ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត គឺជាការឃ្លាំមើលការបោះឆ្នោតដោយភាគីឯករាជ្យមួយ ឬច្រើន។ តាមវិគីភីឌា ភាគីដែលធ្វើការសង្កេតការណ៍ទាំងនោះ ជាធម្មតាមកពីប្រទេសផ្សេង ឬមកពីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGO)។ គោលបំណងចម្បងរបស់ពួកគេ គឺការវាយតម្លៃដំណើរការនៃការបោះឆ្នោត ដោយផ្អែកលើច្បាប់ជាតិ និងស្តង់ដារអន្តរជាតិស្តីពីការបោះឆ្នោត។

ចំណុចស្នូលនៃការសង្កេតការណ៍ គឺភាពឯករាជ្យរបស់ភាគីដែលធ្វើការសង្កេត។ ពោលគឺភាគីទាំងនោះមិនមែនជាភាគីដែលរៀបចំ ឬគ្រប់គ្រងការបោះឆ្នោតនោះទេ ហើយក៏មិនមែនជាភាគីដែលមានផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ក្នុងលទ្ធផលបោះឆ្នោតនោះដែរ។ តាមវិគីភីឌា អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតមានទាំងអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ។

អ្នកសង្កេតការណ៍ និងប្រភេទនៃការសង្កេតការណ៍

ការបែងចែកចម្បង គឺរវាងអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ។ អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ ធ្វើការសង្កេតការណ៍នៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន។ រីឯអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិវិញ គឺជាអ្នកដែលមកពីក្រៅប្រទេស។

យោងតាមវិគីភីឌា ភាគីដែលធ្វើការសង្កេតការណ៍ ជាធម្មតាមកពីប្រទេសផ្សេង ឬមកពីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល។ ការសង្កេតការណ៍អាចធ្វើឡើងដោយភាគីឯករាជ្យតែមួយ ឬដោយភាគីឯករាជ្យច្រើនរួមគ្នា។ ទោះបីជាអ្នកសង្កេតការណ៍ទាំងពីរប្រភេទមានប្រភពដើមខុសគ្នាក្តី ក៏គោលបំណងរបស់ពួកគេនៅតែដូចគ្នា គឺការវាយតម្លៃដំណើរការបោះឆ្នោត ដោយផ្អែកលើច្បាប់ជាតិ និងស្តង់ដារអន្តរជាតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ព័ត៌មានអំពីប្រវត្តិនៃការសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត មិនត្រូវបានរៀបរាប់លម្អិតនៅក្នុងឯកសារយោងរបស់វិគីភីឌាទេ។ ប៉ុន្តែឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយ បង្ហាញថាការសង្កេតការណ៍ដោយអន្តរជាតិមានវត្តមានយ៉ាងហោចណាស់តាំងពីឆ្នាំ១៩៨៩ មកម្ល៉េះ។

ស្លាកសម្គាល់ខ្លួនសម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោតអន្តរជាតិ ត្រូវបានចេញឱ្យប្រើក្នុងអំឡុងការបោះឆ្នោតនៅប្រទេសណាមីប៊ី ឆ្នាំ១៩៨៩ ដូចដែលឃើញក្នុងរូបភាពខាងលើ។ ការមានស្លាកសម្គាល់ខ្លួនបែបនេះ បង្ហាញថាអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិមានវត្តមានជាផ្លូវការនៅក្នុងដំណើរការបោះឆ្នោត។ ការអនុវត្តនេះនៅតែបន្តមានរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

ស្តង់ដារ និងមូលដ្ឋានវាយតម្លៃ

តាមវិគីភីឌា ភាគីដែលធ្វើការសង្កេតការណ៍មានគោលបំណងចម្បង គឺការវាយតម្លៃដំណើរការនៃការបោះឆ្នោត ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានពីរ។ មូលដ្ឋានទីមួយ គឺច្បាប់ជាតិ ពោលគឺច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិស្តីពីការបោះឆ្នោតរបស់ប្រទេសដែលរៀបចំការបោះឆ្នោតនោះ។ មូលដ្ឋានទីពីរ គឺស្តង់ដារអន្តរជាតិស្តីពីការបោះឆ្នោត។

ការវាយតម្លៃនេះសំដៅទៅលើដំណើរការនៃការបោះឆ្នោត ដោយពិនិត្យមើលថាតើដំណើរការនោះស្របទៅនឹងមូលដ្ឋានទាំងពីរខាងលើឬទេ។ មូលដ្ឋានទាំងពីរនេះ ត្រូវបានប្រើជាគោលយោងរួមសម្រាប់ទាំងអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយ គឺការសង្កេតការណ៍របស់អង្គការ OSCE នៅប្រទេសហ្សកហ្ស៊ី។ វិគីភីឌាបានកត់ត្រាថា នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ អ្នកសម្របសម្រួលពិសេសរបស់អង្គការ OSCE គឺលោក Kristian Vigenin បានទៅសង្កេតការណ៍នៅការិយាល័យបោះឆ្នោតមួយក្នុងទីក្រុង Tbilisi។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ទាំងនៅក្នុងប្រទេស និងនៅក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងអំពីការសង្កេតការណ៍បោះឆ្នោត ជួយឱ្យការតាមដានព័ត៌មានអំពីការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា ក្នុងតំបន់ និងលើពិភពលោក កាន់តែច្បាស់លាស់។ នៅពេលព័ត៌មានរាយការណ៍ថាមាន ឬគ្មានអ្នកសង្កេតការណ៍ចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតណាមួយ ការដឹងពីតួនាទី និងមូលដ្ឋានវាយតម្លៃរបស់ពួកគេ ជួយឱ្យអ្នកអានវាយតម្លៃព័ត៌មាននោះបានកាន់តែត្រឹមត្រូវ។