ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សហភាពអឺរ៉ុប (EU) គឺជាសម្ពន្ធនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចមួយ ដែលបានពង្រីកសមាជិកភាពរបស់ខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីការបង្កើតឡើងនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការពង្រីកសមាជិកភាព (EU enlargement) គឺជាដំណើរការដែលប្រទេសថ្មីចូលជាសមាជិក បន្ទាប់ពីបំពេញលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយហៅថា លក្ខខណ្ឌទីក្រុងកូប៉ិនហាក (Copenhagen criteria) ។ លក្ខខណ្ឌទាំងនេះតម្រូវឱ្យមានរដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យមានស្ថិរភាព គោរពនីតិរដ្ឋ ការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិជនជាតិភាគតិច ព្រមទាំងមានសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារប្រកួតប្រជែង ។

យោងតាមសន្ធិសញ្ញាម៉ាស្ទ្រិច (Maastricht Treaty) ដែលបានបង្កើតសហភាពអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំ ១៩៩៣ ការពង្រីកនីមួយៗត្រូវមានការឯកភាពពីគ្រប់ប្រទេសសមាជិកក៏ដូចជាសភាអឺរ៉ុប (European Parliament) ។ ដំណើរការនេះជួនកាលត្រូវបានហៅថា «ការធ្វើសមាហរណកម្មអឺរ៉ុប» (European integration) ដែលសំដៅទៅលើការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងរដ្ឋាភិបាលជាតិឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការពង្រីកសមាជិកភាពបានធ្វើឱ្យព្រំដែនភូមិសាស្ត្ររបស់សហភាពអឺរ៉ុបរីកធំឡើងជាលំដាប់ ។ ចាប់ពីសមាជិកស្ថាបនិកទាំង ៦ រួមមាន បារាំង អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី បែលហ្ស៊ិក ហូឡង់ និងលុចសំបួរ សហភាពអឺរ៉ុបបានពង្រីកទៅដល់តំបន់អឺរ៉ុបខាងត្បូង ខាងជើង និងខាងកើតបន្ថែមទៀត ។ តាម Wikipedia បច្ចុប្បន្នសហភាពអឺរ៉ុបមានសមាជិក ២៧ ប្រទេស (ក្រោយការចាកចេញរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ ២០២០) ហើយគ្របដណ្តប់ទឹកដីពីមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនៅខាងលិច រហូតដល់សមុទ្រខ្មៅនៅខាងកើត និងពីតំបន់អាកទិកនៅខាងជើង ដល់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេនៅខាងត្បូង ។

ចំនួនប្រជាជនសរុបក៏បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងដែរ ។ ប្រជាជនរស់នៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុបបានកើនពីប្រមាណ ១៧០ លាននាក់កាលពីដំណាក់កាលដំបូង ដល់ជាង ៤៤៧ លាននាក់នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ។ ភាពចម្រុះនៃភាសាក៏បានរីកចម្រើន ដោយបច្ចុប្បន្នមានភាសាផ្លូវការចំនួន ២៤ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌និងជាតិសាសន៍ជាច្រើន ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការពង្រីកសហភាពអឺរ៉ុបអាចចែកចេញជាដំណាក់កាលធំៗ ។ យោងតាម Wikipedia ការពង្រីកលើកដំបូងបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៧៣ ដោយមានការចូលជាសមាជិករបស់ចក្រភពអង់គ្លេស អៀរឡង់ និងដាណឺម៉ាក ។ បន្ទាប់មក ក្រិកបានចូលក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១ ហើយអេស្ប៉ាញនិងព័រទុយហ្កាល់បានចូលនៅឆ្នាំ ១៩៨៦ ។ ការពង្រីកទាំងនេះបានពង្រឹងវត្តមានរបស់សហភាពនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងត្បូង ។

ការបញ្ចប់សង្រ្គាមត្រជាក់ និងការដួលរលំនៃជញ្ជាំងប៊ែរឡាំងក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៩ បានបើកឱកាសឱ្យមានការពង្រីកដ៏ធំបំផុតមួយ ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ ប្រទេសអូទ្រីស ហ្វាំងឡង់ និងស៊ុយអែតបានចូលជាសមាជិក ពង្រីកសហភាពទៅភាគខាងជើង ។ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ ២០០៤ ប្រទេសចំនួន ១០ ដែលភាគច្រើនមកពីអឺរ៉ុបកណ្តាល និងខាងកើត រួមមាន ប៉ូឡូញ ហុងគ្រី សាធារណរដ្ឋឆេក និងប្រទេសបាល់ទិក បានចូលជាសមាជិក ។ បន្ទាប់មក ប៊ុលហ្ការីនិងរ៉ូម៉ានីបានចូលនៅឆ្នាំ ២០០៧ ហើយក្រូអាស៊ីជាសមាជិកចុងក្រោយដែលបានចូលនៅឆ្នាំ ២០១៣ ។

ការចាកចេញរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស (Brexit) ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ បានធ្វើឱ្យសមាជិកភាពថយចុះពី ២៨ មកនៅត្រឹម ២៧ ប៉ុន្តែសហភាពអឺរ៉ុបនៅតែបន្តដំណើរការពង្រីកឆ្ពោះទៅកាន់ប្រទេសដទៃ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាម Wikipedia ការពង្រីកសមាជិកភាពបានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងច្រើនដល់ទាំងប្រទេសចាស់និងថ្មី ។ ទីផ្សាររួម (single market) ដែលមានទំហំធំជាងងើបឡើងដោយសារការលុបបំបាត់របាំងពន្ធ និងឧបសគ្គពាណិជ្ជកម្ម បានជំរុញឱ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការបង្កើតការងារ ។ ប្រទេសសមាជិកថ្មីទទួលបានមូលនិធិពីសហភាពអឺរ៉ុប ដើម្បីអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងពង្រឹងស្ថាប័ន ឯប្រទេសចាស់ទទួលបានទីផ្សារនាំចេញបន្ថែម ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការពង្រីកបានធ្វើឱ្យសហភាពអឺរ៉ុបក្លាយជាសហគមន៍ពហុវប្បធម៌កាន់តែច្រើន ។ ជាផ្លូវការ មានភាសាផ្លូវការ ២៤ ហើយបាវចនា «ឯកភាពក្នុងភាពចម្រុះ» (United in diversity) បង្ហាញពីការទទួលស្គាល់អត្តសញ្ញាណជាតិនីមួយៗ ។ កម្មវិធីផ្លាស់ប្តូរនិស្សិតដូចជា Erasmus+ ក៏បានពង្រីកដែរ ដោយផ្តល់ឱកាសឱ្យយុវជនរៀនសូត្រនៅបរទេស និងពង្រឹងការយល់ដឹងគ្នាទៅវិញទៅមក ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ឆ្នាំ ២០២៦ ការពង្រីកសមាជិកភាពរបស់សហភាពអឺរ៉ុបនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុក ។ យោងតាម Wikipedia មានប្រទេសបេក្ខជនជាច្រើនកំពុងរៀបចំខ្លួន រួមមាន អ៊ុយក្រែន ម៉ុលដាវី ហ្សកហ្ស៊ី និងបណ្តាប្រទេសនៅតំបន់បាល់កង់ខាងលិច ។ ក្រោយការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីទៅលើអ៊ុយក្រែន សហភាពអឺរ៉ុបបានផ្តល់ឋានៈជាបេក្ខជនដល់អ៊ុយក្រែននៅថ្ងៃទី ២៣ មិថុនា ២០២២ ហើយការចរចាចូលជាសមាជិកកំពុងបន្ត ។

អ្នកអាននៅកម្ពុជាអាចឆ្ងល់ថា តើរឿងនេះទាក់ទងអ្វីនឹងយើង ? សហភាពអឺរ៉ុបជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មនិងអភិវឌ្ឍន៍ដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា ក្រោមគោលនយោបាយ «អ្វីៗទាំងអស់លើកលែងអាវុធ» (EBA) ។ ស្ថិរភាព និងវិបុលភាពរបស់សហភាពអឺរ៉ុប មានឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយពិភពលោក ដែលកម្ពុជាជាផ្នែកមួយ ។ លើសពីនេះ ការពង្រីកសមាជិកភាពឆ្លុះបញ្ចាំងពីដំណើរការសាកលភាវូបនីយកម្ម និងសមាហរណកម្មតំបន់ ដែលអាស៊ានជាសមាគមក្នុងតំបន់របស់យើងក៏កំពុងរៀនសូត្រដែរ ។