ប្រទេសអេស្វាទីនី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អេស្វាទីនី (Eswatini) ឬជាផ្លូវការគឺ "ព្រះរាជាណាចក្រអេស្វាទីនី" ជាប្រទេសតូចមួយដែលគ្មានច្រកសមុទ្រ ស្ថិតនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង។ តាម Wikipedia ប្រទេសនេះព័ទ្ធជុំវិញដោយប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងស្ទើរគ្រប់ទិស លើកលែងតែទិសខាងកើតដែលមានព្រំប្រទល់ជាមួយប្រទេសម៉ូសំប៊ិក។

ឈ្មោះផ្លូវការដើមរបស់ប្រទេសនេះគឺ "ស្វាហ្ស៊ីឡង់" (Swaziland) ប៉ុន្តែត្រូវបានប្តូរទៅជា "អេស្វាទីនី" នៅឆ្នាំ ២០១៨ ដោយព្រះមហាក្សត្រ Mswati ទី៣។ ទីក្រុងធំជាងគេ និងជារាជធានីប្រតិបត្តិគឺ Mbabane រីឯរាជធានីនីតិបញ្ញត្តិគឺ Lobamba។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia អេស្វាទីនី ជាប្រទេសតូចជាងគេមួយនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ដោយមានទំហំប្រវែងមិនលើសពី ២០០ គីឡូម៉ែត្រពីខាងជើងទៅខាងត្បូង និង ១៣០ គីឡូម៉ែត្រពីខាងកើតទៅខាងលិច។ ទោះបីមានទំហំតូចក៏ដោយ ក៏ប្រទេសនេះមានភូមិសាស្ត្រ និងអាកាសធាតុចម្រុះច្រើន ចាប់ពីតំបន់ភ្នំខ្ពស់ត្រជាក់ (highveld) ទៅដល់តំបន់វាលទំនាបក្តៅហួត (lowveld)។

ប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិ Swazi ដែលនិយាយភាសា siSwati និងភាសាអង់គ្លេស ដែលជាភាសាផ្លូវការទាំងពីរ។ ប្រទេសនេះត្រូវបានបែងចែកជា ៤ ស្រុករដ្ឋបាល (districts)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ប្រជាជន Swazi បានតាំងទីលំនៅនៅតំបន់នេះតាំងពីសតវត្សទី១៨ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ស្តេច Ngwane ទី៣ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាស្តេចទីមួយនៃនគរ Swazi។ ក្នុងសតវត្សទី១៩ តំបន់នេះបានក្លាយជាគោលដៅនៃការពង្រីកអាណានិគមរបស់ប៉ូរទុយហ្គាល់ និងអង់គ្លេស។

ស្វាហ្ស៊ីឡង់បានស្ថិតក្រោមការការពាររបស់ចក្រភពអង់គ្លេសចាប់ពីឆ្នាំ ១៩០៣ ហើយទទួលបានឯករាជ្យពេញលេញនៅថ្ងៃទី ៦ កញ្ញា ១៩៦៨។ ស្តេច Sobhuza ទី២ ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាបិតានៃជាតិ បន្ទាប់ពីដឹកនាំប្រទេសទៅរកឯករាជ្យ និងគ្រប់គ្រងជាង ៨០ ឆ្នាំ។

ស្តេច Mswati ទី៣ បានឡើងសោយរាជ្យតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៦ ហើយនៅឆ្នាំ ២០១៨ ព្រះអង្គបានប្រកាសប្តូរឈ្មោះប្រទេសពី "ស្វាហ្ស៊ីឡង់" ទៅជា "អេស្វាទីនី" ដែលមានន័យថា "ដីនៃជនជាតិ Swazi" ក្នុងភាសា siSwati។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់អេស្វាទីនីភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដែលជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មចម្បង។ វិស័យកសិកម្ម (ស្ករអំពៅ ឈើ និងផ្លែឈើ) ឧស្សាហកម្មកែច្នៃ និងវាយនភណ្ឌ ជាមូលដ្ឋាននៃសេដ្ឋកិច្ច។ ប្រាក់រៀលរបស់ប្រទេសនេះ ហៅថា Lilangeni ត្រូវបានចងភ្ជាប់ជាមួយប្រាក់ Rand របស់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង។

តាម Wikipedia វប្បធម៌ Swazi នៅតែរក្សាប្រពៃណីយ៉ាងរឹងមាំ រួមមានពិធី Umhlanga (Reed Dance) ដែលជាពិធីប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់ស្ត្រីវ័យក្មេង និងពិធី Incwala ដែលជាពិធីសាសនាប្រចាំឆ្នាំរបស់ស្តេច។ ផ្ទះប្រពៃណី សិប្បកម្មឈើ និងសំភារៈសិប្បកម្មក្នុងស្រុក នៅតែជាប់ជាកេរ្តិ៍ដំណែលនៃវប្បធម៌ជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

អេស្វាទីនីគឺជារបបរាជានិយមដាច់ខាតចុងក្រោយមួយនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ដែលធ្វើឱ្យប្រទេសនេះក្លាយជាប្រធានបទគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិ។ ព្រះមហាក្សត្រ Mswati ទី៣ មានអំណាចគ្រប់គ្រងពេញលេញលើរដ្ឋាភិបាល និងសភា ដែលបង្កការរិះគន់ពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិអំពីសេរីភាពនយោបាយ និងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រជាជនទូទៅ។

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២១ មក ប្រទេសនេះបានជួបប្រទះបាតុកម្មទាមទារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដ៏ធំ ដែលជាហេតុការណ៍នយោបាយលេចធ្លោជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីៗរបស់ខ្លួន។ សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ករណីអេស្វាទីនីផ្តល់ឧទាហរណ៍គួរឱ្យសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងស្ថាប័នរាជានិយមប្រពៃណី ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សនៅប្រទេសតូចមួយក្នុងពិភពលោក។