KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១២ កញ្ញា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១២ កញ្ញា ២០២៦

តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិក

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ឧបករណ៍ Telharmonium ដែលបានបង្ហាញនៅលើទំព័រមុខ Scientific American ឆ្នាំ ១៩០៧ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកគឺជាក្រុមនៃប្រភេទតន្ត្រីដែលប្រើប្រាស់ឧបករណ៍តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិក បច្ចេកវិទ្យាតន្ត្រីផ្អែកលើសៀគ្វីអេឡិចត្រូនិក និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ឬឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកទូទៅក្នុងការបង្កើតសំឡេង។ វារួមបញ្ចូលទាំងតន្ត្រីដែលបង្កើតដោយប្រើវិធីសាស្រ្តអេឡិចត្រូនិកសុទ្ធ និងប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូមេកានិក។ ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកសុទ្ធពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការបង្កើតសំឡេងតាមរយៈសៀគ្វីអេឡិចត្រូនិក ដូចជាអូស៊ីឡាទ័រអេឡិចត្រូនិក ម៉ាស៊ីនស្យេរមីន (theremin) ឬម៉ាស៊ីនសំយោគសំឡេង (synthesizer) ដោយមិនចាំបាច់មានរលកសំឡេងដែលបង្កើតដោយមធ្យោបាយមេកានិកជាមុនសិននោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ឧបករណ៍អេឡិចត្រូមេកានិកមានផ្នែកមេកានិកដូចជាខ្សែរឬញញួរ ដែលបង្កើតរលកសំឡេង ហើយផ្នែកអេឡិចត្រូនិកដូចជាឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាម៉ាញេទិក ឧបករណ៍ពង្រីកថាមពល និងឧបករណ៍បំពងសំឡេង ដំណើរការសញ្ញាអគ្គិសនីហើយបម្លែងវាត្រឡប់ទៅជារលកសំឡេងវិញ។ ឧទាហរណ៍ដំបូងៗរួមមាន Telharmonium ម៉ាស៊ីនហាម៉ុន (Hammond organ) ព្យាណូអេឡិចត្រូនិក និងហ្គីតាអេឡិចត្រូនិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

លោក Leon Theremin កំពុងសាកល្បងឧបករណ៍ theremin ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧ ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកបានកើតចេញពីការពិសោធន៍នៅដើមសតវត្សទី ២០ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាមេរិកខាងជើង។ ឧបករណ៍ Telharmonium ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឧបករណ៍តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកដំបូងគេ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលោក Thaddeus Cahill នៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៧។ ក្រោយមក ឧបករណ៍ theremin ដែលបង្កើតដោយលោក Leon Theremin ជនជាតិរុស្ស៊ីក្នុងឆ្នាំ ១៩២០ បានក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏ល្បីមួយ ដែលអាចគ្រប់គ្រងសំឡេងដោយគ្មានការប៉ះរាងកាយ។

អ្នកនិពន្ធនិងអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើននៅអឺរ៉ុបបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិក។ លោក Karlheinz Stockhausen ជាអ្នកនិពន្ធតន្ត្រីជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ បានធ្វើការយ៉ាងសកម្មនៅស្ទូឌីយោតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកនៃស្ថានីយវិទ្យុ WDR ក្នុងទីក្រុងខឹឡូញ ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ហើយបានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់បច្ចេកទេសសំយោគសំឡេងអេឡិចត្រូនិក តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។ លើសពីនេះ នៅប្រទេសជប៉ុន ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកដំបូងៗដូចជាម៉ាស៊ីន Yamaha Magna Organ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៥ ក៏បានបង្ហាញពីការចូលរួមរបស់អាស៊ីក្នុងវិស័យនេះដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

កុំព្យូទ័រ CSIRAC ដែលបានប្រើក្នុងការបង្កើតតន្ត្រីដំបូង ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការវិវត្តនៃតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការបង្កើតឧបករណ៍ដូចជា Telharmonium នៅចុងសតវត្សទី ១៩។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០ និង ១៩៣០ ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកផ្សេងទៀតដូចជាម៉ាស៊ីន Ondes Martenot និង Trautonium ក៏ត្រូវបានបង្កើតដែរ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ស្ទូឌីយោតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកបានលេចឡើងនៅអឺរ៉ុប ដូចជាស្ទូឌីយោនៃស្ថានីយវិទ្យុ ORTF នៅប្រទេសបារាំង ស្ទូឌីយោ WDR នៅអាល្លឺម៉ង់ និងស្ទូឌីយោ RAI នៅអ៊ីតាលី ដែលបានផ្តល់លទ្ធភាពដល់អ្នកនិពន្ធក្នុងការពិសោធជាមួយសំឡេងអេឡិចត្រូនិក។

ការអភិវឌ្ឍម៉ាស៊ីនសំយោគសំឡេង (synthesizer) បានក្លាយជាចំណុចសំខាន់។ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ម៉ាស៊ីន RCA Mark II Sound Synthesizer ត្រូវបានបង្កើតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលជាឧបករណ៍សំយោគសំឡេងខ្នាតធំដំបូងគេ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ លោក Robert Moog បានបង្កើតម៉ាស៊ីនសំយោគ Moog ដែលជាឧបករណ៍សម្រាប់ការសម្តែងផ្ទាល់ ហើយបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់តន្ត្រីប្រជាប្រិយ។ ម៉ាស៊ីន Mini-Moog ដែលចេញលក់នៅឆ្នាំ ១៩៧០ បានធ្វើឱ្យតម្លៃឧបករណ៍សំយោគសំឡេងកាន់តែសមរម្យ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យតន្ត្រីករជាច្រើនប្រើប្រាស់វា។

ការមកដល់នៃបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងកុំព្យូទ័របានជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរថ្មី។ វិគីភីឌា បានបញ្ជាក់ថា កុំព្យូទ័រ CSIRAC របស់អូស្ត្រាលី ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីចាក់តន្ត្រីជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៥១។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ឧបករណ៍សំយោគសំឡេងឌីជីថលដូចជា Yamaha DX7 បានក្លាយជាការពេញនិយម ដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាសំយោគ FM ហើយបានកំណត់និយមន័យនៃសំឡេងតន្ត្រីប៉ុបក្នុងសម័យនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ឧបករណ៍សំយោគសំឡេង Yamaha DX7 ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ប្រភព: Wikipedia

តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកមានឥទ្ធិពលវប្បធម៌និងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំ។ តាមរយៈវិគីភីឌា ឧបករណ៍ដូចជាម៉ាស៊ីនសំយោគសំឡេង Mini-Moog និង Yamaha DX7 បានធ្វើឱ្យផលិតកម្មតន្ត្រីកាន់តែអាចចូលដំណើរការបាន ហើយបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រភេទតន្ត្រីដូចជាឌីស្កូ ហ៊ីបហប និងតន្ត្រីរាំអេឡិចត្រូនិក (EDM)។ ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវដូចជា IRCAM នៅប្រទេសបារាំង ក៏បានរួមចំណែកដល់ការស្រាវជ្រាវសំឡេងនិងតន្ត្រីកុំព្យូទ័រ។

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកបានបង្កើតទីផ្សារសម្រាប់ឧបករណ៍តន្ត្រី កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ និងព្រឹត្តិការណ៍តន្ត្រីធំៗ។ ពិធីបុណ្យតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកនៅអឺរ៉ុប ដូចជា Weekend Festival នៅអេស្តូនី (ឆ្នាំ ២០១៦) បានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាច្រើន និងបង្កើតចំណូលសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន នេះបើតាមវិគីភីឌា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ពិធីបុណ្យតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិក Weekend Festival នៅប្រទេសអេស្តូនី ឆ្នាំ ២០១៦ ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ តន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកកំពុងបន្តវិវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយសារការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល។ តន្ត្រី EDM នៅតែជាប្រភេទដ៏ពេញនិយម ខណៈដែលប្រភេទរងថ្មីៗដូចជា future bass និង lo-fi កំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍។ ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗនៅជុំវិញពិភពលោក ដូចជា Weekend Festival ដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាព បញ្ជាក់ថាតន្ត្រីប្រភេទនេះនៅតែជាផ្នែកមួយយ៉ាងសំខាន់នៃវប្បធម៌យុវវ័យ។

វិគីភីឌាក៏បានរាយការណ៍ផងដែរថា ក្រុមតន្ត្រីដូចជា New Order ដែលបានសម្តែងនៅប្រទេសឈីលី ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ បានប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកយ៉ាងទូលំទូលាយ បង្ហាញពីនិរភាពនៃតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកក្នុងសម័យទំនើប។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីនិន្នាការនេះអាចជួយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីវប្បធម៌សកល និងឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើវិស័យតន្ត្រីនៅកម្ពុជា។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

DJ និងផលិតករភ្លេងបារាំង Kavinsky ទទួលមរណភាពក្នុងវ័យ ៥០ ឆ្នាំ

ការិយាល័យព្រះរាជអាជ្ញាក្រុងប៉ារីសបានបញ្ជាក់ថា លោក Vincent Belorgey ត្រូវបានរកឃើញស្លាប់នៅផ្ទះ ខណៈកាសែត The Guardian រាយការណ៍ពីប្រភពប៉ូលិសថាមូលហេតុអាចជាជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល។

5 sources · BBC News, Deutsche Welle, France 24