ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ស្ថានភាពអាសន្ន គឺជាស្ថានភាពមួយដែលរដ្ឋាភិបាលទទួលបានអំណាចពិសេស ដើម្បីអនុវត្តគោលនយោបាយដែលជាធម្មតាខ្លួនមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើ ដើម្បីសុវត្ថិភាព និងការការពារប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន។ គោលបំណងសំខាន់នៃអំណាចពិសេសនេះ គឺការការពារសុវត្ថិភាពប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងអំឡុងពេលដែលស្ថានភាពមិនប្រក្រតីកើតឡើង។

រដ្ឋាភិបាលអាចប្រកាសស្ថានភាពអាសន្ន បានមុន ក្នុងអំឡុង ឬក្រោយព្រឹត្តិការណ៍វិបត្តិ។ តាម Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះរួមមាន គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ចលាចលស៊ីវិល ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ជំងឺរាតត្បាត ឬជំងឺឆ្លង និងហានិភ័យសន្តិសុខជីវសាស្ត្រផ្សេងទៀត។ ជាឧទាហរណ៍ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៥ ទីក្រុងប៉ារីសបានស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអាសន្ន ដោយប៉ូលិសត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅតាមទីសាធារណៈ។ នេះបង្ហាញថា ស្ថានភាពអាសន្នអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងបរិបទចម្រុះ ចាប់ពីគ្រោះធម្មជាតិ រហូតដល់វិបត្តិសុខភាពសាធារណៈ។

ក្របខណ្ឌច្បាប់ និងការអនុវត្ត

ប្រភព: Wikipedia

គោលការណ៍ស្នូលនៃស្ថានភាពអាសន្ន គឺការផ្តល់អំណាចពិសេសដល់រដ្ឋាភិបាល ដើម្បីអនុវត្តគោលនយោបាយដែលក្នុងកាលៈទេសៈធម្មតាមិនត្រូវបានអនុញ្ញាត។ តាម Wikipedia អំណាចនេះត្រូវបានផ្តល់ឡើងដើម្បីសុវត្ថិភាព និងការការពារប្រជាពលរដ្ឋ ហើយការប្រកាសអាចធ្វើឡើងនៅមុន ក្នុងអំឡុង ឬក្រោយព្រឹត្តិការណ៍វិបត្តិ។

ការប្រកាសស្ថានភាពអាសន្នអាចត្រូវឆ្លងកាត់នីតិវិធីច្បាប់ និងការអនុញ្ញាតពីស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិ។ ឧទាហរណ៍ នៅព័រទុយហ្គាល់ ថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២០ ប្រធានាធិបតី Marcelo Rebelo de Sousa បានផ្ញើលិខិតទៅប្រធានរដ្ឋសភា Eduardo Ferro Rodrigues ដើម្បីស្នើសុំការអនុញ្ញាតក្រោមលក្ខខណ្ឌរដ្ឋធម្មនុញ្ញ សម្រាប់ការប្រកាសស្ថានភាពអាសន្ន ក្នុងបរិបទនៃជំងឺរាតត្បាត COVID-19។

តាម Wikipedia ករណីនេះបង្ហាញថា ការប្រកាសស្ថានភាពអាសន្នអាចឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យ និងការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋសភា ស្របតាមលក្ខខណ្ឌដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រកាសស្ថានភាពអាសន្នត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយវិបត្តិធំៗជាច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដូចជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ចលាចលស៊ីវិល គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងជំងឺរាតត្បាត។ តាម Wikipedia ទាំងនេះសុទ្ធតែជាកាលៈទេសៈដែលរដ្ឋាភិបាលអាចប្រកាសស្ថានភាពអាសន្នបាន។

ឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ គឺភាពអាសន្ននៅម៉ាឡាយ៉ា (Malayan Emergency) ក្នុងឆ្នាំ១៩៤៩ ដែលសមាជិកកងវរសេនាធំ Royal Malay Regiment បានពិនិត្យឧបករណ៍ដែលរឹបអូសបានពីប្រតិបត្តិការវាយប្រហារមួយ តាមការពិពណ៌នារូបថតរបស់ Wikipedia។

ក្រោយមក ស្ថានភាពអាសន្ននៅតែត្រូវបានគេប្រើប្រាស់នៅតាមប្រទេសផ្សេងៗ ដូចជាករណីនៅបារាំង ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៥ និងករណីនៅព័រទុយហ្គាល់ ឆ្នាំ២០២០ ដែលបង្ហាញថាប្រធានបទនេះនៅតែមានវត្តមានក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ជំងឺរាតត្បាត COVID-19 បានធ្វើឱ្យស្ថានភាពអាសន្នក្លាយជាប្រធានបទពាក់ព័ន្ធឡើងវិញនៅទូទាំងពិភពលោក។ តាម Wikipedia ជំងឺរាតត្បាត ឬជំងឺឆ្លង គឺជាមូលហេតុមួយក្នុងចំណោមមូលហេតុដែលរដ្ឋាភិបាលអាចប្រកាសស្ថានភាពអាសន្ន ហើយករណីព័រទុយហ្គាល់ក្នុងឆ្នាំ២០២០ គឺជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយ។

លើសពីនេះ គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ចលាចលស៊ីវិល ជម្លោះប្រដាប់អាវុធ និងហានិភ័យសន្តិសុខជីវសាស្ត្រ ក៏នៅតែជាកត្តាដែលអាចនាំឱ្យមានការប្រកាសស្ថានភាពអាសន្ន តាមការបញ្ជាក់របស់ Wikipedia។ សម្រាប់អ្នកអានដែលតាមដានព័ត៌មានអន្តរជាតិ ការយល់ដឹងអំពីអត្ថន័យ នីតិវិធី និងផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមាននៃស្ថានភាពអាសន្ន ជួយឱ្យការតាមដានព័ត៌មាននយោបាយ និងសន្តិសុខកាន់តែច្បាស់លាស់។