ចង្វាក់ខ្មែរ
ប្រធានបទ

ប្រទេសអេស្តូនី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ផែនទីខោនធីបុរាណរបស់អេស្តូនី ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសអេស្តូនី ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអេស្តូនី គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់បាល់ទិកនៃអឺរ៉ុបខាងជើង។ តាម Wikipedia អេស្តូនីមានព្រំប្រទល់ខាងជើងដោយឈូងសមុទ្រហ្វាំងឡង់ ដែលស្ថិតទល់មុខប្រទេសហ្វាំងឡង់ ខាងលិចដោយសមុទ្របាល់ទិកទល់មុខប្រទេសស៊ុយអែត ខាងត្បូងដោយប្រទេសឡាតវី និងខាងកើតដោយប្រទេសរុស្ស៊ី។

អេស្តូនីត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រទេសឌីជីថលឈានមុខគេមួយក្នុងពិភពលោក ហើយជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប អង្គការណាតូ និងតំបន់រូបិយវត្ថុអឺរ៉ូ។ បើតាម Wikipedia អេស្តូនីក៏ជាសមាជិកមួយក្នុងចំណោមសមាជិកដែលមានចំនួនប្រជាជនតិចបំផុតរបស់សហភាពអឺរ៉ុបផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទិដ្ឋភាពធម្មជាតិនៃទឹកធ្លាក់ Valaste ប្រភព: Wikipedia

ទឹកដីអេស្តូនីមានទាំងផ្ទៃដីសំខាន់ កោះធំៗដូចជា Saaremaa និង Hiiumaa ព្រមទាំងកោះតូចៗជាង ២.៣០០ កោះផ្សេងទៀតនៅឆ្នេរខាងកើតនៃសមុទ្របាល់ទិក។ តាម Wikipedia ទីក្រុងរដ្ឋធានី Tallinn និងទីក្រុង Tartu ជាតំបន់ទីក្រុងធំជាងគេពីរនៃប្រទេស។

ប្រទេសនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ១,៤ លាននាក់។ ភាសាអេស្តូនី ដែលជាសមាជិកនៃគ្រួសារភាសាហ្វាំងនិក គឺជាភាសាផ្លូវការ និងជាភាសាទី១របស់ប្រជាជនភាគច្រើន។ Wikipedia បញ្ជាក់ថា ការផ្លាស់ប្ដូរប្រជាសាស្ត្រនៅអេស្តូនីក្នុងកំឡុងសតវត្សទី២០ ភាគច្រើនបណ្ដាលមកពីការធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ចូល-ចេញពីរុស្ស៊ី និងតំបន់ផ្សេងៗនៃអតីតសហភាពសូវៀត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

រថភ្លើងស្រោះក្រោះរបស់អេស្តូនីក្នុងសង្គ្រាមឯករាជ្យ ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia តំបន់អេស្តូនីបានឆ្លងកាត់ការគ្រប់គ្រងពីរដ្ឋអំណាចជាច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ រាប់ទាំងពួកដាណឺម៉ាក ស៊ុយអែត និងចក្រភពរុស្ស៊ី។ សាកលវិទ្យាល័យ Tartu ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦៣២ ដោយព្រះមហាក្សត្រ Gustavus Adolphus នៃប្រទេសស៊ុយអែត និងបច្ចុប្បន្ននៅតែជាសាកលវិទ្យាល័យចំណាស់ជាងគេមួយនៅអឺរ៉ុបខាងជើង។

អេស្តូនីបានប្រកាសឯករាជ្យក្នុងឆ្នាំ ១៩១៨ និងបានឈ្នះសង្គ្រាមឯករាជ្យ មុននឹងសភាបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញបើកសម័យប្រជុំដំបូងនៅថ្ងៃទី ២៣ មេសា ១៩១៩។ ប៉ុន្តែ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤០ ប្រទេសនេះត្រូវបានសហភាពសូវៀតកាន់កាប់។ Wikipedia រាយការណ៍ថា អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្តូនី ចំនួន ១០ រូប និងសមាជិករដ្ឋាភិបាល ៥៦ នាក់ត្រូវបានគេប្រហារជីវិត ឬបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងជំរុំឃុំឃាំងសូវៀត។ ទីក្រុង Tallinn ក៏ត្រូវបានទម្លាក់គ្រាប់បែកដោយកងទ័ពអាកាសសូវៀតក្នុងខែមីនា ១៩៤៤។

នៅថ្ងៃទី ២៣ សីហា ១៩៨៩ ការតវ៉ាដ៏ប្រវត្តិសាស្ត្រ "ផ្លូវបាល់ទិក" បានកើតឡើង ដោយមានមនុស្សពីរលាននាក់ចាប់ដៃគ្នាបង្កើតជាខ្សែសង្វាក់មនុស្សឆ្លងកាត់ប្រទេសបី ដើម្បីប្រឆាំងការកាន់កាប់របស់សូវៀត។ អេស្តូនីបានស្ដារឯករាជ្យឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩១។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ពិធីបុណ្យចម្រៀងអេស្តូនី ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចអេស្តូនីពឹងផ្អែកលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យា សេវាកម្មឌីជីថល ការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្ររវាងហ្វាំងឡង់និងស៊ុយអែត ព្រមទាំងវិស័យថាមពល។ តាម Wikipedia តំបន់ភាគឦសានរបស់ប្រទេសនេះសម្បូរទៅដោយធនធានថ្មប្រេង (oil shale) ខណៈដែលប្រទេសក៏កំពុងពង្រីកវិស័យថាមពលខ្យល់ផងដែរ។ អេស្តូនីក៏បានរួមចំណែកដល់វិស័យអវកាស តាមរយៈផ្កាយរណបដំបូងគេឈ្មោះ ESTCube-1។

ខាងវប្បធម៌ វីរភាពជាតិ "Kalevipoeg" ដែលនិពន្ធដោយ Friedrich Reinhold Kreutzwald (១៨០៣–១៨៨២) គឺជាស្នាដៃអក្សរសាស្ត្រសំខាន់បំផុតមួយ។ អ្នកនិពន្ធ A. H. Tammsaare និងស្នាដៃប្រាំភាគ "Truth and Justice" ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា "ប្រលោមលោកអេស្តូនី"។ ពិធីបុណ្យចម្រៀងអេស្តូនី (Estonian Song Festival) ក៏ត្រូវបាន UNESCO ទទួលស្គាល់ជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ទាហានអេស្តូនីក្នុងវគ្គហ្វឹកហាត់ណាតូ ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ អេស្តូនីពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍សកលលោកសំខាន់ៗជាច្រើន។ ក្នុងនាមជាសមាជិកណាតូដែលមានព្រំប្រទល់ផ្ទាល់ជាមួយរុស្ស៊ី អេស្តូនីស្ថិតនៅជួរមុខនៃការតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងលោកខាងលិច និងរុស្ស៊ី ជាពិសេសក្រោយការលុកលុយអ៊ុយក្រែន។

ក្រៅពីនេះ អេស្តូនីជាគំរូដ៏លេចធ្លោមួយផ្នែករដ្ឋាភិបាលឌីជីថល (e-Government) ដែលមានសេវាសាធារណៈតាមអនឡាញស្ទើរទាំងអស់ — បទពិសោធមួយដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ រួមទាំងកម្ពុជ

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។