ការតវ៉ាពលកម្ម

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការតវ៉ាពលកម្ម គឺជាសកម្មភាពរួមគ្នារបស់និយោជិក ឬកម្មករ ដែលបង្ហាញការមិនពេញចិត្តចំពោះលក្ខខណ្ឌការងារ ប្រាក់ឈ្នួល ឬគោលនយោបាយរបស់និយោជក។ វាអាចប្រព្រឹត្តទៅក្នុងទម្រង់ជាការធ្វើកូដកម្ម (ការឈប់ធ្វើការ) ការដង្ហែបាតុកម្ម ឬការប្រមូលផ្តុំនៅទីសាធារណៈ។ តាមការកំណត់របស់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ (ILO) ការតវ៉ាដោយសន្តិវិធីគឺជាសិទ្ធិមូលដ្ឋានរបស់កម្មករ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់តាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ ក្រៅពីនេះ មានទម្រង់តវ៉ាផ្សេងៗទៀតដូចជា ការធ្វើពហិការ និងការតវ៉ាតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត ដែលអាចពង្រីកសារទៅកាន់សាធារណជនទូទាំងពិភពលោក។

ការតវ៉ាពលកម្មដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការកែលម្អស្ថានភាពការងារ និងជំរុញការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយ។ នៅទូទាំងពិភពលោក បាតុកម្មទាំងនេះបាននាំមកនូវការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួល កាត់បន្ថយម៉ោងធ្វើការ និងការការពារសុវត្ថិភាពនៅកន្លែងធ្វើការកាន់តែប្រសើរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការតវ៉ាពលកម្មកើតឡើងនៅគ្រប់តំបន់នៃពិភពលោក ប៉ុន្តែមានភាពលេចធ្លោនៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មដូចជា កាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ សំណង់ និងដឹកជញ្ជូន។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ ILO ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅអាស៊ី អាហ្វ្រិក និងអាមេរិកឡាទីន មានអត្រាបាតុកម្មពលកម្មខ្ពស់ ដោយសារលក្ខខណ្ឌការងារមិនសូវមានការការពារ។ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន ប្រទេសដូចជា វៀតណាម ថៃ និងឥណ្ឌូនេស៊ី ក៏ធ្លាប់ជួបប្រទះការតវ៉ាពីកម្មករស្រដៀងគ្នាដែរ។

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា វិស័យកាត់ដេរគឺជាវិស័យដែលមានការតវ៉ាញឹកញាប់បំផុត។ កម្មករ ដែលភាគច្រើនជាស្ត្រីវ័យក្មេងមកពីតំបន់ជនបទ បានប្រើប្រាស់បាតុកម្មដើម្បីទាមទារប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា និងសិទ្ធិការងារ។ យោងតាមតួលេខរបស់ក្រសួងការងារ កម្មករកាត់ដេរមានប្រមាណ ៨០% ជាស្ត្រី។ ការចូលរួមពីសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលក៏ជាកត្តាដែលជំរុញឱ្យបាតុកម្មកាន់តែរីករាលដាលថែមទៀត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃការតវ៉ាពលកម្មអាចត្រូវបានគេមើលឃើញតាំងពីសតវត្សទី១៩ នៅអឺរ៉ុប អំឡុងបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម។ កម្មករនៅរោងចក្របានរៀបចំកូដកម្មដំបូង ដើម្បីទាមទារប្រាក់ឈ្នួលសមរម្យ និងលក្ខខណ្ឌការងារប្រសើរជាងមុន។ តាមការចុះផ្សាយរបស់ BBC ព្រឹត្តិការណ៍ Haymarket នៅទីក្រុងឈីកាហ្គោ ឆ្នាំ១៨៨៦ គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដែលនាំទៅដល់ការបង្កើតទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ (១ ឧសភា) និងជានិមិត្តរូបនៃចលនាសហជីពសកល។

នៅសតវត្សទី២០ ចលនាសហជីពបានរីករាលដាលនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប ដោយទទួលបានការការពារផ្លូវច្បាប់។ ឧទាហរណ៍ កូដកម្ម Pullman ឆ្នាំ១៨៩៤ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក បានបង្ហាញពីឥទ្ធិពលនៃកម្លាំងពលកម្មលើសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ នៅអាស៊ី ប្រទេសជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង ក៏ធ្លាប់មានបាតុកម្មពលកម្មធំៗដែលនាំឲ្យមានកំណែទម្រង់ច្បាប់ការងារ។

ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ នៅកម្ពុជា វិស័យកាត់ដេរបានរីកចម្រើន ហើយការតវ៉ារបស់កម្មករបានក្លាយជារឿងញឹកញាប់។ កាលពីឆ្នាំ២០១៣ និង ២០១៤ កម្មកររាប់ពាន់នាក់បានដើរដង្ហែទាមទារប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា ១៦០ ដុល្លារក្នុងមួយខែ ដែលបានក្លាយជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រការងាររបស់ប្រទេស។ ប៉ូលីសបានបង្ក្រាបបាតុកម្មខ្លះ ដែលបណ្តាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់ និងរបួស ដូចរាយការណ៍ដោយ Reuters និង BBC នាពេលនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការតវ៉ាពលកម្មមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចទាំងវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន។ កូដកម្មអាចបង្អាក់ផលិតកម្ម និងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រាក់ចំណូលរបស់ក្រុមហ៊ុន និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ ទោះយ៉ាងណា ការតវ៉ាក៏ដើរតួជាយន្តការមួយដើម្បីចរចាឲ្យមានប្រាក់ឈ្នួលខ្ពស់ បង្កើនអំណាចទិញ និងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែង។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលក្នុងវិស័យកាត់ដេរនៅកម្ពុជាអាចជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក ខណៈដែលវាប៉ះពាល់ដល់ថ្លៃដើមផលិតកម្ម។

តាមវប្បធម៌ ការតវ៉ាពលកម្មនៅកម្ពុជាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ (១ ឧសភា) ដែលជាថ្ងៃឈប់សម្រាកសាធារណៈ។ កម្មករតែងប្រើឱកាសនេះដើម្បីដង្ហែបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី។ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ប្រពៃណីនៃការគោរពតាមឋានានុក្រមអាចរារាំងការតវ៉ាខ្លះ ប៉ុន្តែក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ យុវជនកាន់តែច្រើនបង្ហាញឆន្ទៈក្នុងការប្រមូលផ្តុំទាមទារសិទ្ធិ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌និងការកើនឡើងនៃការយល់ដឹងពីសិទ្ធិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅឆ្នាំ២០២៦ ការតវ៉ាពលកម្មនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុកទូទាំងពិភពលោក។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក បុគ្គលិកនៃក្រុមហ៊ុន Amazon និង Starbucks បានបង្កើតសហជីព និងធ្វើកូដកម្មទាមទារលក្ខខណ្ឌការងារល្អប្រសើរ ដូចរាយការណ៍ដោយ Reuters។ នៅអឺរ៉ុប កម្មករដឹកជញ្ជូន និងសុខាភិបាលបានតវ៉ាប្រឆាំងនឹងអតិផរណា និងប្រាក់ខែទាប ដែលកាន់តែធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលមានសម្ពាធ។

ចំពោះប្រទេសកម្ពុជា ការចរចាប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាសម្រាប់វិស័យកាត់ដេរនៅតែជារឿងប្រចាំឆ្នាំដែលអាចបង្កឲ្យមានការតវ៉ា។ នៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ កម្មករមួយចំនួនបានធ្វើបាតុកម្មទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលបន្ថែម ខណៈសមាគមរោងចក្របានព្រមានពីផលប៉ះពាល់ដល់ការប្រកួតប្រជែង។ សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកបានរាយការណ៍ថា ក្រសួងការងារកំពុងខិតខំសម្របសម្រួលការចរចា ដើម្បីជៀសវាងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនិងធានាស្ថិរភាពសង្គម។

អ្នកអាន KhmerPulse គួរតាមដានព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ ព្រោះវាប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ជីវភាពរបស់ប្រជាជនកម្ពុជារាប់លាននាក់ និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច សិទ្ធិមនុស្ស និងទំនាក់ទំនងការងារក្នុងប្រទេស។