ឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថាន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថាន គឺជាសកម្មភាពខុសច្បាប់ដែលបង្កផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់បរិស្ថាន ជីវចម្រុះ និងធនធានធម្មជាតិ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ស្ថាប័នអន្តរជាតិដូចជា G7 អង្គការប៉ូលិសអន្តរជាតិ (Interpol) សហភាពអឺរ៉ុប កម្មវិធីបរិស្ថានអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNEP) និងវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវឧក្រិដ្ឋកម្ម និងយុត្តិធម៌អន្តរតំបន់នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNICRI) បានទទួលស្គាល់ឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ។

ប្រភេទឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់មានដូចជា ឧក្រិដ្ឋកម្មសត្វព្រៃ ការធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែខុសច្បាប់ ឧក្រិដ្ឋកម្មបំពុល ការនេសាទខុសច្បាប់គ្មានរបាយការណ៍ និងគ្មានការគ្រប់គ្រង និងការកាប់ឈើខុសច្បាប់។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានមានចំណែកស្ទើរតែមួយភាគបីនៃឧក្រិដ្ឋកម្មដែលប្រព្រឹត្តដោយអង្គការនានា ដូចជាសាជីវកម្ម ភាពជាដៃគូ សហជីព កម្មសិទ្ធិបញ្ញា មូលនិធិសោធននិវត្តន៍ និងអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញ។ វាត្រូវបានចាត់ទុកជាសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្មធំជាងគេទី៤ នៅលើពិភពលោក ហើយកំពុងកើនឡើងពី ៥ ទៅ ៧ ភាគរយជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ អង្គការ Interpol បានចាប់ផ្តើមប្រយុទ្ធប្រឆាំងឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានតាំងពីឆ្នាំ១៩៩២។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានកើតឡើងនៅគ្រប់ទ្វីបទាំងអស់ ប៉ុន្តែតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ និងមានជីវចម្រុះខ្ពស់ ដូចជាតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាមេរិកឡាទីន និងអាហ្វ្រិក គឺជាចំណុចក្តៅនៃឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះ។ អង្គការ Interpol បានសម្របសម្រួលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប៉ូលិសអន្តរជាតិ និងជួយប្រទេសសមាជិករបស់ខ្លួនក្នុងការអនុវត្តច្បាប់បរិស្ថានជាតិ និងអន្តរជាតិឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។

ជនរងគ្រោះពីឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានមិនមែនត្រឹមតែជាបរិស្ថានធម្មជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏រួមទាំងសហគមន៍មូលដ្ឋានដែលពឹងផ្អែកលើធនធានទាំងនោះ និងប្រជាជនទូទៅដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ពីការបំពុល និងការបាត់បង់ជីវចម្រុះ។ ឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះជារឿយៗពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមឧក្រិដ្ឋជនអន្តរជាតិ និងសាជីវកម្មធំៗ ដែលធ្វើឱ្យការអនុវត្តច្បាប់មានភាពស្មុគស្មាញ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការយល់ដឹងអំពីឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានបានវិវត្តជាបណ្តើរៗ។ នៅមុនទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ សកម្មភាពបំផ្លាញបរិស្ថានជាច្រើនមិនត្រូវបានចាត់ទុកជាឧក្រិដ្ឋកម្មធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើននោះទេ។ យោងតាមវិគីភីឌា អង្គការ Interpol បានចាប់ផ្តើមផ្តោតលើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថាននៅឆ្នាំ១៩៩២ ដែលជាចំណុចចាប់ផ្តើមដ៏សំខាន់ក្នុងការទទួលស្គាល់បញ្ហានេះនៅកម្រិតអន្តរជាតិ។

នៅពេលបន្តបន្ទាប់មក ស្ថាប័នអន្តរជាតិដទៃទៀតដូចជា G7 សហភាពអឺរ៉ុប និងអង្គការសហប្រជាជាតិ បានចាប់ផ្តើមទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវប្រភេទឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានផ្សេងៗ។ ការពង្រីកនិយមន័យនេះបានរួមចំណែកដល់ការបង្កើតច្បាប់ និងសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិដែលមានគោលបំណងការពារបរិស្ថានពីសកម្មភាពខុសច្បាប់។ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើខុសច្បាប់ និងការជួញដូរសត្វព្រៃ បានក្លាយជាឧទាហរណ៍ដ៏ច្បាស់លាស់នៃឧក្រិដ្ឋកម្មដែលត្រូវបានតាមដាន និងប្រឆាំងដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង។ យោងតាមវិគីភីឌា វាគឺជាសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្មធំជាងគេទី៤ នៅលើពិភពលោក ហើយមានចំណែកស្ទើរតែមួយភាគបីនៃឧក្រិដ្ឋកម្មដែលប្រព្រឹត្តដោយអង្គការដូចជាសាជីវកម្ម និងអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញ។ ឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះបង្កើតប្រាក់ចំណូលខុសច្បាប់យ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ហើយបណ្តាលឱ្យរដ្ឋាភិបាលបាត់បង់ចំណូលពន្ធដារ និងធនធានសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ។

តាមទស្សនៈវប្បធម៌ ការទទួលស្គាល់ឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានដោយស្ថាប័នដូចជា G7 និង EU បានបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់របស់សង្គមចំពោះបញ្ហាបរិស្ថាន។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះអាចត្រូវបានកាត់ទោសតាមច្បាប់ ហើយអង្គការ Interpol បានជួយសម្រួលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសនានាក្នុងការអនុវត្តច្បាប់បរិស្ថានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ដោយយោងតាមវិគីភីឌា ឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថានកំពុងកើនឡើងក្នុងអត្រា ៥ ទៅ ៧ ភាគរយក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលធ្វើឱ្យកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អង្គការ Interpol និងដៃគូអន្តរជាតិមានសារៈសំខាន់ជាងពេលណាៗទាំងអស់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសដែលមានជីវចម្រុះ និងធនធានធម្មជាតិសម្បូរបែប ឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនេះអាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។ ការចូលរួមក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ដើម្បីអនុវត្តច្បាប់បរិស្ថានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព គឺជាមធ្យោបាយចាំបាច់សម្រាប់ការពារអនាគតរបស់កម្ពុជា។

អត្រាកំណើនខ្ពស់នៃឧក្រិដ្ឋកម្មនេះបង្ហាញថា ការអនុវត្តច្បាប់នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមនៅទូទាំងពិភពលោក។ ដូច្នេះហើយ ការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងជាសាធារណៈ និងការពង្រឹងនីតិរដ្ឋ នៅតែជាអាទិភាពសម្រាប់ប្រទេសនានា រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។