ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

លោក Recep Tayyip Erdoğan គឺជាអ្នកនយោបាយនិងអ្នកដឹកនាំរដ្ឋតួកគី ដែលបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសតួកគី ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៤។ យោងតាមវិគីភីឌា លោកធ្លាប់ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី២៥របស់ប្រទេសតួកគីពីឆ្នាំ២០០៣ដល់ឆ្នាំ២០១៤ និងជាអតីតអភិបាលក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលពីឆ្នាំ១៩៩៤ដល់១៩៩៨។ លោកជាសហស្ថាបនិកនៃគណបក្សយុត្តិធម៌និងអភិវឌ្ឍន៍ (AKP) ក្នុងឆ្នាំ២០០១ ហើយបានក្លាយជាមេដឹកនាំជាក់ស្តែងរបស់តួកគីតាំងពីឆ្នាំ២០០២។ លោក Erdoğan មានប្រវត្តិមកពីចលនាអ៊ីស្លាមនិយម និងលើកស្ទួយគោលនយោបាយអភិរក្សសង្គម។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ប្រទេសតួកគីបានជួបប្រទះការថយក្រោយនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការគាបសង្កត់ការបញ្ចេញមតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

លោក Recep Tayyip Erdoğan បានកើតនៅថ្ងៃទី២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៥៤ នៅទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល ប្រទេសតួកគី។ គ្រួសាររបស់លោកមានដើមកំណើតមកពីខេត្ត Rize នៅភាគខាងជើងឆៀងខាងកើតនៃប្រទេសតួកគី។ លោកបានចូលរៀនថ្នាក់បឋមសិក្សានៅសាលា Piyale និងបន្តការសិក្សានៅវិទ្យាល័យសាសនា Imam Hatip ។ បន្ទាប់មកលោកបានសិក្សាផ្នែកគ្រប់គ្រងធុរកិច្ចនៅសាកលវិទ្យាល័យ Marmara ។

នៅក្នុងវ័យក្មេង លោកបានចូលរួមជាមួយគណបក្សសុខុមាលភាពជាតិ (National Salvation Party) ដែលដឹកនាំដោយ Necmettin Erbakan ជាឥស្លាមនិយម។ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារនៅឆ្នាំ១៩៨០ លោកបានចាកចេញពីនយោបាយមួយរយៈ ប៉ុន្តែបានវិលត្រឡប់មកវិញក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ក្រោមគណបក្សសុខមាលភាព (Welfare Party)។ លោកបានជាប់ឆ្នោតជាអភិបាលក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលនៅឆ្នាំ១៩៩៤ ហើយបានបង្ហាញពីសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងក្រុងដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ដោយការកាត់បន្ថយបំណុល និងការធ្វើទំនើបកម្មហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។

នៅឆ្នាំ១៩៩៨ លោកត្រូវបានគេកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល១០ខែ ដោយសារការសូត្រកំណាព្យមួយដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាញុះញង់ឱ្យមានការស្អប់ខ្ពើមសាសនា។ ក្រោយពីរួចខ្លួន លោកបានសហការបង្កើតគណបក្សយុត្តិធម៌និងអភិវឌ្ឍន៍ (AKP) នៅឆ្នាំ២០០១ ហើយបានឈ្នះឆ្នោតសភានៅឆ្នាំ២០០២ ក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅឆ្នាំបន្ទាប់ បន្ទាប់ពីការលុបការហាមឃាត់នយោបាយរបស់លោកត្រូវបានដកចេញ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់២០១៤ លោក Erdoğan បានត្រួតត្រាការកែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច និងការពង្រីកវិស័យសុខាភិបាល អប់រំ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ តាមវិគីភីឌា ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់តួកគីបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ហើយប្រទេសនេះបានក្លាយជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចថ្មីមួយ។ លោកបានដឹកនាំការចរចាចូលជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប ប៉ុន្តែដំណើរការនេះបានថមថយនៅពេលក្រោយ។

ទន្ទឹមនឹងការរីកចម្រើន រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកក៏បានប្រឈមនឹងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងអំពីការកើនឡើងនូវអំណាចផ្តាច់ការ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ បាតុកម្ម Gezi Park បានកើតឡើងដើម្បីតវ៉ាប្រឆាំងនឹងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នៅឧទ្យាន Gezi ក្នុងទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល ហើយបានពង្រីកទៅជាការតវ៉ាប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលទូទាំងប្រទេស។ រដ្ឋាភិបាលបានប្រើកម្លាំងប៉ូលីសដើម្បីបង្ក្រាបបាតុកម្ម ដែលនាំឱ្យមានអ្នករបួសនិងស្លាប់មួយចំនួន។ ក្រោយមក លោក Erdoğan បានប្រឈមនឹងរឿងអាស្រូវពុករលួយនៅឆ្នាំ២០១៣ ដែលគេអះអាងថាពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមគ្រួសារលោក ប៉ុន្តែលោកបានបដិសេធ និងហៅវាថាជាការវាយប្រហារពីសត្រូវនយោបាយ។

នៅឆ្នាំ២០១៤ លោក Erdoğan បានឈ្នះការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី ដែលជាលើកដំបូងគេបោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់។ បន្ទាប់ពីការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារមិនបានសម្រេចនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ លោកបានប្រកាសភាពអាសន្ន និងបានធ្វើការបន្សុទ្ធទ្រង់ទ្រាយធំក្នុងជួរយោធា តុលាការ និងប្រព័ន្ធអប់រំ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ការធ្វើប្រជាមតិបានអនុម័តការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋធម្មនុញ្ញប្រែក្លាយប្រព័ន្ធរដ្ឋាភិបាលទៅជាប្រព័ន្ធប្រធានាធិបតីនិយម ដោយផ្តល់អំណាចយ៉ាងច្រើនដល់លោក Erdoğan។ លោកបានជាប់ឆ្នោតជាប្រធានាធិបតីសាជាថ្មីនៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនេះក្នុងឆ្នាំ២០១៨ និងបន្តដឹកនាំរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ របបរបស់លោកបានគាបសង្កត់អ្នកសារព័ត៌មាន អ្នកប្រឆាំងនយោបាយ និងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើន ដែលធ្វើឱ្យមានការរិះគន់ពីអង្គការអន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងឆាកអន្តរជាតិ លោក Erdoğan រក្សាតួនាទីដ៏សំខាន់មួយក្នុងនយោបាយតំបន់។ លោកបានពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយរុស្ស៊ី ទោះបីតួកគីជាសមាជិកអង្គការណាតូក៏ដោយ ហើយដើរតួជាអ្នកសម្រុះសម្រួលក្នុងការចរចាសន្តិភាពរវាងអ៊ុយក្រែននិងរុស្ស៊ី។ កិច្ចព្រមព្រៀងនាំចេញគ្រាប់ធញ្ញជាតិតាមសមុទ្រខ្មៅក្នុងឆ្នាំ២០២២ ជាសមិទ្ធផលការទូតដ៏ធំមួយ ដោយមានការសម្របសម្រួលពីតួកគីនិងអង្គការសហប្រជាជាតិ។

នៅក្នុងតំបន់ លោកបានចូលរួមក្នុងជម្លោះស៊ីរី ដោយធ្វើប្រតិបត្តិការយោធាប្រឆាំងនឹងក្រុមឃឺដ ហើយបានគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលអាស៊ែបៃហ្សង់នៅក្នុងជម្លោះ Nagorno-Karabakh។ ទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកបានជួបភាពតានតឹងដោយសារការទិញប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស S-400 ពីរុស្ស៊ី ដែលនាំឱ្យមានការដកតួកគីពីកម្មវិធីផលិតយន្តហោះ F-35។

នៅក្នុងស្រុក លោក Erdoğan នៅតែរក្សាប្រជាប្រិយភាពក្នុងចំណោមអ្នកគាំទ្រអភិរក្សនិយម។ ប៉ុន្តែ សេដ្ឋកិច្ចតួកគីបានជួបបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជាអតិផរណាខ្ពស់ និងការធ្លាក់ចុះតម្លៃរូបិយប័ណ្ណលីរ៉ា។ លោកនៅតែរក្សាអំណាច និងជាឥស្សរជននយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតរបស់ប្រទេសតួកគីរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។