ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ដូណាល់ ចន ត្រាំ គឺជាអ្នកនយោបាយ ឥស្សរជនប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងធុរជនអាមេរិកាំងម្នាក់ ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងបម្រើការជាប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិកទី៤៧ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២៥។ ក្នុងនាមជាសមាជិកនៃគណបក្សសាធារណរដ្ឋ លោកធ្លាប់បម្រើការជាប្រធានាធិបតីទី៤៥ ពីឆ្នាំ២០១៧ ដល់ឆ្នាំ២០២១ ដែលធ្វើឱ្យលោកក្លាយជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកទីពីរប៉ុណ្ណោះ ដែលបម្រើអាណត្តិមិនជាប់គ្នា បន្ទាប់ពីលោកគ្រូវ័រ គ្លីហ្វលែន។ លោកក៏ជាប្រធានាធិបតីដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិកដែលមានជាប់បទឧក្រិដ្ឋ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា។

មុននឹងចូលប្រឡូកក្នុងនយោបាយ លោកត្រាំបានកសាងនគរអាជីវកម្មដ៏ធំសម្បើមមួយដែលគ្របដណ្តប់លើវិស័យអចលនទ្រព្យ កាស៊ីណូ និងការកម្សាន្ត។ កម្មវិធីទូរទស្សន៍ The Apprentice បានធ្វើឱ្យលោកក្លាយជាតារាល្បីក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក។ យុទ្ធនាការប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០១៦ របស់លោកបានប្រើប្រាស់វោហាសាស្ត្រប្រជាភិថុតនិយម "ធ្វើឱ្យអាមេរិកអស្ចារ្យឡើងវិញ" ហើយបានទាក់ទាញការគាំទ្រយ៉ាងច្រើន ជាពិសេសពីវណ្ណៈកម្មករស្បែកសនៅតំបន់ជនបទ។

លោកត្រាំត្រូវបានគេស្គាល់ជាអន្តរជាតិចំពោះការអះអាងមិនឈប់ឈរថាមានការក្លែងបន្លំការបោះឆ្នោតដ៏ធំធេងនៅក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២០ ដែលជាការបោះឆ្នោតដែលលោកបានបរាជ័យចំពោះលោកចូ បៃដិន។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការអះអាងទាំងនេះបាននាំឱ្យមានការវាយប្រហារលើអាគារកាពីត៉លសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយក្រុមអ្នកគាំទ្រលោក នៅថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ ហើយបានបង្កជាវិបត្តិនយោបាយយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ លោកបានប្រឈមនឹងការចោទប្រកាន់ព្រហ្មទណ្ឌជាច្រើនករណី ដែលបានពង្រាយរឿងក្តីទាំងនៅកម្រិតរដ្ឋ និងសហព័ន្ធ ហើយទីបំផុតបាននាំឱ្យមានការកាត់ទោសលើបទឧក្រិដ្ឋមួយចំនួន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

លោកដូណាល់ ត្រាំ កើតនៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៤៦ ក្នុងសង្កាត់ក្វីនស៍ ទីក្រុងញូវយ៉ក ជាកូនទីបួនក្នុងគ្រួសារអ្នកអភិវឌ្ឍអចលនទ្រព្យ។ ឪពុករបស់លោក គឺលោកហ្វ្រេដ ត្រាំ ជាសហគ្រិនជោគជ័យមានដើមកំណើតអាល្លឺម៉ង់ និងម្តាយគឺលោកស្រីម៉េរី អាន ម៉ាក់ឡោដ មានដើមកំណើតស្កុតឡេន។ លោកបានសិក្សានៅសាលាបណ្ឌិត្យសភាយោធាញូវយ៉ក ហើយក្រោយមកបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាត្រីផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចពីសាកលវិទ្យាល័យផេនស៊ីលវេន៊ា (Wharton School) ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨។

ក្រោយបញ្ចប់ការសិក្សា លោកបានចូលធ្វើការក្នុងអាជីវកម្មគ្រួសារ ហើយក្រោយមកបានពង្រីកវាទៅជាសាជីវកម្មធំមួយដែលមានអាគារល្បីៗ ដូចជា Trump Tower នៅញូវយ៉ក Trump Taj Mahal នៅអាត្លង់ទិកស៊ីធី និងសណ្ឋាគារ ទីលានវាយកូនហ្គោលជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។ ក្រៅពីអចលនទ្រព្យ លោកបានបង្កើតផលិតផលក្រោមម៉ាក "Trump" ជាច្រើន រួមទាំងស្រា សាច់អាំង និងសូម្បីតែសាកលវិទ្យាល័យមួយ ប៉ុន្តែកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងខ្លះក៏បានប្រឈមនឹងការក្ស័យធនផងដែរ។

លោកបានរៀបការចំនួនបីដង ទី១ជាមួយអ៊ីវ៉ាណា ហ្សែលនីកវ៉ា ទី២ជាមួយម៉ារឡា ម៉ាបផល និងទី៣ជាមួយមេឡានីយ៉ា ខូណាស ដែលជាជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីស្លូវេនី និងជាអតីតតារាម៉ូដែល។ លោកមានកូនពេញវ័យចំនួនប្រាំនាក់ គឺ ដូណាល់ ជុញ៉ឺរ អ៊ីវ៉ានកា អេរិក ធីហ្វានី និងបារុន។ កូនៗទាំងនេះបានដើរតួនាទីសំខាន់ទាំងក្នុងអាជីវកម្ម និងក្នុងរដ្ឋបាលរបស់លោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការចូលប្រឡូកក្នុងនយោបាយរបស់លោកត្រាំបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០១៥ ជាមួយនឹងការប្រកាសឈរឈ្មោះប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោតបឋមនៃគណបក្សសាធារណរដ្ឋ។ យុទ្ធនាការរបស់លោកត្រូវបានកំណត់ដោយការជួបជុំទ្រង់ទ្រាយធំ ការប្រើប្រាស់ពាក្យសម្ដីប្រឆាំងនឹងឥស្សរជននយោបាយ និងការសន្យាថានឹងសាងសង់ជញ្ជាំងនៅតាមព្រំដែនម៉ិកស៊ិក និងហាមឃាត់ជនអន្តោប្រវេសន៍មូស្លីមចូលប្រទេស។ លោកបានឈ្នះការតែងតាំងពីគណបក្ស ហើយនៅថ្ងៃទី៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៦ បានយកឈ្នះអ្នកស្រីហ៊ីលឡារី គ្លីនតុន ដោយទទួលបានសម្លេងគណៈប្រតិភូ ៣០៤ ទល់នឹង ២២៧ ទោះបីជាបាត់បង់សម្លេងពេញនិយមក៏ដោយ។

ក្នុងអំឡុងអាណត្តិទី១ (២០១៧-២០២១) រដ្ឋបាលលោកត្រាំបានអនុវត្តច្បាប់កាត់បន្ថយពន្ធដ៏ធំមួយ (Tax Cuts and Jobs Act) បានកាត់បន្ថយបទប្បញ្ញត្តិសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើន និងបានតែងតាំងចៅក្រមអភិរក្សនិយមជាង ២០០ នាក់ទៅកាន់តុលាការសហព័ន្ធ រួមទាំងចៅក្រមតុលាការកំពូលបីរូប។ លោកបានដកសហរដ្ឋអាមេរិកចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិធំៗ ដូចជា កិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីសស្តីពីអាកាសធាតុ និងកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ ហើយបានដាក់ពន្ធគយលើទំនិញចិន ដែលបង្កឱ្យមានសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្ម។ គោលនយោបាយអន្តោប្រវេសន៍ដ៏តឹងរឹង រួមទាំងការបែងចែកក្រុមគ្រួសារនៅតាមព្រំដែន និងការហាមឃាត់ការធ្វើដំណើរពីប្រទេសមួយចំនួន បានធ្វើឱ្យមានការរិះគន់ជាសកល។ ការស៊ើបអង្កេតដោយលោក Robert Mueller លើទំនាក់ទំនងរវាងយុទ្ធនាការឆ្នាំ២០១៦ និងរុស្ស៊ីបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ២០១៩ ដោយរកមិនឃើញភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីចោទប្រកាន់ពីបទសមគំនិត ប៉ុន្តែបានកត់សម្គាល់ពីការប៉ុនប៉ងរារាំងការស៊ើបអង្កេតរបស់លោកត្រាំ។

ការឆ្លើយតបនឹងជំងឺកូវីដ-១៩ របស់លោកត្រូវបានរិះគន់ចំពោះការបន្ទន់សារគ្រោះថ្នាក់ និងការខ្វះខាតការសម្របសម្រួលនៅថ្នាក់សហព័ន្ធ ទោះបីជាប្រតិបត្តិការ Warp Speed បានពន្លឿនការអភិវឌ្ឍវ៉ាក់សាំងក៏ដោយ។ លោកក៏បានប្រឈមនឹងការចោទប្រកាន់ដោយសភាតំណាងរាស្រ្តជាលើកដំបូងក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ ជុំវិញការប្រើប្រាស់ជំនួយយោធាដើម្បីដាក់សម្ពាធលើអ៊ុយក្រែនឱ្យស៊ើបអង្កេតលោកបៃដិន ប៉ុន្តែត្រូវបានព្រឹទ្ធសភាដោះលែងនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០។

ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់គឺការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២០។ ក្រោយការបោះឆ្នោត លោកត្រាំបានបដិសេធមិនទទួលស្គាល់បរាជ័យ ដោយផ្សព្វផ្សាយទ្រឹស្តីសមគំនិតអំពីការក្លែងបន្លំយ៉ាងទូលំទូលាយ ដូចជា ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនបោះឆ្នោត Dominion ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរសម្លេងឆ្នោត។ តាមវិគីភីឌា ក្រុមមេធាវីរបស់លោកបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងជាង ៦០ ករណី ប៉ុន្តែស្ទើរទាំងអស់ត្រូវបានបដិសេធ ឬដកចេញវិញដោយសារខ្វះភស្តុតាង។ លោកក៏បានទូរស័ព្ទទៅកាន់រដ្ឋមន្ត្រីការិយាល័យបោះឆ្នោតរដ្ឋចចស៊ីអា ដោយស្នើសុំឱ្យ "រកឃើញ" សម្លេងឆ្នោតឱ្យលោក ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការស៊ើបអង្កេតព្រហ្មទណ្ឌ។

កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះបានឈានដល់ចំណុចកំពូលនៅថ្ងៃទី៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ នៅពេលដែលក្រុមអ្នកគាំទ្រប្រដាប់អាវុធ ដែលត្រូវបានញុះញង់ដោយសុន្ទរកថារបស់លោក បានវាយប្រហារអាគារកាពីត៉ល ដោយព្យាយាមរារាំងការបញ្ជាក់ជ័យជម្នះរបស់លោកបៃដិន។ អំពើហិង្សានេះបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ និងរបួស ហើយនាំឱ្យមានការចោទប្រកាន់លោកត្រាំជាលើកទីពីរពីបទ "ញុះញង់ឱ្យបះបោរ" តែត្រូវបានដោះលែងម្តងទៀតដោយព្រឹទ្ធសភា ដោយសារកង្វះសម្លេងគ្រប់គ្រាន់។

ក្រោយចាកចេញពីតំណែង លោកត្រាំបានបន្តអះអាងថាការបោះឆ្នោតត្រូវបានគេលួច ហើយបានរក្សាឥទ្ធិពលលើគណបក្សសាធារណរដ្ឋ។ ការស៊ើបអង្កេតព្រហ្មទណ្ឌជាច្រើនបានដំណើរការ រួមទាំងការរឹបអូសឯកសារសម្ងាត់ពីគេហដ្ឋានម៉ារ-អា-ឡាហ្គោ ដែលនាំទៅដល់ការចោទប្រកាន់សហព័ន្ធ។ នៅឆ្នាំ២០២៤ លោកត្រូវបានកាត់ទោសពីបទក្លែងបន្លំកំណត់ត្រាអាជីវកម្មពាក់ព័ន្ធនឹងការទូទាត់ប្រាក់សម្ងាត់ ដែលធ្វើឱ្យលោកក្លាយជាអតីតប្រធានាធិបតីដំបូងគេដែលត្រូវបានផ្តន្ទាទោសព្រហ្មទណ្ឌ។

ទោះបីមានបញ្ហាផ្លូវច្បាប់ទាំងនេះ លោកត្រាំបានឈ្នះការតែងតាំងពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋម្តងទៀតនៅឆ្នាំ២០២៤ ហើយនៅថ្ងៃទី៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ បានយកឈ្នះលោកចូ បៃដិន ដោយទទួលបានសម្លេងគណៈប្រតិភូ ៣១២ ទល់នឹង ២២៦។ យុទ្ធនាការរបស់លោកបានផ្តោតលើសេដ្ឋកិច្ច អន្តោប្រវេសន៍ និងអ្វីដែលលោកហៅថា "ការសងសឹក" ចំពោះគូប្រជែងនយោបាយ។ លោកបានធ្វើសច្ចាប្រណិធានចូលកាន់តំណែងនៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

គិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ លោកដូណាល់ ត្រាំកំពុងបម្រើការជាប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិកជាលើកទីពីរ។ ការអះអាងមិនពិតរបស់លោកអំពីការលួចបន្លំការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២០ នៅតែជាប្រធានបទកណ្តាលក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់លោក ដោយលោកបានបន្តរៀបរាប់វាជាញឹកញាប់នៅក្នុងការថ្លែងសុន្ទរកថា និងការបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គម។ ជំនឿនេះបានជះឥទ្ធិពលដល់ការអនុម័តច្បាប់បោះឆ្នោតនៅតាមរដ្ឋមួយចំនួន ដែលរឹតបន្តឹងការចូលប្រើប្រាស់ការបោះឆ្នោត។ នៅក្នុងអាណត្តិទីពីរនេះ លោកត្រាំបានស្នើឱ្យមានការពិនិត្យឡើងវិញនូវកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម ហើយបានដាក់សម្ពាធកាន់តែខ្លាំងលើប្រទេសដែលលោកចាត់ទុកថាមិនសហការគ្រប់គ្រាន់ ដែលអាចរួមបញ្ចូលកម្ពុជាផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអានខមឺរផល់ (KhmerPulse) ប្រធានបទនេះមានសារៈសំខាន់ពីព្រោះគោលនយោបាយការបរទេសនិងពាណិជ្ជកម្មរបស់លោកត្រាំអាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់កម្ពុជា។ ក្នុងអាណត្តិដំបូង លោកបានដាក់ពន្ធគយលើទំនិញចិន ដែលបណ្ដាលឱ្យរោងចក្រមួយចំនួនផ្លាស់ទីមកកម្ពុជា ប៉ុន្តែក៏បានបង្កឱ្យមានការពិនិត្យឡើងវិញនៃការផ្តល់អនុគ្រោះពន្ធ GSP ដោយសារកង្វល់អំពីសិទ្ធិការងារ និងនយោបាយ។ ទំនាក់ទំនងជាមួយចិនដែលជាដៃគូធំរបស់កម្ពុជា ក៏អាចប្រែប្រួលបន្ថែមទៀត។

ករណីរឿងក្តីជាច្រើនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងលោកត្រាំនៅតែស្ថិតក្នុងដំណើរការ ហើយនេះអាចបង្កើតភាពមិនច្បាស់លាស់ខាងនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់វិនិយោគិន និងដៃគូពាណិជ្ជកម្ម។ អ្នកវិភាគបានកត់សម្គាល់ថាការប្រើប្រាស់ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងការបំបែកបំបាក់ស្ថាប័នប្រជាធិបតេយ្យរបស់លោកបានក្លាយជាគំរូសម្រាប់អ្នកនយោបាយប្រជាភិថុតនិយមនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ដូច្នេះ ការយល់ដឹងអំពីដំណើររឿងរបស់លោកត្រាំ ជាពិសេសទាក់ទងនឹងការអះអាងបោះឆ្នោត គឺជាគន្លឹះក្នុងការតាមដាននិន្នាការនយោបាយសកល។