ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា វិបត្តិថាមពលទសវត្សរ៍ ១៩៧០ គឺជារយៈពេលដែលប្រទេសលោកខាងលិច ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា អឺរ៉ុបខាងលិច អូស្ត្រាលី និងនូវែលសេឡង់ បានប្រឈមមុខនឹងការខ្វះខាតប្រេសធ្ងន់ធ្ងរ ព្រមទាំងតម្លៃកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ វិបត្តិនេះបានបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់ធំធេងដល់សេដ្ឋកិច្ចសកល និងបានផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយថាមពលរបស់ប្រទេសជាច្រើន។

វិបត្តិធំៗពីរនៅក្នុងអំឡុងពេលនេះរួមមាន វិបត្តិប្រេងឆ្នាំ ១៩៧៣ និងវិបត្តិប្រេងឆ្នាំ ១៩៧៩។ វិបត្តិទីមួយបានផ្ទុះឡើងដោយសារសង្គ្រាមយ៉មគីពពួរ និងការហ៊ុំព័ទ្ធប្រេងដោយក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់ រីឯវិបត្តិទីពីរបណ្តាលមកពីបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ ដែលបានកាត់បន្ថយការនាំចេញប្រេងពីតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានពណ៌នាថា វិបត្តិថាមពលនេះមានឬសគល់ពីការពឹងផ្អែករបស់ប្រទេសឧស្សាហកម្មលើការនាំចូលប្រេងពីតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ជាពិសេសពីប្រទេសសមាជិកអង្គការ OPEC ដូចជា អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អ៊ីរ៉ង់ និងប្រទេសអារ៉ាប់ដទៃទៀត។ តំបន់ផលិតប្រេងសំខាន់ៗស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលមិនមានស្ថិរភាពនយោបាយ ដែលធ្វើឲ្យការផ្គត់ផ្គង់ងាយរងគ្រោះ។

ចំណែកខាងប្រជាជនវិញ ប្រជាជនរាប់លាននាក់នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍បានរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ តាមរយៈការកើនឡើងថ្លៃសាំង ការកំដៅផ្ទះ និងការដឹកជញ្ជូន។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុបគឺជាអ្នកប្រើប្រាស់ធំជាងគេ ហើយបានប្រឈមខ្លាំងជាងគេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរៀបរាប់របស់វិគីភីឌា ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៣ សង្គ្រាមយ៉មគីពពួររវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់បានជំរុញឲ្យក្រុមអង្គការ OPEC របស់អារ៉ាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មហ៊ុំព័ទ្ធប្រេងប្រឆាំងនឹងប្រទេសដែលគាំទ្រអ៊ីស្រាអែល រួមមានសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ លទ្ធផលគឺតម្លៃប្រេងកើនឡើង ៤ ដងក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែ ដែលធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចសកលធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិធ្លាក់ចុះយ៉ាងយូរ។

នៅឆ្នាំ ១៩៧៩ បដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់បានទម្លាក់ស្តេច និងនាំមកនូវភាពវឹកវរនយោបាយ។ ការផលិតប្រេងអ៊ីរ៉ង់បានថយចុះយ៉ាងខ្លាំង ដែលបង្កឲ្យមានការភ័យខ្លាចនិងការកើនឡើងតម្លៃជាថ្មីម្តងទៀត។ វិបត្តិទាំងពីរនេះបានបង្ហាញពីភាពងាយរងគ្រោះនៃប្រព័ន្ធថាមពលសកល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិថាមពលបានបណ្តាលឱ្យមានអតិផរណាខ្ពស់និងអត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើកើនឡើងនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន។ វិគីភីឌាកត់សម្គាល់ថាវិបត្តិធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ ១៩៧៣-៧៥ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា "U-shaped recession" ដោយសារតែរយៈពេលវែងនៃកំណើនទាបនិងការកន្ត្រាក់។ រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានដាក់ចេញគោលនយោបាយសន្សំសំចៃថាមពល ដូចជាការកំណត់ល្បឿនយានយន្ត និងការលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពប្រេង។

ផ្នែកវប្បធម៌ក៏រងការផ្លាស់ប្តូរផងដែរ៖ ការពឹងផ្អែកលើរថយន្តធំៗបានថយចុះ ហើយម៉ូដសន្សំសំចៃប្រេងកាន់តែពេញនិយម។ រូបភាពរថយន្តតម្រង់ជួររង់ចាំសាំងបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃវិបត្តិនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិទសវត្សរ៍ ១៩៧០ បានបន្សល់ទុកនូវមេរៀនសំខាន់ៗសម្រាប់ពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន។ វិគីភីឌាបានលើកឡើងថា ក្រោយវិបត្តិ សហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើតទុនបំរុងប្រេងយុទ្ធសាស្ត្រ (Strategic Petroleum Reserve) ដើម្បីការពារការផ្គត់ផ្គង់ជាតិនៅពេលមានវិបត្តិ។ ប្រទេសជាច្រើនបានងាកទៅរកប្រភពថាមពលជំនួស និងបង្កើតគោលនយោបាយសន្សំសំចៃថាមពល។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីវិបត្តិនេះអាចជួយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេងសកល និងផលប៉ះពាល់របស់វាមកលើសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ ក្នុងបរិបទសព្វថ្ងៃ ភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយដូចជាសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ឬ អស្ថិរភាពនៅមជ្ឈិមបូព៌ា អាចបង្កើតវិបត្តិថាមពលស្រដៀងគ្នានេះបាន។