ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិថាមពល (energy crisis) គឺជាស្ថានភាពដែលការផ្គត់ផ្គង់ធនធានថាមពលមិនអាចបំពេញតម្រូវការសេដ្ឋកិច្ចបាន។ យោងតាមវិគីភីឌា ពាក្យនេះច្រើនសំដៅលើប្រភពថាមពលសំខាន់ៗដូចជា ប្រេង ឧស្ម័ន ឬអគ្គិសនី ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្ម និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ កំណើនប្រជាជននិងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចបានរុញតម្រូវការថាមពលឱ្យកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ វិបត្តិថាមពលអាចបណ្តាលឱ្យមានការឡើងថ្លៃទំនិញ ការធ្លាក់ចុះផលិតកម្ម និងភាពវឹកវរក្នុងសង្គម។ ឧទាហរណ៍ច្បាស់លាស់មួយគឺវិបត្តិថាមពលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ដែលយោងតាមវិគីភីឌា បានបង្កឱ្យតម្លៃប្រេងឡើងដល់ ១៤៧.៣០ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ដោយសារការរួមផ្សំនៃកត្តាជាច្រើនដូចជាភាពតានតឹងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ការធ្លាក់ចុះតម្លៃដុល្លារ និងការព្រួយបារម្ភអំពីការថយចុះបម្រុងប្រេង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការចែកចាយធនធានថាមពលមិនស្មើគ្នាជាលក្ខណៈសាកល។ បណ្តាប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ាមានបម្រុងប្រេងយ៉ាងច្រើន ខណៈប្រទេសជាច្រើននៅអាស៊ី និងអាហ្វ្រិកត្រូវពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។ កម្ពុជាជាឧទាហរណ៍មួយ ដែលនាំចូលឥន្ធនៈភាគច្រើនសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន និងផលិតថាមពល។ នៅពេលតម្លៃប្រេងកើនឡើង គ្រួសារកម្ពុជាប្រឈមនឹងថ្លៃចំណាយខ្ពស់លើការធ្វើដំណើរ និងការទិញទំនិញ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការកើនឡើងនៃប្រជាជននៅតំបន់អាស៊ីនិងអាហ្វ្រិកបានរួមចំណែកយ៉ាងធំដល់ការកើនឡើងតម្រូវការថាមពលសកល។ ជាលទ្ធផល ប្រទេសទាំងនេះទទួលរងសម្ពាធទ្វេដង គឺតម្រូវការកើនឡើងនិងការឡើងថ្លៃ។ ការវិនិយោគលើថាមពលកកើតឡើងវិញ (សូមមើលក្រាហ្វ) បានកើនឡើងដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែក ប៉ុន្តែបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះនៅមានកម្រិតនៅតំបន់ក្រីក្រ។ ប្រជាជននៅជនបទរងគ្រោះខ្លាំង ដោយសារតែកង្វះលទ្ធភាពទិញឥន្ធនៈ និងអគ្គិសនី ដែលប៉ះពាល់ដល់ការអប់រំ សុខភាព និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិថាមពលបានកត់ត្រាទុកជាប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើនលើក។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ (ឆ្នាំ១៩៣៩-១៩៤៥) កង្វះប្រេងសាំងបានបណ្តាលឱ្យប្រជាជននៅទីក្រុងជាច្រើនត្រូវប្រើរទេះសេះឡើងវិញសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាព។ យោងតាមវិគីភីឌា មូលហេតុចំបងនៃវិបត្តិថាមពលរួមមានកំណើនប្រជាជន និងការប្រែប្រួលកត្តាភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ប្រទេសឥណ្ឌា និងចិនបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស បង្កើនតម្រូវការប្រេងយ៉ាងខ្លាំង។ ការរួមផ្សំជាមួយភាពតានតឹងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងការធ្លាក់ចុះតម្លៃដុល្លារ បានធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងឡើងថ្លៃជាបន្តបន្ទាប់។ គិតត្រឹមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ តម្លៃប្រេងបានឡើងដល់កំណត់ត្រា ១៤៧.៣០ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែល។ វិបត្តិនេះបានធ្វើឱ្យពិភពលោកដឹងថា ការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើឥន្ធនៈហ្វូស៊ីលអាចនាំឱ្យមានភាពងាយរងគ្រោះផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងសន្តិសុខ។ ការអភិវឌ្ឍថាមពលជំនួសបានចាប់ផ្តើមទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ជាថ្មីបន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍នោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃវិបត្តិថាមពលគឺមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ។ ការឡើងថ្លៃប្រេងនិងឧស្ម័នបង្កើនថ្លៃដើមផលិតកម្ម ដឹកជញ្ជូន និងសេវាកម្ម ដែលធ្វើឱ្យអតិផរណាកើនឡើង។ ក្រាហ្វខាងលើបង្ហាញពីការឡើងចុះតម្លៃឧស្ម័នធម្មជាតិនៅអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបង្ហាញពីភាពប្រែប្រួលខ្លាំងនៃទីផ្សារ។ ក្នុងពេលមានវិបត្តិ រដ្ឋាភិបាលច្រើនចាត់វិធានការដូចជាការកាត់បន្ថយពន្ធ ឬឧបត្ថម្ភថ្លៃ ប៉ុន្តែវិធានការទាំងនេះអាចបង្កើនបំណុលថវិកា។ លើសពីសេដ្ឋកិច្ច វិបត្តិថាមពលក៏ជំរុញការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ផងដែរ។ ដើម្បីសម្របខ្លួន ប្រជាជនបានកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថាមពល ផ្លាស់ប្តូរទៅរថយន្តអគ្គិសនី ឬប្រើប្រាស់ថាមពលកកើតឡើងវិញ។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ការវិនិយោគលើថាមពលកកើតឡើងវិញដូចជាពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងខ្យល់បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្លៃប្រេងឡើងថ្លៃ (សូមមើលក្រាហ្វក្នុងផ្នែកភូមិសាស្ត្រនិងប្រជាជន)។ និន្នាការនេះបានចាក់គ្រឹះសម្រាប់សង្គមដែលយកចិត្តទុកដាក់លើបរិស្ថាននិងសន្សំសំចៃថាមពល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅសតវត្សរ៍ទី២១ វិបត្តិថាមពលនៅតែជាកង្វល់ចំបងសម្រាប់មេដឹកនាំពិភពលោក។ ព្រឹត្តិការណ៍ដូចជាជម្លោះអន្តរជាតិ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានធ្វើឱ្យសន្តិសុខថាមពលក្លាយជាបញ្ហាស្មុគស្មាញ។ សម្រាប់កម្ពុជា វិបត្តិថាមពលមានសារៈសំខាន់ដោយផ្ទាល់ ដោយសារសេដ្ឋកិច្ចភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើឥន្ធនៈនាំចូល។ ការឡើងថ្លៃប្រេងធ្វើឱ្យថ្លៃដឹកជញ្ជូនកើនឡើង ប៉ះពាល់ដល់តម្លៃទំនិញសាច់ប្រាក់ និងជីវភាពប្រជាជនក្រីក្រ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានអនុវត្តគោលនយោបាយជាច្រើនដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ ដូចជាការឧបត្ថម្ភតម្លៃប្រេង និងការវិនិយោគលើវារីអគ្គិសនី និងថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ ការអភិវឌ្ឍប្រភពថាមពលស្អាតមិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរួមចំណែកដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិក្នុងការទប់ស្កាត់ការឡើងកម្តៅផែនដីផងដែរ។ ហេតុដូចនេះ ការតាមដានស្ថានភាពវិបត្តិថាមពលគឺជារឿងចាំបាច់សម្រាប់អ្នកអាននិងអ្នកធ្វើគោលនយោបាយដូចគ្នា។