បុណ្យអ៊ីដអាល់អាដហា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា បុណ្យអ៊ីដអាល់អាដហា (Eid al-Adha) គឺជាបុណ្យធំទីពីរក្នុងសាសនាឥស្លាម បន្ទាប់ពីបុណ្យអ៊ីដអាល់ហ្វីត្រ ។ វាត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី១០ នៃខែឌុលហ៊ីច្ចះ (Dhu'l-Hijja) ដែលជាខែចុងក្រោយក្នុងប្រតិទិនតាមច័ន្ទគតិរបស់ឥស្លាម ។ ការប្រារព្ធពិធីបន្តរយៈពេលបីថ្ងៃបន្ទាប់ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាថ្ងៃតាស្រីក (Tashreeq) ។ ដោយសារប្រតិទិនឥស្លាមជាប្រតិទិនតាមច័ន្ទគតិ ថ្ងៃបុណ្យនេះផ្លាស់ទីថយក្រោយប្រមាណ ១០ ទៅ ១២ ថ្ងៃរៀងរាល់ឆ្នាំនៅក្នុងប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរី ។

បុណ្យនេះរំលឹកអំពីការលះបង់របស់ព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីម (Abraham) ដែលបានសុខចិត្តបូជាកូនប្រុសរបស់លោក ដើម្បីគោរពតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះជាម្ចាស់ មុនពេលព្រះជាម្ចាស់បញ្ជូនសត្វពពែមួយមកជំនួសវិញ ។ វាក៏ត្រូវនឹងពេលដែលដំណើរធម្មយាត្រាហាជ្ជ (Hajj) នៅទីក្រុងម៉ិកកះ (Mecca) បានបញ្ចប់ ។ នៅថ្ងៃនេះ ប្រជាជនមូស្លីមទូទាំងពិភពលោកសូត្រធម៌ពិសេស សម្លាប់សត្វពាហនៈ (គោ ក្របី ពពែ ឬចៀម) ហើយចែកចាយសាច់ទៅដល់ជនក្រីក្រ សាច់ញាតិ និងមិត្តភក្តិ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

បុណ្យអ៊ីដអាល់អាដហាត្រូវបានប្រារព្ធដោយសហគមន៍មូស្លីមនៅទូទាំងពិភពលោក ទាំងនៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រជាជនមូស្លីមភាគច្រើន និងប្រទេសដែលមានជនជាតិភាគតិចមូស្លីម ។ តាមរបាយការណ៍របស់វីគីភីឌា ប្រទេសដូចជាប៉ាគីស្ថាន បង់ក្លាដេស ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី អេហ្ស៊ីប តួកគី និងប្រទេសអារ៉ាប់ជាច្រើន បានប្រកាសថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈសម្រាប់បុណ្យនេះ ។ នៅក្នុងប្រទេសនីមួយៗ វិធីនៃការប្រារព្ធអាចមានភាពខុសគ្នា ប៉ុន្តែគ្រប់ទីកន្លែងសុទ្ធតែមានការសូត្រធម៌ពេលព្រឹក និងការបូជាសត្វ ។

ជាពិសេស នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ សហគមន៍មូស្លីមមានទំហំធំ ដូចជានៅឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី ដែលជាកន្លែងដែលបុណ្យនេះត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា «ហារ៉ាយ៉ាហាជ្ជ» (Hari Raya Haji) ។ យោងតាមវីគីភីឌា ការបូជាសត្វត្រូវបានគេហៅថា "កូរបាន" (qurban) ហើយវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់អ្នកដែលមានលទ្ធភាព ។ សាច់ដែលបានមកត្រូវបានចែកជាបីផ្នែក៖ មួយភាគបីសម្រាប់គ្រួសារ មួយភាគបីសម្រាប់ញាតិមិត្ត និងមួយភាគបីសម្រាប់ជនក្រីក្រ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមគម្ពីរកូរ៉ាន (Quran) ព្រឹត្តិការណ៍ដើមនៃបុណ្យនេះបានកើតឡើងនៅពេលដែលព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមត្រូវបានសាកល្បងដោយព្រះជាម្ចាស់ឲ្យបូជាកូនប្រុសរបស់លោក អ៊ីសម៉ាអ៊ីល (Ishmael) ។ យោងតាមវីគីភីឌា អ៊ីព្រហ៊ីមបានយល់សុបិនអំពីការបូជានេះ ហើយគាត់បានទទួលយកការសាកល្បងនោះដោយគ្មានការស្ទាក់ស្ទើរ ។ នៅពេលដែលគាត់ហៀបនឹងសម្លាប់កូន ព្រះជាម្ចាស់បានបញ្ជូនសាច់ចៀមមួយមកជំនួស ដោយបញ្ជាក់ថាការស្តាប់បង្គាប់របស់គាត់ត្រូវបានទទួលស្គាល់ ។

នៅក្នុងប្រពៃណីឥស្លាម ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (Muhammad) បានបង្កើតបុណ្យអ៊ីដអាល់អាដហាជាពិធីបុណ្យមួយ បន្ទាប់ពីការធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងមេឌីណា (Medina) ។ យោងតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់វីគីភីឌា បុណ្យនេះត្រូវបានគេសង្កេតឃើញជាលើកដំបូងនៅក្នុងសម័យដើមឥស្លាម ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក ការបូជាសត្វបានក្លាយជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃការប្រារព្ធនេះ ដោយភ្ជាប់ទៅនឹងដំណើរធម្មយាត្រាហាជ្ជ (Hajj) ដែលជាសរសរទីប្រាំនៃសាសនាឥស្លាម ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

បុណ្យអ៊ីដអាល់អាដហាបង្កើតឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ជាពិសេសនៅប្រទេសកសិកម្ម ។ យោងតាមវីគីភីឌា តម្រូវការសត្វពាហនៈសម្រាប់ការបូជា (qurbani) មានការកើនឡើងខ្លាំង ដែលជំរុញឲ្យមានទីផ្សារលក់សត្វធំៗ ដូចជាទីផ្សារនៅបង់ក្លាដេស ប៉ាគីស្ថាន និងឥណ្ឌា ។ កសិករនិងពាណិជ្ជករទទួលបានប្រាក់ចំណូលសន្ធឹកសន្ធាប់ ហើយស្បែកសត្វត្រូវបានបរិច្ចាគទៅអង្គការសប្បុរសធម៌ ឬលក់ដើម្បីឧបត្ថម្ភគម្រោងសង្គម ។

ខាងវប្បធម៌វិញ បុណ្យនេះសម្បូរទៅដោយប្រពៃណី ។ ក្រៅពីការសូត្រធម៌នៅវិហារ ឬទីលានអ៊ីដកា (Eidgah) ប្រជាជនស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ថ្មី ឬប្រពៃណី ហើយផ្លាស់ប្តូរសារសួរសុខទុក្ខដូចជា "អ៊ីដមូបារ៉ាក់" (Eid Mubarak) ។ យោងតាមវីគីភីឌា អាហារដូចជាសាច់អាំង និងបង្អែមពិសេស (ឧ. ម៉ាមូល ma'amoul ដែលជាខូគីដាក់សាច់ផ្លែឈើ) ត្រូវបានរៀបចំឡើង ។ កាមជួបជុំគ្រួសារ ការផ្តល់អំណោយ និងការជួយជនក្រីក្រគឺជាស្នូលនៃការប្រារព្ធ ដែលបង្ហាញពីគុណតម្លៃនៃការលះបង់ និងការចែករំលែក ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទសាកលបច្ចុប្បន្ន បុណ្យអ៊ីដអាល់អាដហានៅតែមានភាពពាក់ព័ន្ធ មិនត្រឹមតែខាងសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ខាងសង្គម និងនយោបាយដែរ ។ ការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩ ក្នុងឆ្នាំ២០២០ បានបង្ខំឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជាការបិទទីតាំងសាសនា និងការរឹតត្បិតការជួបជុំ ។ យោងតាមវីគីភីឌា អ្នកកាន់សាសនាជាច្រើនបានងាកមកការបរិច្ចាគសាច់តាមរយៈអង្គការ និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដើម្បីបូជាសត្វពីចម្ងាយ ។

លើសពីនេះ ក្តីកង្វល់អំពីបរិស្ថាន និងសុខុមាលភាពសត្វបានជំរុញឲ្យមានគំនិតផ្តួចផ្តើម "បៃតងអ៊ីដ" (green Eid) ក្នុងចំណោមសហគមន៍មូស្លីមមួយចំនួន ដែលលើកទឹកចិត្តឲ្យមានការកាត់បន្ថយកាកសំណល់ និងការធ្វើយញ្ញបូជាតាមរបៀបដែលមានក្រមសីលធម៌ ។ តាមវីគីភីឌា នៅក្នុងប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ការចំណាយលើសត្វអាចជាបន្ទុកដ៏ធំ ដែលនាំឲ្យមានកម្មវិធីផ្តល់ប្រាក់កម្ចី ឬការបរិច្ចាកសហគមន៍ ។ ទាំងនេះបង្ហាញពីភាពយឺតយោននៃបុណ្យនេះក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាសម័យទំនើប ខណៈដែលរក្សាខ្លឹមសារដើមរបស់ខ្លួន ។