ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការថែទាំពេលចុងក្រោយនៃជីវិត គឺជាសេវាសុខភាពដែលផ្តល់ដល់បុគ្គលម្នាក់ៗនៅពេលជិតដល់មរណភាព។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការថែទាំនេះអាចប្រព្រឹត្តទៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានម៉ោង ប៉ុន្មានថ្ងៃ ឬប៉ុន្មានខែមុនពេលមនុស្សម្នាក់ស្លាប់។ វាមិនគ្រាន់តែផ្តោតលើការព្យាបាលរោគទេ ប៉ុន្តែរួមបញ្ចូលការជួយដល់សុខុមាលភាពផ្លូវចិត្ត និងអារម្មណ៍ ការបំពេញតម្រូវការខាងវិញ្ញាណ និងការជួយកិច្ចការជាក់ស្តែងដូចជា ការរៀបចំឯកសារច្បាប់ និងការគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិ។ គោលបំណងចម្បងគឺធ្វើយ៉ាងណាឱ្យអ្នកជំងឺមានផាសុកភាព រក្សាសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងទទួលបានការគាំទ្រពីក្រុមព្យាបាល និងគ្រួសារ។

ជាទូទៅ ការថែទាំនេះផ្តោតលើការគ្រប់គ្រងរោគសញ្ញាដូចជាការឈឺចាប់ ដង្ហើមខ្លី និងការថប់អារម្មណ៍ ដើម្បីឲ្យអ្នកជំងឺអាចរស់នៅក្នុងពេលវេលាដែលនៅសល់ប្រកបដោយផាសុកភាព។ ការផ្តល់សេវានេះតម្រូវឱ្យមានការសហការពីក្រុមពហុជំនាញ រួមមានវេជ្ជបណ្ឌិត គិលានុបដ្ឋាក អ្នកចិត្តសាស្ត្រ និងអ្នកប្រឹក្សាខាងវិញ្ញាណ។ ការរៀបចំផែនការថែទាំជាមុន (advance care planning) គឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ដើម្បីឱ្យបំណងរបស់អ្នកជំងឺត្រូវបានគោរព ជាពិសេសនៅពេលដែលគាត់មិនអាចសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯងបាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទីតាំងផ្តល់ការថែទាំមានភាពចម្រុះ៖ នៅមន្ទីរពេទ្យ មណ្ឌលថែទាំពិសេសសម្រាប់អ្នកជំងឺដំណាក់កាលចុងក្រោយ (hospice) ឬនៅផ្ទះរបស់អ្នកជំងឺ។ ជម្រើសនេះពឹងផ្អែកលើស្ថានភាពជំងឺ ធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងចំណូលចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន។ នៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ សេវា hospice ត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងមានបុគ្គលិកជំនាញ ខណៈដែលនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជា ការថែទាំភាគច្រើនកើតឡើងនៅផ្ទះ ដោយសមាជិកគ្រួសារដើរតួជាអ្នកថែទាំចម្បង។

អ្នកទទួលសេវាគឺជាអ្នកជំងឺដែលមានជំងឺមិនអាចព្យាបាលបាន ដូចជាមហារីកដំណាក់កាលចុងក្រោយ ជំងឺបេះដូងរ៉ាំរ៉ៃ ជំងឺសរសៃប្រសាទធ្ងន់ធ្ងរ និងមនុស្សចាស់ជរាដែលសុខភាពទ្រុឌទ្រោម។ ផ្នែកអ្នកផ្តល់សេវារួមមានគ្រូពេទ្យឯកទេស គិលានុបដ្ឋាក អ្នកចិត្តសាស្ត្រ អ្នកប្រឹក្សាខាងវិញ្ញាណ ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារដែលដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការជួយផ្នែកអារម្មណ៍ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាម Wikipedia ការថែទាំពេលចុងក្រោយនៃជីវិតគឺជាផ្នែកមួយនៃការវិវត្តន៍ប្រព័ន្ធសុខាភិបាលទំនើប។ កាលពីបុរាណកាល មនុស្សភាគច្រើនទទួលមរណភាពនៅក្នុងផ្ទះ ក្រោមការមើលថែពីក្រុមគ្រួសារតាមទំនៀមទម្លាប់។ នៅពេលវិទ្យាសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្ររីកចម្រើន ការស្លាប់បានផ្លាស់ទីទៅមន្ទីរពេទ្យ ជាកន្លែងដែលបច្ចេកវិទ្យាអាចពន្យារជីវិតបាន។

ទោះយ៉ាងណា នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី២០ ចលនា hospice បានកើតឡើង ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើការបន្ធូរបន្ថយការឈឺចាប់ និងការលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិត ជាជាងគ្រាន់តែព្យាបាលជំងឺ។ ចលនានេះបានពង្រីកពីប្រទេសអង់គ្លេសទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗ ហើយនៅទីបំផុតបានរួមបញ្ចូលទៅក្នុងគោលនយោបាយសុខភាពរបស់ប្រទេសជាច្រើន។ នៅកម្រិតអន្តរជាតិ កិច្ចព្រមព្រៀង និងសេចក្តីប្រកាសជាច្រើនបានទទួលស្គាល់ការទទួលបានសេវាថែទាំបន្ធូរទុក្ខជាសិទ្ធិមនុស្សមួយ។ សព្វថ្ងៃនេះ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានទទួលស្គាល់ការថែទាំបន្ធូរទុក្ខ (palliative care) ជាផ្នែកមិនអាចខ្វះបាននៃប្រព័ន្ធសុខាភិបាលបឋម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការចំណាយសម្រាប់ការថែទាំពេលចុងក្រោយអាចខ្ពស់ខ្លាំង ជាពិសេសនៅពេលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាវេជ្ជសាស្ត្រទំនើបនិងការសម្រាកព្យាបាលយូរនៅមន្ទីរពេទ្យ។ នៅកម្ពុជា បន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុនេះអាចជាឧបសគ្គធំសម្រាប់គ្រួសារក្រីក្រ ដោយសារកង្វះប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសុខភាពទូលំទូលាយ និងការពឹងផ្អែកលើថវិកាផ្ទាល់ខ្លួន។

ខាងវប្បធម៌ ទស្សនៈនិងជំនឿមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការកំណត់របៀបនៃការទទួលសេវាថែទាំនេះ។ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ កូនចៅមានកាតព្វកិច្ចមើលថែឪពុកម្តាយដល់ចាស់ជរា ហើយការស្លាប់នៅក្នុងផ្ទះដែលហ៊ុំព័ទ្ធដោយកូនចៅ និងមានព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការស្លាប់ដ៏មានសន្តិភាព។ យ៉ាងណាមិញ ឥទ្ធិពលសម័យទំនើបកំពុងធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរបន្តិចម្តងៗ ដោយមនុស្សខ្លះចាប់ផ្តើមទទួលយកសេវាថែទាំជំនាញនៅតាមមណ្ឌលសុខភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងបរិបទសព្វថ្ងៃ ការថែទាំពេលចុងក្រោយកាន់តែទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ ដោយសារកត្តាសកលនិងក្នុងតំបន់។ ការកើនឡើងនៃចំនួនប្រជាជនវ័យចំណាស់ ទាំងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងទូទាំងពិភពលោក បានបង្កើនតម្រូវការសេវាថែទាំបន្ធូរទុក្ខ។ ការរាតត្បាតជាសកលនៃជំងឺ COVID-19 បានបង្ហាញពីភាពចាំបាច់នៃប្រព័ន្ធថែទាំដែលអាចផ្តល់ការគាំទ្រប្រកបដោយមនុស្សធម៌ ទោះក្នុងស្ថានភាពដែលគ្រួសារមិនអាចនៅក្បែរក៏ដោយ។

បន្ថែមពីនេះ ការជជែកពិភាក្សាអំពីសិទ្ធិក្នុងការជ្រើសរើសការស្លាប់ដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ដូចជា euthanasia និង assisted dying កំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណៈជន និងអ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន។ ចំពោះកម្ពុជា ទោះបីមិនទាន់មានច្បាប់អនុញ្ញាតក៏ដោយ ក៏បញ្ហានេះបានជំរុញឱ្យមានការពិនិត្យឡើងវិញនូវគោលនយោបាយសុខាភិបាលជាតិស្តីពីការថែទាំបន្ធូរទុក្ខ។ មានការអំពាវនាវកាន់តែខ្លាំងឱ្យដាក់បញ្ចូលសេវាទាំងនេះទៅក្នុងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលជាតិ ដើម្បីឆ្លើយតបតម្រូវការរបស់ពលរដ្ឋគ្រប់រូប។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីជម្រើសនិងសិទ្ធិទាក់ទងនឹងការថែទាំចុងក្រោយគឺជាប្រយោជាន៍មិនអាចមើលរំលងបាន ព្រោះមនុស្សគ្រប់គ្នាត្រូវប្រឈមមុខនឹងការបាត់បង់ ឬត្រូវការការថែទាំសម្រាប់ខ្លួនឯងនៅពេលណាមួយ។