតែងស្លៀកពាក់ចម្រុះពណ៌ និងពាក់ខ្សែដៃកានឌី (kandi) ជានិមិត្តរូបនៃមិត្តភាព។ របាំបែបពិសេសដូចជា shuffling និងចលនាដៃដែលហៅថា gloveing ក៏ជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌នេះដែរ។

ទោះយ៉ាងណា ទំនាក់ទំនងរវាង EDM និងគ្រឿងញៀន ជាពិសេសថ្នាំ MDMA (អិចស្តាស៊ី) គឺជាប្រធានបទដែលត្រូវបានពិភាក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយ។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ និងឆ្នាំ ២០០០ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំញៀនបានរីករាលដាលនៅក្នុងពិធីរាំ ដែលជាហេតុនាំឱ្យមានអ្នកស្លាប់ដោយសារប្រើជ្រុល។ សព្វថ្ងៃនេះ មានវិធានការកាត់បន្ថយហានិភ័យដូចជា ការត្រួតពិនិត្យសារធាតុគ្រឿងញៀន និងកន្លែងសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកចូលរួមនៅកន្លែងបុណ្យ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន (ឆ្នាំ ២០២៦) តន្ត្រី EDM នៅតែជាកម្លាំងជំរុញដ៏សំខាន់នៅក្នុងពិភពតន្ត្រី។ ប្រភេទរងថ្មីៗដូចជា future bass និងការរស់ឡើងវិញនៃ techno បានបង្ហាញពីភាពច្នៃប្រឌិតដែលមិនឈប់ឈរ។ គ្រោះរាតត្បាត COVID-19 បានបង្កើនការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ដូចជាការប្រគំតន្ត្រីតាមអនឡាញ និងការពិតនិម្មិត ប៉ុន្តែក្រោយវិបត្តិ ពិធីបុណ្យបែបផ្ទាល់បានវិលត្រលប់មកវិញដោយមានវិធានសុខាភិបាលតឹងរឹងជាងមុន។

ទាក់ទងនឹងបញ្ហាសុខភាព ការស្លាប់ដោយសារគ្រឿងញៀននៅក្នុងពិធីបុណ្យ EDM នៅតែជាកង្វល់របស់អាជ្ញាធរនៅប្រទេសជាច្រើន។ ទោះជាយ៉ាងណា ចលនាកាត់បន្ថយហានិភ័យបានកើនឡើង រួមទាំងការផ្តល់សេវាត្រួតពិនិត្យគ្រឿងញៀនដោយឥតគិតថ្លៃនៅក្នុងពិធីបុណ្យ។

សម្រាប់តំបន់អាស៊ី តាមវិគីភីឌា EDM មានកំណើនអ្នកគាំទ្រជាលំដាប់ ជាមួយពិធីបុណ្យធំៗនៅជប៉ុន ចិន និងថៃ ដែលបានជួយផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌នេះដល់យុវវ័យក្នុងតំបន់។