ចង្វាក់ខ្មែរ
ប្រធានបទ

ភាសាអេស្តូនី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

វេយ្យាករណ៍ភាសាអេស្តូនីដោយ Heinrich Stahl បោះពុម្ពនៅឆ្នាំ១៦៣៧ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ភាសាអេស្តូនី (Estonian) គឺជាភាសាមួយក្នុងក្រុមភាសាហ្វីននិក (Finnic) ដែលស្ថិតក្នុងអំបូរភាសាយូរ៉ាល់។ វាជាភាសាផ្លូវការរបស់ប្រទេសអេស្តូនី និងជាភាសាផ្លូវការមួយរបស់សហភាពអឺរ៉ុប។ ភាសានេះត្រូវបានសរសេរដោយអក្សរឡាតាំង និងមានអ្នកនិយាយជាភាសាកំណើតប្រហែល ១,១ លាននាក់ ក្នុងនោះ ៩២២,០០០ នាក់រស់នៅអេស្តូនី និង ១៦០,០០០ នាក់រស់នៅក្រៅប្រទេស។ វាមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធនឹងភាសាហ្វាំងឡង់ ប៉ុន្តែមិនមែនជាគ្រាមភាសារបស់គ្នាឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

គ្រាមភាសាអេស្តូនីខាងជើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ភាសាអេស្តូនីត្រូវបាននិយាយជាបឋមនៅក្នុងប្រទេសអេស្តូនី ដែលស្ថិតនៅតំបន់បាល់ទិកនៃទ្វីបអឺរ៉ុបខាងជើង។ ក្រុមអ្នកនិយាយក៏មានវត្តមានក្នុងសហគមន៍ជនចំណាកស្រុកនៅហ្វាំងឡង់ ស៊ុយអែត និងប្រទេសដទៃទៀត។ ភាសានេះចែកចេញជា ២ ក្រុមគ្រាមភាសាសំខាន់ៗ គឺគ្រាមភាសាខាងជើង និងគ្រាមភាសាខាងត្បូង ដូចបានបង្ហាញក្នុងផែនទីដើមសតវត្សរ៍ទី២០។ គ្រាមភាសា Võro នៅភាគខាងត្បូងមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីភាសាស្តង់ដារគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ហើយមានការខិតខំថែរក្សាវាតាមរយៈការអប់រំ និងការប្រើប្រាស់ស្លាកសញ្ញាពីរភាសា (អេស្តូនី- Võro) នៅតំបន់ខ្លះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

នៅឆ្នាំ១៨៥៧ អ្នកកែសម្រួល Johann Voldemar Jannsen នៃកាសែតប្រចាំសប្តាហ៍ដំបូងគេជាភាសាអេស្តូនី Perno Postimees បានស្វាគមន៍អ្នកអានដោយពាក្យ "Terre, armas Eesti rahwas!" ("ជម្រាបសួរ ប្រជាជនអេស្តូនីជាទីស្រឡាញ់!") ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការសរសេរភាសាអេស្តូនីបានចាប់ផ្ដើមនៅសតវត្សរ៍ទី១៣ ក្នុងឯកសារសាសនា ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយគឺការបោះពុម្ពវេយ្យាករណ៍ដំបូងដោយលោក Heinrich Stahl នៅឆ្នាំ១៦៣៧ ដូចមានក្នុង Wikipedia។ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ ការភ្ញាក់ដឹងខ្លួនជាតិបានជំរុញឲ្យមានការផ្សព្វផ្សាយភាសាតាមរយៈសារព័ត៌មាន៖ នៅឆ្នាំ១៨៥៧ លោក Johann Voldemar Jannsen បានបោះពុម្ពកាសែតប្រចាំសប្តាហ៍ដំបូងគេឈ្មោះ Perno Postimees ដែលបើកឆាកជាមួយពាក្យស្វាគមន៍ "Terre, armas Eesti rahwas!" ("ជម្រាបសួរ ប្រជាជនអេស្តូនីជាទីស្រឡាញ់!")។ យុទ្ធនាការអក្ខរកម្មបានទទួលជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំង ដោយជំរឿនឆ្នាំ១៨៩៧ បានបង្ហាញថា ៩៦,១% នៃប្រជាជននិយាយភាសាអេស្តូនីដើម (អាយុ ១០ ឆ្នាំឡើងទៅ) ចេះអក្សរ។ បន្ទាប់ពីអំឡុងពេលនៃការត្រួតត្រារបស់សហភាពសូវៀត ភាសាអេស្តូនីត្រូវបានស្ដារឡើងវិញជាភាសាផ្លូវការតែមួយគត់នៅពេលឯករាជ្យក្នុងឆ្នាំ១៩៩១។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ១៨៩៧ ៩៦,១% នៃប្រជាជននិយាយភាសាអេស្តូនីដើម (អាយុ១០ឆ្នាំឡើងទៅ) ចេះអក្សរ ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ភាសាអេស្តូនីបានដើរតួជាគ្រឹះនៃវប្បធម៌ និងអត្តសញ្ញាណជាតិអស់ជាច្រើនសតវត្សរ៍។ អត្រាអក្ខរភាពខ្ពស់ដែលបង្ហាញក្នុងជំរឿនឆ្នាំ១៨៩៧ ផ្ដល់សក្ខីភាពដល់ការយកចិត្តទុកដាក់របស់ប្រជាជនលើការអប់រំ និងអក្សរសាស្ត្រ។ វប្បធម៌គ្រាមភាសាក៏មានភាពរឹងមាំ ដូចជាភាសា Võro ដែលមានសៀវភៅរៀនអក្សរផ្ទាល់ខ្លួន "Wastne Võro keeli ABD raamat" បោះពុម្ពដោយលោក Johann Hurt នៅឆ្នាំ១៨៨៥។ ក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ភាសាអេស្តូនីមានសារៈសំខាន់ក្នុងរដ្ឋបាលសាធារណៈ ការអប់រំគ្រប់កម្រិត និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ រដ្ឋាភិបាលអេស្តូនីបន្តនយោបាយគាំពារភាសាយ៉ាងសកម្ម ដើម្បីធានាថាវាមិនត្រូវបានគំរាមដោយភាសាធំៗផ្សេងទៀត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ស្លាកសញ្ញាផ្លូវជាភាសាអេស្តូនី និង Võro ប្រភព: Wikipedia

ដូចបានរាយការណ៍ក្នុង Wikipedia ភាសាអេស្តូនីបានក្លាយជាភាសាផ្លូវការមួយរបស់ EU ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ ដែលផ្ដល់ឱកាសឱ្យពលរដ្ឋប្រើភាសានេះក្នុងស្ថាប័នអឺរ៉ុប។ ការអភិរក្សគ្រាមភាសាក្នុងស្រុកដូចជា Võro កំពុងបន្ត តាមរយៈស្លាកសញ្ញាពីរភាសា និងកម្មវិធីសិក្សា។ នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ភាសាអេស្តូនីកំពុងប្រឈមនឹងឥទ្ធិពលនៃភាសាអង់គ្លេស ប៉ុន្តែអ្នកអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាក្នុងស្រុកបានបង្កើតឧបករណ៍ដូចជាកម្មវិធីបកប្រែ និងជំនួយការសំឡេងជាភាសាអេស្តូនី ដើម្បីពង្រឹងវត្តមានរបស់ខ្លួនក្នុងពិភពអ៊ីនធឺណិត។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ភាសាអេស្តូនីជាសក្ខីភាពនៃការរស់រានមានជីវិតរបស់ភាសាតូចមួយក្នុងចំណោមមហាអំណាចវប្បធម៌ជុំវិញ និងជាគំរូនៃការធ្វើទំនើបកម្មដោយមិនបោះបង់ឫសគល់។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។