ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការពង្រីកសហភាពអឺរ៉ុប ជាដំណើរការដែលរដ្ឋថ្មីចូលជាសមាជិកនៃសហភាពនេះ។ តាមវិគីភីឌា ដើម្បីចូលជាសមាជិកបាន រដ្ឋមួយត្រូវបំពេញលក្ខខណ្ឌដែលគេហៅថា លក្ខខណ្ឌកូប៉ិនហាក (Copenhagen criteria) ដែលទាមទារឱ្យមានរដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យស្ថិរភាព គោរពនីតិរដ្ឋ និងការពារសិទ្ធិសេរីភាពមូលដ្ឋាន។ ម្យ៉ាងទៀត សន្ធិសញ្ញា Maastricht បានកំណត់ថា ការពង្រីកណាមួយត្រូវមានការឯកភាពពីគ្រប់រដ្ឋសមាជិកបច្ចុប្បន្ន និងសភាអឺរ៉ុប។

ចាប់តាំងពីការបង្កើតសហគមន៍ធ្យូងថ្មនិងដែកអឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ១៩៥២ ដោយប្រទេសចំនួន ៦ សមាជិកភាពនៃសហភាពបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ ២៧ ប្រទេសនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ដំណើរការនេះជួនកាលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា សមាហរណកម្មអឺរ៉ុប (European integration) ដែលក៏សំដៅទៅលើការសម្របសម្រួលច្បាប់រវាងបណ្តារដ្ឋសមាជិកដែរ។ សម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន ការចូលជាសមាជិកត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការបញ្ជាក់ពីឋានៈជារដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យទំនើប និងជាយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់សន្តិសុខ និងវិបុលភាព។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ការពង្រីកសហភាពអឺរ៉ុបបានធ្វើឱ្យទឹកដី និងប្រជាជនក្រោមអំណាចច្បាប់របស់សហភាពកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ សហភាពអឺរ៉ុបបច្ចុប្បន្នគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ៤,២ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនជាង ៤៤៧ លាននាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៤)។ ការពង្រីកធំៗ ជាពិសេសនៅឆ្នាំ២០០៤ បាននាំប្រទេសចំនួន ១០ ចូលជាសមាជិកក្នុងពេលតែមួយ ដោយបន្ថែមប្រជាជនប្រមាណ ៧៥ លាននាក់ និងពង្រីកព្រំដែនសហភាពទៅទិសខាងកើតរហូតដល់សមុទ្របាល់ទិកនិងសមុទ្រខ្មៅ។

ប្រទេសដែលកំពុងដាក់ពាក្យ ឬចរចាដើម្បីចូលជាសមាជិកនាពេលបច្ចុប្បន្ន រួមមាន អ៊ុយក្រែន ម៉ុលដាវី និងប្រទេសមួយចំនួននៅតំបន់បាល់កង់ខាងលិច ដូចជា ស៊ែប៊ី ម៉ុងតេណេហ្គ្រោ និងបូស្ន៊ី-ហេសេហ្គោវីណា។ ការពង្រីកនាពេលអនាគតអាចផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពប្រជាសាស្ត្រនិងភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយក៏នាំមកនូវភាសាថ្មីៗ និងប្រពៃណីផ្សេងៗចូលក្នុងសហភាពថែមទៀត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមឯកសាររបស់វិគីភីឌា ដំណើរការពង្រីកសហភាពអឺរ៉ុបបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលធំៗជាច្រើន។ សហភាពបានចាប់ផ្តើមដោយសមាជិកស្ថាបនិក ៦ ប្រទេសក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ ហើយបានពង្រីកលើកដំបូងនៅឆ្នាំ១៩៧៣ ដោយរួមបញ្ចូលចក្រភពអង់គ្លេស អៀរឡង់ និងដាណឺម៉ាក។ បណ្តាប្រទេសនៅអឺរ៉ុបខាងត្បូងដូចជា ក្រិក (ឆ្នាំ១៩៨១) និងអេស្ប៉ាញ-ព័រទុយហ្គាល់ (ឆ្នាំ១៩៨៦) បានចូលរួមជាបន្តបន្ទាប់ ដោយពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្រោយរបបផ្តាច់ការ។

ការដួលរលំជញ្ជាំងប៊ែរឡាំងនៅឆ្នាំ១៩៨៩ និងការបញ្ចប់សង្គ្រាមត្រជាក់បានបើកសករាជថ្មីសម្រាប់ការពង្រីកទៅទិសខាងកើត។ នៅឆ្នាំ១៩៩០ ការបង្រួបបង្រួមប្រទេសអាល្លឺម៉ង់បានពង្រីកទឹកដីសហភាពដោយមិនចាំបាច់មានសមាជិកថ្មី។ នៅឆ្នាំ១៩៩៥ អូទ្រីស ហ្វាំងឡង់ និងស៊ុយអែតបានចូលជាសមាជិក។ ប៉ុន្តែ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់បំផុតគឺការពង្រីកដ៏ធំនៅឆ្នាំ២០០៤ ដែលបានបញ្ចូលប្រទេសចំនួន ១០ ភាគច្រើនជារដ្ឋអតីតប្លុកកុំមុយនីស្តន៍ ដូចជា ប៉ូឡូញ សាធារណរដ្ឋឆែក ហុងគ្រី និងប្រទេសបាល់ទិក (អេស្តូនី ឡាតវី លីទុយនី)។ នេះជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលគេចាត់ទុកថាជាការបង្រួបបង្រួមទ្វីបអឺរ៉ុបឡើងវិញក្រោយសង្គ្រាមត្រជាក់។

នៅឆ្នាំ២០០៧ ប៊ុលហ្គារី និងរូម៉ានីបានចូលជាសមាជិក ហើយក្រូអាតបានក្លាយជាសមាជិកចុងក្រោយបំផុតនៅឆ្នាំ២០១៣។ ការដកខ្លួនរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសពីសហភាពអឺរ៉ុប (Brexit) នៅឆ្នាំ២០២០ បានបង្ហាញថាសមាជិកភាពក៏អាចថយចុះបានដែរ ប៉ុន្តែប្រទេសមួយចំនួនទៀតនៅតែបន្តស្វែងរកការចូលជាសមាជិក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា វិមាត្រសេដ្ឋកិច្ចនៃការពង្រីកសហភាពអឺរ៉ុប គឺជាកត្តាជំរុញដ៏សំខាន់។ ការពង្រីកបានបង្កើតទីផ្សារតែមួយដ៏ធំបំផុតលើពិភពលោក ដោយអនុញ្ញាតឱ្យមានសេរីភាពក្នុងការធ្វើចរាចរណ៍ទំនិញ សេវាកម្ម មូលធន និងមនុស្ស។ ប្រទេសសមាជិកថ្មីតែងត្រូវបានទាមទារឱ្យធ្វើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច និងតម្រឹមច្បាប់របស់ខ្លួនឱ្យស្របនឹងស្តង់ដាអឺរ៉ុប ដែលអាចនាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃពាណិជ្ជកម្ម និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ ការទទួលយករូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូ (euro) ក៏ជាគោលដៅដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសសមាជិកថ្មី ទោះបីជាវាតម្រូវឱ្យបំពេញលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចតឹងរ៉ឹងក៏ដោយ។

ទោះយ៉ាងណា ការពង្រីកក៏បានបង្កើតភាពខុសគ្នាខាងសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសចាស់និងថ្មី ដែលទាមទារឱ្យមានមូលនិធិរចនាសម្ព័ន្ធ និងគោលនយោបាយក្នុងតំបន់ដើម្បីកាត់បន្ថយគម្លាតនៃការអភិវឌ្ឍន៍។ ចំពោះវិស័យវប្បធម៌ សហភាពអឺរ៉ុបបច្ចុប្បន្នមានភាសាផ្លូវការចំនួន ២៤ ហើយគោលការណ៍ "ឯកភាពក្នុងភាពសម្បូរបែប" (unity in diversity) ជាមូលដ្ឋាននៃអត្តសញ្ញាណអឺរ៉ុប។ ការពង្រីកបាននាំមកនូវភាពសម្បូរបែបខាងភាសា ម្ហូបអាហារ និងប្រពៃណី ព្រមទាំងជំរុញចលនាទេសចរណ៍និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រវាងប្រទេសសមាជិក។

គណៈកម្មការអឺរ៉ុប ដែលមានទីស្នាក់ការនៅអគារ Berlaymont ក្រុងព្រុចសែល បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការត្រួតពិនិត្យវឌ្ឍនភាពរបស់ប្រទេសបេក្ខជន និងធ្វើសមាហរណកម្មប្រព័ន្ធច្បាប់។ តាមរយៈយន្តការចរចាជាជំនួប (accession negotiations) ប្រទេសនីមួយៗត្រូវតែបង្ហាញថាខ្លួនអាចអនុវត្តច្បាប់សហភាពទាំងមូលបាន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ដំណើរការពង្រីកសហភាពអឺរ៉ុបទទួលបានកម្លាំងចលករថ្មី ក្រោយការលុកលុយរបស់រុស្ស៊ីទៅលើអ៊ុយក្រែន។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ប្រទេសអ៊ុយក្រែន និងម៉ុលដាវីត្រូវបានផ្តល់ឋានៈជាប្រទេសបេក្ខជននៅឆ្នាំ២០២២ ហើយការចរចាកំពុងដំណើរការ។ ស្របពេលជាមួយគ្នា ក្រុមប្រទេសបាល់កង់ខាងលិចក៏កំពុងបន្តការចរចាដែលមានភាពយឺតយ៉ាវ ដោយសារបញ្ហានីតិរដ្ឋ និងជម្លោះតំបន់។

សម្រាប់កម្ពុជា ដំណើរការពង្រីក និងគោលការណ៍តម្រង់ទិសរបស់សហភាពអឺរ៉ុបមានភាពពាក់ព័ន្ធ ពីព្រោះសហភាពជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំនិងជាអ្នកផ្តល់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍។ ជាពិសេស ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA (Everything But Arms) បានអនុញ្ញាតឱ្យទំនិញកម្ពុជាភាគច្រើនចូលទីផ្សារអឺរ៉ុបដោយគ្មានពន្ធ។ ទោះយ៉ាងណា ការដកហូតផ្នែកខ្លះនៃ EBA ពីកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២០ ដោយសារការព្រួយបារម្ភអំពីសិទ្ធិមនុស្ស បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់សហភាពចំពោះគុណតម្លៃស្នូលរបស់ខ្លួន — គុណតម្លៃដដែលដែលដាក់ជាលក្ខខណ្ឌដល់ប្រទេសដែលប្រាថ្នាចង់ចូលជាសមាជិក។ មេរៀនពីការពង្រីកអាចជួយឱ្យអ្នកអានកម្ពុជាយល់កាន់តែច្បាស់ពីទំនាក់ទំនងរវាងការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងការកែទម្រង់នយោបាយ។

ការតាមដាននិន្នាការពង្រីកនេះក៏អាចជួយឱ្យយើងយល់ពីការវិវត្តនៃសណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោក ដែលមានឥទ្ធិពលមកលើប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជា ព្រមទាំងទីផ្សារការងារ និងពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួន។