ទេវកថាអេហ្ស៊ីប

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ទេវកថាអេហ្ស៊ីប គឺជាបណ្តុំនៃរឿងព្រេងនិងទេវកថាពីអេហ្ស៊ីបបុរាណ ដែលពិពណ៌នាអំពីសកម្មភាពរបស់ព្រះ ឬទេពអេហ្ស៊ីបនានា ដើម្បីពន្យល់អំពីពិភពលោកនិងបាតុភូតធម្មជាតិជុំវិញពួកគេ។ តាមវិគីភីឌា ជំនឿដែលទេវកថាទាំងនេះបង្ហាញ គឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃសាសនាអេហ្ស៊ីបបុរាណ។ ទេវកថាទាំងនេះលេចឡើងជាញឹកញាប់នៅក្នុងការសរសេរ និងសិល្បៈអេហ្ស៊ីប ជាពិសេសក្នុងរឿងខ្លីៗ ទំនុកតម្កើង អត្ថបទពិធីសាសនា អត្ថបទបុណ្យសព និងការតុបតែងប្រាសាទ។ ប្រភពទាំងនេះ កម្រផ្តល់នូវដំណើររឿងពេញលេញណាស់ ហើយច្រើនតែពណ៌នាតែបំណែកខ្លីៗប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រាវជ្រាវត្រូវផ្គុំរូបភាពសាសនានេះឡើងវិញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទេវកថាអេហ្ស៊ីបមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយភូមិសាស្ត្រនៃតំបន់ជ្រលងទន្លេនីល។ ទន្លេនីល ដែលជាប្រភពជីវិត និងវាលខ្សាច់ជុំវិញ ដែលតំណាងឲ្យសេចក្តីស្លាប់ បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៅក្នុងរឿងរ៉ាវរបស់ពួកគេ។ យោងតាមវិគីភីឌា ទេពដូចជា កេប (ផែនដី) និង នុត (មេឃ) គឺជាតួអង្គដែលបង្កើតពិភពរូបវន្ត និងបង្ហាញពីរបៀបដែលជនជាតិអេហ្ស៊ីបបុរាណយល់អំពីពិភពលោក។ ប្រជាជនអេហ្ស៊ីបបុរាណ ដែលរស់នៅតាមដងទន្លេ មានជំនឿពហុទេពនិយម ហើយទីក្រុងសំខាន់ៗដូចជា អេលីអូប៉ូលីស មេមហ្វីស និងថេបស៍ មានទេពគោរពខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែមានទំនាក់ទំនងគ្នា។ ទេវកថាបានពន្យល់ពីការកើនឡើងនៃទឺកទន្លេនីល ការធ្វើដំណើររបស់ព្រះអាទិត្យ និងវដ្តនៃជីវិត ដែលសុទ្ធសឹងតែមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កសិកម្មនិងការរស់នៅ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃទេវកថាអេហ្ស៊ីបចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ ហើយបន្តអភិវឌ្ឍរហូតដល់សម័យរ៉ូម៉ាំង។ ភស្តុតាងដំបូងបំផុតនៃទេវកថាទាំងនេះ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងអត្ថបទបុណ្យសព ដូចជា អត្ថបទពីរ៉ាមីត (Pyramid Texts) ដែលមានអាយុជាង ៤០០០ ឆ្នាំ និងអត្ថបទមឈូស (Coffin Texts) ដែលបង្ហាញពីជំនឿអំពីសេចក្តីស្លាប់និងការរស់ឡើងវិញ។ តាមវិគីភីឌា ក្នុងសម័យនគរចាស់ នគរកណ្តាល និងនគរថ្មី រឿងរ៉ាវអំពីទេពដូចជាអូស៊ីរីស អ៊ីស៊ីស ហូរុស និងរា បានក្លាយជាស្នូលនៃសាសនាផ្លូវការ។ ការគោរពអូស៊ីរីស ទាក់ទងនឹងសេចក្តីស្លាប់និងការរស់ឡើងវិញ បានរីករាលដាល ខណៈដែលការគោរពព្រះអាទិត្យរា បានបញ្ចូលជាមួយព្រះអាម៉ុន បង្កើតជាព្រះអាម៉ុន-រា ដែលជាទេពកំពូលនៃចក្រភពថ្មី។ គម្ពីរមរណៈ (Book of the Dead) គឺជាឯកសារសំខាន់មួយដែលប្រមូលនូវអក្ខរាវិរុទ្ធ និងរឿងរ៉ាវសម្រាប់អ្នកស្លាប់ ដែលត្រូវបានប្រើរហូតដល់សម័យក្រោយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ទេវកថាបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចអេហ្ស៊ីបបុរាណ។ តាមវិគីភីឌា សិល្បៈ ស្ថាបត្យកម្ម និងអក្សរសិល្ប៍អេហ្ស៊ីប សុទ្ធតែបង្កប់ទៅដោយរូបភាពនិងរឿងរ៉ាវពីទេវកថា។ ប្រាសាទនានា ដូចជានៅការណាក និងដេនដេរ៉ា មិនត្រឹមតែជាកន្លែងសក្ការៈប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំផងដែរ ដោយមានការបរិច្ចាគដីធ្លី និងទ្រព្យសម្បត្តិសម្រាប់ពិធីនិងការថែទាំបុគ្គលិកប្រាសាទ។ គ្រឿងអលង្កាសាសនា ដូចជារូបកញ្ចុក (scarab) ត្រូវបានផលិតនិងធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ដែលបង្ហាញពីការរួមបញ្ចូលរវាងជំនឿនិងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។ ព្រះចៅហ្វារ៉ាអុងត្រូវបានចាត់ទុកជាតំណាងរបស់ទេព ដូចជាហូរុស ដែលបានផ្តល់ភាពស្របច្បាប់ដល់អំណាចនយោបាយរបស់ពួកគេ។ ពិធីបុណ្យសាសនាធំៗ ដូចជាបុណ្យអូស៊ីរីស ក៏បានទាក់ទាញអ្នកធ្វើធម្មយាត្រាមកពីគ្រប់ទិសទី ជំរុញសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ទេវកថាអេហ្ស៊ីបនៅតែមានឥទ្ធិពលដល់ពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន។ វប្បធម៌ប្រជាប្រិយសម័យទំនើប ដូចជាភាពយន្តហូលីវូដ (ឧ. ស៊េរី The Mummy) សៀវភៅ និងហ្គេមវីដេអូ ជារឿយៗដកស្រង់តួអង្គនិងនិមិត្តសញ្ញាពីទេវកថានេះ ដូចជា ភ្នែកហូរុស និងឈើឆ្កាងអាញខ៍។ តាមវិគីភីឌា វត្ថុបុរាណនិងសិល្បៈអេហ្ស៊ីបត្រូវបានដាក់តាំងនៅក្នុងសារមន្ទីរធំៗជុំវិញពិភពលោក ដូចជា សារមន្ទីរអង់គ្លេស និងសារមន្ទីរហឺមីតាច ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ។ ការស្រាវជ្រាវផ្នែកបុរាណវិទ្យានិងសាសនាប្រៀបធៀប ក៏បន្តសិក្សាទេវកថានេះ ដើម្បីស្វែងយល់ពីឫសគល់នៃអរិយធម៌មនុស្ស។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ទេវកថាអេហ្ស៊ីបអាចផ្តល់នូវការប្រៀបធៀបគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ជាមួយនឹងជំនឿព្រហ្មញ្ញសាសនានិងព្រះពុទ្ធសាសនាដែលមានឥទ្ធិពលក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសតាមរយៈរឿងរ៉ាវនៃទេពនិងការបង្កើតពិភពលោក។