ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមវិគីភីឌា ពាក្យ “Emerging Market” ឬ “ទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍” ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីសម្គាល់សេដ្ឋកិច្ចដែលមានកំណើនលឿន ប៉ុន្តែមិនទាន់បានបំពេញតាមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យនៃទីផ្សារអភិវឌ្ឍន៍នៅឡើយ។ ទីផ្សារទាំងនេះមានលក្ខណៈរួមគ្នាដូចជា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ការកើនឡើងនៃលំហូរទុនបរទេស និងការវិវត្តនៃស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ។ តាមវិគីភីឌាដដែល គេប្រើពាក្យ “ទីផ្សារព្រំដែន” (Frontier Market) សម្រាប់ប្រទេសដែលមានកម្រិតអភិវឌ្ឍន៍ទាបជាង ហើយមានទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុតូច និងមិនសូវរាវ។

ដំណើរការចាត់ថ្នាក់នេះធ្វើឡើងដោយស្ថាប័នអន្តរជាតិដូចជា MSCI, FTSE, និង IMF ដោយផ្អែកលើកត្តាជាច្រើន ដូចជា ទំហំ និងភាពរាវនៃទីផ្សារភាគហ៊ុន បើកចំហរចំពោះវិនិយោគិនបរទេស និងស្ថិរភាពនយោបាយ (តាមវិគីភីឌា)។ ឧទាហរណ៍ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និងសិង្ហបុរី ដែលធ្លាប់ជាទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ឥឡូវត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាទីផ្សារអភិវឌ្ឍន៍ ដែលបង្ហាញថាការចាត់ថ្នាក់នេះអាចផ្លាស់ប្តូរតាមពេលវេលា (តាមវិគីភីឌា)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍រីករាលដាលពាសពេញតំបន់ជាច្រើន ប៉ុន្តែភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅអាស៊ី អាមេរិកឡាទីន និងអាហ្វ្រិក។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសធំៗដូចជា ចិន ឥណ្ឌា ប្រេស៊ីល រុស្ស៊ី និងអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា BRICS ដែលជាក្រុមសេដ្ឋកិច្ចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍មានឥទ្ធិពល។ ប្រជាជនសរុបនៅក្នុងទីផ្សារទាំងនេះមានចំនួនច្រើនលើសពាក់កណ្តាលនៃពិភពលោក ដោយចិន និងឥណ្ឌាតែមួយមានប្រជាជនជាង ២.៨ ពាន់លាននាក់ (តាមវិគីភីឌា)។

លក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រនៅក្នុងទីផ្សារទាំងនេះជាទូទៅមានអាយុក្មេងជាងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដែលផ្តល់កម្លាំងពលកម្មសម្បូរបែប និងសក្តានុពលទីផ្សារប្រើប្រាស់ខ្ពស់។ តាមវិគីភីឌា អត្រានគរោបនីយកម្មកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយទីក្រុងធំៗដូចជា ម៉ូមបៃ សៅប៉ូឡូ និងសៀងហៃ បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវិគីភីឌា ពាក្យ “Emerging Market” ត្រូវបានប្រើជាលើកដំបូងដោយលោក អង់ត្វាន់ វ៉ាន់ អាកមែល (Antoine van Agtmael) នៅឆ្នាំ១៩៨១ ក្នុងនាមជាមន្ត្រីនៃ IFC ដែលជាសាខារបស់ធនាគារពិភពលោក។ គោលបំណងគឺដើម្បីជំនួសពាក្យ “Third World” ដែលមានលក្ខណៈបង្អាប់ ហើយបង្កើតឱ្យមានទស្សនៈវិជ្ជមានចំពោះការវិនិយោគនៅប្រទេសទាំងនេះ។ ការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ នៅពេលដែលទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុរបស់ប្រទេសជាច្រើនបានបើកចំហរសម្រាប់អ្នកវិនិយោគបរទេស។

នៅឆ្នាំ១៩៨៨ MSCI បានបង្កើតសន្ទស្សន៍ MSCI Emerging Markets Index ដែលតាមដានទីផ្សារភាគហ៊ុននៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ តាមវិគីភីឌា សន្ទស្សន៍នេះបានក្លាយជាគោលសម្រាប់មូលនិធិវិនិយោគអន្តរជាតិ។ ចំណែកឯគំនិត “Frontier Market” ត្រូវបានណែនាំដោយលោកស្រី Farida Khambata នៅឆ្នាំ១៩៩២ នៅក្នុង IFC ដើម្បីបែងចែកទីផ្សារដែលមិនទាន់សម្រេចលក្ខណៈជាទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ (តាមវិគីភីឌា)។ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ១៩៩៧ និងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកលឆ្នាំ២០០៨ បានសាកល្បងភាពធន់របស់ទីផ្សារទាំងនេះ ប៉ុន្តែពួកគេបានបង្ហាញពីការស្ទុះងើបឡើងវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលពង្រឹងជំនឿលើសក្តានុពលរបស់ពួកគេ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមវិគីភីឌា លក្ខណៈសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗរបស់ទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍រួមមាន កំណើន GDP លឿន ការពឹងផ្អែកលើការនាំចេញ និងការទាក់ទាញទុនវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) យ៉ាងច្រើន។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី សេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះក៏ងាយរងគ្រោះដោយសារការប្រែប្រួលនៃតម្លៃទំនិញ លំហូរទុនក្រៅប្រទេស និងអស្ថិរភាពនយោបាយ។ វិនិយោគិនដែលចាប់អារម្មណ៍លើទីផ្សារទាំងនេះត្រូវតែយល់ដឹងពីហានិភ័យរូបិយវត្ថុ និងការប្រែប្រួលនៃគោលនយោបាយ។

ផ្នែកវប្បធម៌ និងសង្គមក៏មានការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង។ កំណើននៃវណ្ណៈកណ្តាលបាននាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថប្រើប្រាស់ ពីទំនិញមូលដ្ឋានទៅទំនិញប្រណីត និងសេវាកម្មកម្សាន្ត។ តាមវិគីភីឌា បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ជាពិសេសទូរស័ព្ទដៃ បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការជំរុញការរីកចម្រើននេះ ដោយឧទាហរណ៍ដូចជា ប្រព័ន្ធទូទាត់តាមទូរស័ព្ទ M-Pesa នៅអាហ្វ្រិកខាងកើត បានជួយបង្កើនលទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុដល់ប្រជាជនរាប់លាននាក់។ ចំណែកឯតន្ត្រី ភាពយន្ត និងម្ហូបអាហារពីតំបន់ទាំងនេះក៏កំពុងទទួលបានការពេញនិយមជាអន្តរជាតិផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍គឺមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះវាជាគោលការណ៍មួយដែលកំណត់នូវគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងឱកាសវិនិយោគសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។ កម្ពុជាដែលជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ កំពុងខិតខំធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ និងការគ្រប់គ្រងសាជីវកម្ម ដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគបរទេសបន្ថែមទៀត ហើយអាចនឹងត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នាពេលអនាគត (តាមវិគីភីឌា)។

នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍កំពុងទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ឡើងវិញ ដោយសារកត្តាដូចជា ការផ្លាស់ប្តូរសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល និងការរីកចម្រើននៃសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល (តាមវិគីភីឌា)។ ការតាមដានការវិវត្តន៍នៃទីផ្សារទាំងនេះនឹងជួយអ្នកអានឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ចដែលកម្ពុជាកំពុងប្រឈម និងអំពីឱកាសដែលបើកឡើងសម្រាប់អាជីវកម្ម និងអ្នកវិនិយោគក្នុងស្រុក។